2013_DCAN_00305 - Omgeving Centraal Station. Kievit fase II - Schetsontwerp openbaar domein. Advies - Goedkeuring

Voor het stadsvernieuwingsproject Kievit II is een intensief participatietraject doorlopen met de buurt sinds 2007.

Na de gecontesteerde hoogbouw van Kievit I, zijn de opmaak van het stadsontwerp en de goedkeuring van het nieuw gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan zonder bezwaren uit de buurt een gevolg van de constructieve samenwerking en dialoog die er tussen de stad en de buurt uitgebouwd werden.

De resultaten van het wedstrijdontwerp voor het openbaar domein werden een eerste maal aan de bewoners van de wijk, de werknemers van de kantoren Kievit I, de Joodse Gemeenschap MCB en moskeeën in de buurt voorgelegd voor opmerkingen in november 2012.

Op 17 april 2013 werd een tweede participatiemoment georganiseerd tijdens een infotentoonstelling in zaal Casco waar de aangepaste plannen van het schetsontwerp aan de buurt getoond werden. Op deze dag werd ook een boomplantactie georganiseerd in de Van Immerseelstraat. De 83 krentenboompjes die gepland werden, staan vandaag in bloei. Ze worden het komende jaar onderhouden door het sociaal tewerkstellingsproject Manus.

Regierol AG Stadsplanning
De omgeving van het Centraal Station wordt in het strategisch ruimtelijk structuurplan (s-RSA) aangeduid als strategische ruimte. Dit wil zeggen dat de stad Antwerpen in dit gebied een actieve rol wil spelen door een gericht ruimtelijk beleid te voeren. Binnen deze strategische ruimte is Diamantwijk-Kievitwijk aangeduid als strategisch project.

Op 10 maart 2006 (jaarnummer 2612) besliste het college om in het gebied Kievit II een regierol op te nemen en een stadsontwerp ‘Kievit II’ op te maken. Op 31 augustus 2007 (jaarnummer 10900) gaf het college opdracht aan het gemeentebedrijf planningscel voor het globale projectleiderschap van het stadsontwerp Kievit II en de voorbereiding van een nieuw ruimtelijk uitvoeringsplan.

Volgens de beheersovereenkomst van AG Stadsplanning (gemeenteraadsbesluit 1327 van 23 juni 2008) is de regie van het gebiedsgerichte geïntegreerde programma Omgeving Centraal Station een van de kerntaken van AG Stadsplanning. 

Op 22 augustus 2008 (jaarnummer 9559) keurt het college het stedelijk en gedragen voorstel ter herziening van het gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan project Kievit fase II goed.

Op 27 januari 2012 werd het gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan (GRUP) Kievit II definitief vastgesteld door de Vlaamse regering.

Daarnaast gaf het college AG VESPA op 20 april 2007 (jaarnummer 5262) de opdracht om de onderhandelingen met Scouts en Gidsen Vlaanderen te starten in functie van een kostenloze verhuis en op 31 augustus 2007 (jaarnummer 10900) om de onderhandelingen met de Joodse Gemeenschap (MCB) te voeren teneinde met beide partijen een akkoord te bereiken over de huisvesting in het gebied in functie van het stadsvernieuwingsproject Kievit II.

Ontwerpwedstrijd resulteert in aanstelling ontwerpteam
Na de goedkeuring van het nieuw GRUP werd aansluitend, op 30 maart 2012, door de raad van bestuur van AG Stadsplanning een ontwerpwedstrijd voor de nieuwe groene publieke ruimte in het projectgebied uitgeschreven. Op 26 oktober 2012 werd de opdracht, na jurering, gegund aan het ontwerpteam Buur-Hosper. De uitgangspunten van het wedstrijdontwerp werden samengevat door het ontwerpteam in drie woorden: identiteit, groen en geborgenheid voor de Kievitwijk.

Samenwerkingsovereenkomst met ontwikkelaar
Op de gemeenteraden van 24 september 2012 (jaarnummer 1060) en 25 maart 2013 (jaarnummer 190) werden de samenwerkingsovereenkomst en addenddum tussen de stad Antwerpen, AG Stadsplanning en de ontwikkelaar Kairos Residential Properties nv (voor bouwblok III en indien van toepassing ook IIb) afgesloten. De financiële bijdrage van de ontwikkelaar aan de inrichting van de nieuwe publieke ruimte, de kosteloze overdracht van publieke ruimte en de bijdrage aan de ondergrondse tunnel die door de stad geprefinancierd werd, werden hierin vastgelegd.

Kairos Residential Properties nv heeft een bouwvergunning voor bouwblok III verkregen en start in juni 2013 met de realisatie van het eerste gebouw in het projectgebied Kievit II. Het gebouw omvat een nieuw hoofdkantoor voor Electrabel, een dertigtal woningen en commerciële ruimte. Electrabel zal in 2014 zijn intrek in het nieuwe gebouw nemen.

