Op 7 oktober 2011 (jaarnummer 14301) keurde het college het masterplan Havanastraat goed.
Het masterplan Havanastraat stelde een ontwikkeling op korte en op lange termijn voor. Op korte termijn betrof het de huisvesting van de Polytechnische campus Noord in de vijf gebouwen van de S. B. Housmanskazerne en het tijdelijk huisvesten van het programma van ateliers en depots in de zone tussen de kazerne en de A12 voor een periode van 20 à 25 jaar.
Op 29 maart 2013 (jaarnummer 3227) beslist het college om het masterplan Havanastraat te herzien in functie van een programma voor grootschalige detailhandel.
Deze herziening geeft uitvoering aan de visie van het strategisch Ruimtelijk Structuurplan Antwerpen (s-RSA) voor de strategische ruimte Harde Ruggengraat. Het onderwerp van de herziening is de ontwikkeling op lange termijn met de Polytechnische campus in de kazerne, een Park & Ride (P&R) in het kader van Brabo 2 en een onderzoek naar de stedenbouwkundige mogelijkheden van grootschalige detailhandel.
Op 19 juli 2013 (jaarnummer 6702) keurde het college goed dat een nieuw masterplan voor het patrimonium van de Lokale Politie Antwerpen wordt opgemaakt, passend binnen de beleidsvisie. Het besluit omvat de goedkeuring van een tussentijdse centralisatiebeweging van de centrale interventiedienst en van de operationele steundienst en stelde voor hiervoor Blok B van de S.B. Housmanskazerne op de Havanasite ter beschikking te stellen voor een periode van ongeveer 6 jaar (tot en met oplevering nieuw masterplan politie).
Op 27 september 2013 (jaarnummer 9693) keurde het college het referentieontwerp van Brabo 2 voor de eerste offertevraag, mits verdere verwerking van de adviezen van de bevoegde adviesorganen, voor volgende onderdelen goed: Operaplein en Rooseveltplaats, Leien fase 2, Kempenstraat en Hardenvoort, Noorderlaan en Ekersesteenweg.
Het project Brabo 2 voorziet in de aanleg van een Park & Ride (P&R) met een capaciteit van ca. 370 parkeerplaatsen ter hoogte van het kruispunt Noorderlaan-Ekersesteenweg. Voor de inpassing van deze P&R op de kop van de site Havana is een herlocalisatie van de huidige volkstuinen (52 volkstuinen van elk circa 120 m²) vereist.
De stad ambieert om de P&R op lange termijn uit te breiden tot ongeveer 1200 parkeerplaatsen. In functie van deze gewenste robuustheid werd het kruispuntontwerp geoptimaliseerd. De geoptimaliseerde kruispuntoplossing voorziet geen linksafbeweging vanop de Logistiekweg (stadinwaarts) naar de Noorderlaan. Dit betekent dat voor de stadinwaartse bewegingen vanuit het bestaande containerpark en het politiekantoor Noorderlaan een alternatieve ontsluiting nodig is.
De ambitie van het masterplan is om een stadsdeel te ontwikkelen dat de potentie als poort tot de metropool kan uitdragen. Dat wil zeggen dat er ruimte moet zijn voor bovenlokale stedelijke activiteiten. Evenzeer moet er op een dense manier gebouwd worden. Een optimale benutting van de beschikbare oppervlakte en veel aandacht voor een kwalitatieve een publieke buitenruimte zijn harde randvoorwaarden.
Krachtlijnen van het masterplan Havanastraat
De herontwikkeling van de site Havana voorziet in een structurerende ontsluiting waarrond drie zones zijn georganiseerd.
Structurerende ontsluitingsstructuur
De herontwikkeling van het plangebied Havanastraat is gebaseerd op het inbrengen van een aantal assen waarlangs verschillende activiteiten worden georganiseerd. De assen vormen het structurerende, stabiele kader terwijl de activiteiten en programma’s kunnen wijzigen doorheen de tijd.
Een oost-west gerichte as loopt van de Noorderlaan langs de kazerne tot de fiets-o-strade en de spoorlijn. Een noord-zuid gerichte as ligt in het verlengde van de Bostonstraat en loopt tevens langs de kazerne naar de A12.
De externe en interne ontsluiting van het plangebied wordt langs beide assen georganiseerd. In de kopzone zal de Logistiekweg aan de Noorderlaan zowel de P&R als de parkeervoorziening voor bezoekers van de bovenlokale activiteiten in de buikzone bedienen.
