2013_GR_00584 - Werk en Economie - Convenant realisatie erfgoed Blue Gate Antwerp - Goedkeuring

Op grond van artikel 43 paragraaf 2 ten 12e van het Gemeentedecreet is de gemeenteraad bevoegd om daden van beschikking over onroerende goederen te stellen.

In het bestuursakkoord (gemeenteraadbesluit 15 januari 2007, jaarnummer 22) is de ontwikkeling van Petroleum Zuid, inmiddels omgevormd tot Blue Gate Antwerp (collegebesluit 18 februari 2011, jaarnummer 1912), een belangrijk project. Blue Gate Antwerp wordt herontwikkeld tot een eco-innovatief bedrijventerrein met ruimte voor onderzoek en ontwikkeling, innovatieve groeiers en logistiek.

De ontwikkeling van het bedrijventerrein Blue Gate Antwerp is in handen van de nv Blue Gate Antwerp. Deze nv is een samenwerking tussen stad Antwerpen en Vlaanderen en heeft drie aandeelhouders: voor stad Antwerpen is dat AG VESPA, voor Vlaanderen ParticipatieMaatschappij Vlaanderen (PMV) en Waterwegen en Zeekanaal NV. Geen aandeelhouder, maar wel een structurele partner in de nv is de dienst actieve stad/ werk en economie.

Voor het bouwrijp maken van de terreinen van Blue Gate Antwerp moeten heel wat gebouwen en constructies op het terrein gesloopt worden. Voor International Oil werd al in 2011 een sloopvergunning bekomen. Met de stedelijke en Vlaamse administratie onroerend erfgoed werd echter overeengekomen dat er geen verdere sloopvergunningen aangevraagd zouden worden zonder het ontwikkelen van en visie op het behoud van onroerend erfgoed.

Om die visie vorm te geven werd al in 2010 een onderzoek naar het industrieel erfgoed op Petroleum Zuid verricht: de verschillende relicten op het terrein en hun erfgoedwaarde werden in kaart gebracht. Deze exhaustieve studie werd uitgevoerd door het gespecialiseerde bureau Erfgoed & Visie.

Op basis van het vermelde onderzoek en de inventaris bouwkundig erfgoed werd door Blue Gate Antwerp NV, de bevoegde minister en schepenen, het Vlaams agentschap onroerend erfgoed en de stedelijke dienst monumentenzorg een visie ontwikkeld over het onroerend erfgoed op de site. Deze werd verfijnd in een werkgroep rond het beeldkwaliteitsplan voor Blue Gate Antwerp. Dat beeldkwaliteitsplan werd mee vorm gegeven door Origin, een bureau met veel expertise in al dan niet beschermd erfgoed.

Er werd een gedragen visie op het behoud van onroerend erfgoed op het projectgebied Blue Gate Antwerp ontwikkeld. Die visie werd in een realisatieconvenant gegoten, die kadert in het brownfieldconvenant “Investeringszone Petroleum Zuid” (de vroegere naam van Blue Gate Antwerp).

Het realisatieconvenant bevat vijf soorten relicten:

• beschermd relict: de Steinmüller stoomketel, ketelhuis met schoorsteen;
• te behouden relicten: petroleumpier, bovengrondse pijpleidingen tot aan de tanks op de Lakweg, APC-loods, refter Alca, pomphuis Naftaweg, petroleumtanks Alca;
• maximaal behoud en hergebruik van relicten: havenhekwerk, kaaimuur met meerpalen, sporen en gekasseide kade;
• onderzoek naar beschermenswaardigheid van relicten: opslagmagazijn Q8, vulplaats tankwagens, stookgebouw Q8, atoombunker, wegtracés met sporen;
• relicten waarvan de integratie niet vooropstaat bij herontwikkeling van de site: een 35-tal relicten.

Verder bepaalt het realisatieconvenant dat voor de sloop, hergebruik of verplaatsing er een documentering moet gebeuren van elk relict dat op 8 november 2012 op de vastgestelde inventaris bouwkundig erfgoed stond, zoals beschreven in de studie van Erfgoed & Visie (van 30 november 2010) en behorend tot de gebiedsafbakening conform artikel 3 van het convenant, voorafgaandelijk aan de sloop, hergebruik of verplaatsing van het betreffende relict. De regels voor die documentering zijn bepaald in een bijlage bij het convenant.

De te behouden relicten petroleumpier, pijpleidingen en APC-loods worden na de herontwikkeling overgedragen aan stad Antwerpen als openbaar domein. De refter Alca, pomphuis Naftaweg en petroleumtanks Alca zijn eigendom (opstal) van Alca. Voor al deze te behouden relicten zal het Agentschap Onroerend Erfgoed een beschermingsprocedure opstarten.

Het realisatieconvenant wordt getekend door Blue Gate Antwerp nv, stad Antwerpen, Waterwegen & Zeekanaal, gemeentelijk havenbedrijf Antwerpen, Agentschap Onroerend Erfgoed.

Het realisatieconvenant zal in de lopende procedure voor een publiek private samenwerking (PPS) bezorgd worden aan de kandidaat privé-partners. Het convenant moet hen zekerheid geven over hoe er moet omgesprongen worden met onroerend erfgoed. Het convenant beperkt daardoor de risicopremie die de privé zal aanrekenen.