Eindbeeld stadsvernieuwingsproject Kievit II in 2018
In totaal komen er in het projectgebied Kievit II zo'n 140 woningen bij, minstens 22.000,00 m² kantoren, gelijkvloerse ruimten met publieke functies en een hoogwaardig groen publiek domein aansluitend op de internationale uitstraling van het centraal station.
Met een project Kievit II wordt een nieuw stuk stad ontwikkeld dat op harmonische wijze de overgang vormt tussen het stationsgebeuren, de hoogbouw en economische activiteit van Kievit fase I en met respect voor de bestaande woonwijk en haar bewoners.

 Krachtlijnen van het schetsontwerp

• Beeldbepalende groene kussens met zitplekken worden ingepland over het hele projectgebied;
• De groene kussens worden voorzien van meerstammige krentenboompjes die per seizoen een specifieke kleur hebben;
• Naast de groenkussens wordt de natuurstenen bekleding van het Kievitplein doorgetrokken met als inrichtingsprincipe een 'shared space' waar fiets- en voetgangersverkeer zich mengen en waar beperkt laad- en losverkeer mogelijk is;
• Het meubilair dat in de groenkussens op diverse en bespeelbare manieren verwerkt zit is in een rode accentkleur dewelke identiteit verleent aan het projectgebied;
• Op de dwarsverbindingen met de aanpalende straten worden hoogstambomen ingepland. Op deze plekken is telkens een meer open pleinruimte voorzien en worden de groene kussens doorbroken;
• Bovenop de brug op de Plantin Moretuslei wordt een nieuw stuk openbaar domein gecreëerd op de gronden van het voormalig rangeerstation. Er wordt een multicourt (sportruimte voor verschillende sporten) en een stadsbalkon voorzien waar je vanop het erfgoed een zicht hebt op de monumentale Plantin Moretuslei;
• Vanaf de aanpalende Baron Joostensstraat wordt de bovengrondse multicourt ontsloten met een helling. Deze helling zit ingewerkt in de groen beschermde spoorwegbedding en zal eveneens door Infrabel gebruikt worden als dienstweg tot de sporen;
• De afsluiting tussen het sportveld, de multicourt en de treinsporen gebeurt door een verticale speelwand. Dit is een soort verticale speeltuin;
• Aan de zijde van de Van Immerseelstraat zal de bovengrondse multicourt ontsloten worden met een trappenpartij, gecombineerd met glijbanen;
• Het zuidelijk "parkdeel" langs de Baron Joostensstraat wordt zo groen mogelijk gehouden;
• Dit gebied is autovrij. Parkeren in het projectgebied wordt ondergronds per bouwzone voorzien en in de Baron Joostensstraat blijft parkeren in de straat behouden;
• Laden en lossen kan in de Van Immerseelstraat op een laad- en losstrook en via een keerlus langs het toekomstige gebouw van Electrabel binnen venstertijden die afgesteld worden op de spitsuren in de stationomgeving. Autoverkeer is daarbuiten in het projectgebied niet toegelaten;
• Bij de keuze van bestratingmaterialen werd rekening gehouden met de materialen die vandaag gebruikt zijn op het Kievitplein en in de Pelikaanstraat;
• De Baron Joostensstraat wordt ingericht als woonerfstraat. De woonerfstraat wordt volledig gelijkgronds uitgevoerd, waarbij materiaalgebruik, kleurverschil en legpatroon voor duidelijkheid zorgen. De optie van woonstraat zal conform advies van commissie openbaar domein ook verder onderzocht worden in voorontwerpfase;
• Het bomenplan is zeer gevarieerd waarbij voor de hoofdstraten en woonerfstraat telkens een ander type boom wordt gekozen passend bij het straatprofiel. In het parkdeel langs de Baron Joostensstraat wordt zoveel mogelijk gekozen voor het behoud van bestaand groen en daarnaast voor een mix van bomen, bestaande, nieuwe en ook vruchtendragers. Het park zelf wordt hoofdzakelijk voorzien van gras;
• Huisvuilafvoer wordt georganiseerd volgens het principe van ondergrondse sorteerstraatjes. Na overleg met DOVO en de lokale politie van 24 mei ll. wordt de sorteerstraat in de volgende fase voorzien in de Van Immerseelstraat tussen Plantin Moretuslei en Wipstraat.

Terugkoppeling met betrokken actoren
Het ontwerpteam koppelde tijdens het ontwerpproces herhaaldelijk terug met stad Antwerpen aan de hand van verschillende werkgroepvergaderingen. Er werd tijdens diverse overlegmomenten met de bevoegde diensten onroerend erfgoed van het Vlaams Gewest teruggekoppeld, met ontwikkelaar Kairos nv en met de NMBS-groep. Het schetsontwerp werd voorgelegd op de commissie openbaar domein van 25 maart 2013 en 6 mei 2013.

Timing aanleg
Vanaf medio 2014 kan er in principe gestart worden met een eerste fase van de aanleg van het nieuwe openbaar domein.
De aanleg van dit openbaar domein zal in twee fasen gebeuren, aansluitend op de realisatie van de gebouwen. Zo wordt vermeden dat werfverkeer het nieuwe openbaar domein zou stukrijden.
Bij het voorontwerp van het openbaar domein wordt de grens tussen beide fasen voorgesteld.