2013_CBS_03880 - Bovenlokaal groenplan - Analysenota's - Goedkeuring

Op 30 oktober 2009 (jaarnummer 15377) keurde het college van burgemeester en schepenen de gunning van de opdracht voor het opmaken van groenplannen goed.

De opdracht omvat de opmaak van elf groenplannen, waaronder één (bovenlokaal) groenplan op stadsniveau en tien (lokale) groenplannen op niveau van de districten (negen districten en de haven apart). Elk groenplan omvat een visie op de ontwikkeling van de groenstructuur en een strategisch actieprogramma met de ingrepen die cruciaal zijn om deze visie te realiseren. Het bovenlokaal groenplan focust op de districtsoverschrijdende sleutelkwesties en vormt een globaal stadsbreed beleidskader. De lokale groenplannen zijn hiervan een verfijning tot op perceelsniveau en omvatten richtlijnen voor groenprojecten.   

De opmaak van het bovenlokaal groenplan startte in 2010. De eerste stap was een globale analyse van de situatie van het groenaanbod in Antwerpen. Dit resulteerde in zes thematische nota's.

De analyse omvat in de eerste plaats een volledige inventarisatie van alle groenelementen in de stad.
Deze inventarisatie:

• resulteerde in een nieuwe 'basislaag open ruimte' in het geografisch informatiesysteem (GIS) (intussen via de toepassing 'stad in kaart' voor alle stadsmedewerkers raadpleegbaar);
• vormt de basis voor de eerste inleidende analysenota 'Methodiek, basisstructuur en context'.

1) Nota 'Methodiek, basisstructuur en context'

In deze nota wordt een kwantitatief beeld van het groenaanbod in Antwerpen omschreven:

• het groenareaal van de stad Antwerpen in concrete cijfers;
• een vergelijking met andere steden; 
• de juridische (bestemmings)context;
• de geomorfologische en landschappelijke structuren die aan de basis van het groenareaal liggen. 

De analyse omvat tevens een onderzoek van de rol van alle geïnventariseerde groenelementen volgens een vijftal thema's (ecologie, milieu, historiek, gebruik en flankeren). Deze thema's zijn gebaseerd op de verschillende ecosysteemdiensten die het groen aan de stadsbewoner kan leveren.  

2) Nota 'Ecologie'

Deze nota beschrijft de betekenis van bepaalde Antwerpse groenelementen in functie van biodiversiteit en het ecologische netwerk in en rond de stedelijke omgeving van Antwerpen. Deze nota omvat:

• een inventarisatie van de habitattypen;
• een omschrijving van de natuurlijke complexen;
• een selectie van 45 kerngebieden die een cruciale rol voor de natuur in de stad Antwerpen vervullen;
• een aanwijzing van relevante indicator- en doelsoorten per kerngebied in functie van beleidsmonitoring;
• een omschrijving van de brongebieden rond de stad Antwerpen;
• een selectie van de ecologische verbindingen (tussen kern-, bron- en andere groengebieden);
• een evaluatie van het huidige ecologische netwerk aan de hand van een aantal parameters;
• een suggestie van maatregelen om het netwerk te versterken tot een gewenste ecologische structuur.

3) Nota 'Milieu'

Deze nota geeft een beeld van de rol die groen kan vervullen in het milderen van de schadelijke menselijke impact op zijn leefomgeving. De nota omvat:

• een omschrijving van de belangrijkste milieuproblematieken in een stedelijke context, algemeen en toegespitst op de stad Antwerpen:

  - Luchtvervuiling
  - Geluidsoverlast
  - Hitte-eiland effect
  - Wateroverlast
  - Verdroging
  - Watervervuiling
  - Bodemvervuiling 

• een aanwijzing van groengebieden die deze milieuproblemen helpen beperken;
• een suggestie van mogelijke maatregelen om de rol van het milieugroen te versterken.

4) Nota 'Historiek'

Deze nota omschrijft de cultuurhistorische betekenis van specifieke groenelementen in de stad. De nota omvat:

• een beschrijving van de evolutie van de Antwerpse groenblauwe structuur;
• een aanwijzing van 79 groenelementen met cultuurhistorische waarde;
• een evaluatie van de historische uitstraling, functie en beheer;
• een selectie van de 20 cultuurhistorische parels van de stad Antwerpen;
• een suggestie van mogelijke maatregelen om het cultuurhistorisch waardevolle groen te versterken

5) Nota 'Gebruik'

Deze nota analyseert op welke wijze het groen in Antwerpen een sociale, psychologische en recreatieve functie vervult. Hierbij werd gebruik gemaakt van zowel sociogeografische analyse als bevraging via online-enquête en de Antwerpse Monitor. Deze nota omvat:

• een aanwijzing van alle groenelementen die als gebruiksgroen functioneren;
• een evaluatie van het gebruiksgroen met betrekking tot toegankelijkheid;
• een toewijzing van het gebruiksgroen aan de functionele niveaus (buurt, wijk en stadsdeel);
• een evaluatie van de groenbehoeften:

  - Groenaandeel
  - Groenbereik

• een beschrijving van de groenbeleving en het groenbezoek op basis van de bevragingen;
• een evaluatie van de draagkracht van het Antwerpse groen in functie van de recente bevolkingsprognose:

  - Bewoningsdruk
  - Aangepast groenaandeel
  - Aangepast groenbereik
  - Tekortzones
  - Recreatieve druk

• een kwalitatieve evaluatie van de huidige gebruiksgroenstructuur;
• een suggestie van mogelijke maatregelen om het gebruiksgroen te versterken (zoekzones en -locaties invulling groentekorten).

6) Nota 'Flankerend groen'

Deze nota beschrijft hoe het groen bijdraagt aan de beleving en visuele structurering van de stad Antwerpen. De nota omvat:

• een aanwijzing van de groenelementen met een esthetische rol;
• een aanwijzing van de groenelementen met een verkeerskundige rol;
• een aanwijzing van de groenelementen met een stedenbouwkundige rol;
• een evaluatie van de mate waarin deze groenelementen hun flankerende rol vervullen;
• een suggestie van mogelijk maatregelen om het flankerende groen te versterken.

De zes analysenota's behandelen elk één aspect van groen, onafhankelijk van de andere thema's. Daarmee vormen ze de basis om de betekenis en het functioneren van de groene ruimten in Antwerpen op stadsniveau  te begrijpen. In een volgende stap, de visievorming bovenlokaal groenplan, zullen de verschillende thema's gebiedsgericht aan mekaar afgewogen worden. Dit zal resulteren in welbepaalde strategische keuzes en een overkoepelende visie op de ontwikkeling van de toekomstige groenstructuur van de stad.