De noordzuid-as tussen de S.B. Housmanskazerne en loods M&N bedient vanuit de Havanastraat voornamelijk de logistieke bewegingen naar de buikzone van de site.
De fiets-o-strade tussen Essen en Antwerpen die aan de oostzijde van de site passeert biedt een aanknopingspunt om fietsers naar de verschillende activiteiten op de site te leiden.
Zone 1: onthaalzone in de ‘kop’
De zone ter hoogte van het kruispunt Noorderlaan – Ekersesteenweg vormt de onthaalzone tot het plangebied. Het is de meest zichtbare zone en daarmee de eerste representatieve zone voor veel bezoekers en voorbijgangers. De vooropgestelde stedelijkheid moet hier ten volle worden ontwikkeld met de P&R en flankerende programma’s.
De onthaalzone is het scharnierpunt waar de overstap tussen privaat vervoer en openbaar vervoer wordt georganiseerd. Op korte termijn is naast de tramhalte een P&R van ca. een 300‐tal parkeerplaatsen voorzien in de zone waar zich vandaag de volkstuinen bevinden. Op langere termijn ambieert de stad een toename van het aantal plaatsen tot een 1200‐tal.
Doordat deze P&R aansluit op de structurerende oost‐west as voor langzaam verkeer doorheen de site kan meervoudig gebruik ervan op bepaalde momenten gemakkelijk worden georganiseerd.
Om het aantal parkeerplaatsen van ca. 1200 functioneel en ruimtelijk organisatorisch op een kwalitatieve wijze op te lossen, wordt op termijn gedacht aan een gestapelde oplossing. Om de haalbaarheid van deze ambitie na te gaan, schreef de stad in 2012 een ideeëncompetitie uit met als doel een flexibele, duurzame en kwalitatieve oplossing voor een parkeergebouw te onderzoeken.
Zone 2: bovenlokale activiteiten in de ‘buik’
In de buikzone is de kazerne S.B. Housmans uit het interbellum, een gebouwencomplex rond een paradeplein, een bepalende factor. Bij de herontwikkeling van de site wordt het behoud van dit kazernecomplex beschouwd als een belangrijke meerwaarde, zowel vanuit monumentaal als architecturaal oogpunt.
In de zone tussen dit kazernecomplex en de A12 is er ruimte voor bovenlokale functies.
Het masterplan voorziet in een zone voor grootschalige detailhandel. De massa en de hoogte van de nieuwe bouwvolumes kunnen als geluidsbuffer voor het geluid afkomstig van de A12 optreden, wat een gunstig effect heeft op de verblijfskwaliteit in het kazernecomplex.
Naast het kazernecomplex en de zone voor grootschalige detailhandel is er binnen de buikzone ruimte voor stedelijke diensten.
Doorheen de buik- en staartzone zal de oost-west gerichte as als langzame verkeersas worden ingericht.
Zone 3: openruimtefuncties in de ‘staart’
De open ruimte in het oostelijk deel van het plangebied vormt op bovenlokale schaal een belangrijke schakel tussen het natuurgebied De Oude Landen ten noorden van de A12 en de woonwijk Luchtbal ten zuiden van het plangebied.
Deze openruimtefunctie blijft bij de herontwikkeling van de site behouden en opgeladen met activiteiten die het lokale woonweefsel ondersteunen. Volkstuinen en/of sportvelden zijn een optie.
Realisatie van het masterplan Havanastraat en de gevolgen voor de aanwezige functies
De realisatie van het masterplan Havanastraat impliceert de herlocalisatie van meerdere aanwezige functies.
Gevolgen voor zone 1, de ‘kop’
De ontwikkeling van de onthaalzone is sterk gekoppeld aan de grootte en de organisatie van de P&R en flankerende programma’s.
Van zodra de ambitie van de stad om deze onthaalzone ten volle te realiseren wordt uitgevoerd is de aanwezigheid van het containerpark en de volkstuinen niet langer wenselijk.
Door de bedrijfseenheid patrimoniumonderhoud wordt, in overleg met de bedrijfseenheden stadsontwikkeling en stads- en buurtonderhoud, geadviseerd om het containerpark op termijn te herlocaliseren binnen de buikzone. Als alternatieve locaties voor de volkstuinen worden een zone elders op de site onderzocht, alsook een zone binnen Rozemaai (verder uitgewerkt in Realisatie van Brabo 2 met een P&R op de site van Havana en de gevolgen voor de aanwezige volkstuinen)
De aanwezigheid van het containerpark in de onthaalzone hypothekeert de ontwikkeling van grootschalige detailhandel in de buikzone niet.
Gevolgen voor zone 2, de ‘buik’
Voor de ontwikkeling van een grootschalige detailhandel binnen de buikzone is de afbraak van de meeste depots en ateliers van de stad Antwerpen op de site nodig.
Het betreft volgende depots en ateliers en hun gebruikers (check bedrijfseenheid patrimoniumonderhoud!)
De beschikbare ruimte voor stedelijke programma’s is beperkt ten opzichte van het vorige masterplan Havanastraat, dat in oktober 2011 werd goedgekeurd. Het is niet langer mogelijk om het volledig programma voor de noordelijke cluster van het Masterplan ‘ateliers en bijhorende magazijnen’ op de site Havana te realiseren.
De buikzone voorziet twee ontwikkelingsvelden voor stedelijke diensten. Een veld valt samen met de huidige loods ‘M&N’ waardoor het behoud van dit gebouw mogelijk is. Op een tweede veld ten noorden hiervan kan een nieuw stedelijk programma ontwikkeld worden, bijvoorbeeld herlokalisatie van het containerpark.
Gevolgen voor zone 3, de ‘staart’
Voor de ontwikkeling van openruimtefuncties in de staart is op termijn de afbraak en het verdwijnen van de schietstand van de Lokale Politie Antwerpen nodig. Ook de openluchtactiviteiten die de politie er organiseert verdwijnen.
Deze verhuisbeweging past binnen de plannen van de Lokale Politie Antwerpen om elders een mastersite te realiseren waar verschillende diensten worden gecentraliseerd. De ingebruikname van deze mastersite is voorzien tegen 2019.
De aanwezigheid van de politiediensten in de staartzone hypothekeert de ontwikkeling van grootschalige detailhandel in de buikzone niet.
Realisatie van het masterplan Havanastraat en de gevolgen voor de mobiliteitsafwikkeling
In functie van de inplanting van een P&R in combinatie met een grootschalige detailhandel op de Havanasite, liet de dienst stadsontwikkeling/mobiliteit een ontsluitingsstudie voor de site uitvoeren.
Een scenario waarbij enkel een P&R voorzien wordt (ook met een hoge capaciteit van 1200 parkeerplaatsen op lange termijn) is afwikkelbaar binnen het voorliggende ontwerp van Brabo II.
Indien de P&R gecombineerd wordt met grootschalige detailhandel, voldoet het voorliggende ontwerp niet meer om het verkeer op een aanvaardbare manier af te wikkelen. Dit is ook het geval indien men enkel grootschalige detailhandel zou ontwikkelen.
Eerst werden maatregelen onderzocht die (op termijn) inpasbaar waren binnen het voorliggende ontwerp Brabo II, namelijk:
Deze maatregelen waren echter onvoldoende toereikend om het verkeer op een aanvaardbare manier af te wikkelen.
Om structurele congestie in de avondspits te vermijden, moeten drie doorgaande rijstroken (staduitwaarts) voorzien worden op het gedeelte van de Noorderlaan, tussen de Havanastraat en de Ekersesteenweg. Bij het voorzien van een derde doorgaande rijstrook zijn geen andere maatregelen op de Noorderlaan meer nodig. Bovendien kan er bij het inpassen van een derde rijstrook ook een linksaf beweging stadinwaarts worden gerealiseerd wat een meerwaarde biedt voor het politiekantoor en het containerpark. Ook op vlak van ontsluiting, veiligheid en ontruiming van de hele site biedt dit een meerwaarde.
De ruimtelijke impact van een derde doorgaande rijstrook, onder andere op het tankstation aan de Logistiekweg moet verder onderzocht worden.
De ontsluitingsstudie hield nog geen rekening met bijkomende ontwikkelingen in de ‘contactzone Noorderlaan’. Momenteel is er nog onvoldoende zicht op dit stedenbouwkundige programma. Het is echter zeer waarschijnlijk dat bijkomende ontwikkelingen op deze locatie ook de verkeersdruk op de Noorderlaan zullen doen toenemen.
Realisatie van Brabo 2 met een P&R op de site van Havana en de gevolgen voor de aanwezige volkstuinen
De realisatie van een P&R in de kop van de site Havana vereist op korte termijn de herlocalisatie van de huidige volkstuinen.
Met het oog op deze realisatie is door de betrokken stedelijke diensten en AG Stadsplanning onderzoek verricht naar mogelijke alternatieve locaties. Twee locaties komen in aanmerking:
De keuze van een locatie wordt door de betrokken diensten verder uitgewerkt. Twee factoren zijn daarbij bepalend:
Realisatie van Brabo 2 en de de ontsluiting van het huidige containerpark
De ontsluiting van het containerpark wordt momenteel via de Noorderlaan en de Logistiekweg georganiseerd. De Logistiekweg vangt daarbij wachtende bezoekers van het containerpark op. Op piekmomenten gebeurt het echter dat ook op de Noorderlaan een wachtrij ontstaat waardoor de verkeersdoorstroming er wordt gehinderd.
Om de verkeerdoorstroming staduitwaarts op de Noorderlaan zo optimaal mogelijk te doen verlopen, is door de betrokken stedelijke diensten en AG Stadsplanning onderzoek verricht naar een alternatieve ontsluiting die door de site Havana naar de Havanastraat leidt.
Twee mogelijkheden werden aan GAC, de dienst patrimoniumonderhoud/bijzondere opdrachten en feestmateriaal, de bedrijfseenheid stads- en buurtonderhoud en de Lokale Politie Antwerpen voorgelegd.
De diensten GAC en PO/BOF geven aan dat deze laatste de enige mogelijke optie is. Ook de bedrijfseenheid stads- en buurtonderhoud heeft een duidelijke voorkeur voor deze optie. De Lokale Politie Antwerpen heeft geen voorkeur, maar vraagt om de doorgangen naar Noorderlaan en Havanastraat te behouden.
De praktische uitwerking van de ontsluiting wordt door de betrokken diensten verder uitgewerkt.
ADVIEZEN
Betrokken stedelijke administraties, AG Stadsplanning en de externe partners AWV, BAM en De Lijn werden gevraagd om advies uit te brengen op het masterplan Havanastraat in herziening.
Het college beslist de krachtlijnen van het masterplan Havanastraat, zoals opgenomen in de argumentatie, goed te keuren als basis voor de verdere uitwerking van het definitieve programma van de site Havana.
Het college beslist kennis te nemen van het ‘Verkeersonderzoek ontsluiting Havanasite’.
Het college beslist om er bij het Vlaams gewest (Administratie Wegen en Verkeer), De Lijn en de Beheersmaatschappij Antwerpen Mobiel (BAM) op aan te dringen om het inpassen van een derde doorgaande rijstrook (staduitwaarts) op de Noorderlaan tussen de kruispunten Havanastraat en Ekersesteenweg, alsook een linksafbeweging vanop de Logistiekweg naar de Noorderlaan (stadinwaarts) verder te onderzoeken in samenspraak met de externe partners en de stad Antwerpen.
Het college beslist de collegiale brief aan het Vlaams Gewest (Administratie Wegen en Verkeer), De Lijn en de Beheersmaatschappij Antwerpen Mobiel (BAM) inzake een derde doorgaande rijstrook (staduitwaarts) op de Noorderlaan tussen de kruispunten Havanastraat en Ekersesteenweg, en een linksaf beweging vanop de Logistiekweg naar de Noorderlaan (stadinwaarts) goed te keuren.
Het college geeft opdracht aan:
| Dienst | Opdracht |
| SW, AG Stan, PO, SB, LP | Uitwerken van een alternatieve ontsluiting van het bestaande containerpark rondom de bestaande ateliers en depots. |
| SW, AG Stan, SL, LP | Uitwerken van de twee herlocatie mogelijkheden volkstuinen. |
| SW/R | Opstellen van stedenbouwkundige voorwaarden bij vermarkting. |
| AG Vespa | Onderzoeken van de financiele consequenties bij vermarkting. |
| SW |
Onderzoek van de ruimtelijke impact van inpassing van een derde rijstrook, onder meer op het tankstation. |
| SO, PO, LP |
Onderzoeken of technische campus cadixstraat kan blijven in de luchtbalkazerne |