Sinds 2001 is er een contract tussen het Departement Onderwijs en Stad Antwerpen (algemeen onderwijsbeleid (AOB)/Kabinet Onderwijs en de Studiedienst Stadsobservatie (SSO)). Op basis van dit contract ontving de studiedienst jaarlijks data over basis- en secundair onderwijs op niveau van de leerlingen en de GOK-gegevens (decreet op Gelijke Onderwijskansen) van deze leerlingen. Vanaf 2006 werden eveneens data over studenten hoger onderwijs opgeleverd. SSO verzamelt en analyseert de gegevens voor statistische en wetenschappelijke verwerking in opdracht van de dienst algemeen onderwijsbeleid (AOB). De gegevens worden geaggregeerd verwerkt tot stadsbrede informatie en onder andere aan AOB bezorgd om het onderwijsbeleid te onderbouwen, op te volgen en bij te sturen. Op vraag van de scholen in Antwerpen wordt voor elke school ook een recruteringskaart opgesteld ter ondersteuning van het schoolbeleid.
Omwille van privacyredenen is de procedure voor het aanvragen van persoonsgegevens sterk verstrengd. Er dient nu een machtiging verkregen te worden van de Vlaamse Toezichtcommissie (VTC) voor de elektronische mededeling van persoonsgegevens door de Vlaamse overheid aan een organisatie uit de privésector of de publieke sector. Een eerste voorwaarde voor het VTC is dat de aanvrager een veiligheidsplan voorlegt. Zonder veiligheidsplan wordt een aanvraag tot machtiging niet ontvankelijk verklaard.
In de aanvraag van een machtiging tot elektronische mededeling van persoonsgegevens dienen de finaliteit en de proportionaliteit van gevraagde gegevens uitgebreid beschreven te worden. Deze aanvragen zijn quasi rond.
De stad Antwerpen heeft sinds kort een veiligheidsconsulent aangesteld maar nog geen veiligheidsplan. Dit veiligheidsplan dient organisatiebreed opgesteld te worden en dus niet enkel in het kader van deze aanvraag.
Hierdoor dreigt de beleidsinformatie, -opvolging en bijsturing van belangrijke onderwijsthema’s (bijvoorbeeld de capaciteitsproblematiek in het basisonderwijs) tijdelijk in het gedrang te komen. De tijdelijke oplossing die het departement voorstelt om voorlopig te werken met geaggregeerde gegevens, volstaat niet om complexe beleidsthema’s op de voet te kunnen monitoren.
Qua timing betekent de nieuwe procedure bij VTC dat de onderwijsgegevens op individuele basis van het schooljaar 2011-2012 (normaliter rond deze tijd al bezorgd) pas ten vroegste binnen 7 maanden verwacht kunnen worden (Gezien de doorlooptijd voor de opmaak veiligheidsplan en de goedkeuring van de machtiging VTC). Zolang er geen veiligheidsplan goedgekeurd wordt door VTC, kan het departement enkel geaggregeerde gegevens bezorgen.
Dit wil zeggen dat de strategische beleidsvoorbereiding, monitoring en –bijsturing over onderwijs niet tijdig en niet volledig kan worden uitgevoerd. Het gaat onder andere over de capaciteitsproblematiek in het basisonderwijs, maar ook de opvolging van typisch grootstedelijke onderwijsthema’s zoals het monitoren van de schoolse vertraging, het watervalsysteem, het profiel van de leerlingen en dergelijke meer. Ook de beleidsinformatie naar de individuele scholen in de vorm van recruteringskaarten zal niet kunnen opgeleverd worden.
Omwille van de schaalgrootte en de grootstedelijke onderwijsproblematiek is er binnen Antwerpen de voorbije jaren de nodige analytische kennis, rapporterings- en beleidstraditie opgebouwd die nu tijdelijk dreigt stil te vallen.
In de brief aan de heer Pascal Smet, Minister van Onderwijs, stellen we voor om een tussentijdse oplossing te formuleren: een nog éénmalige toelevering van de gegevens (schooljaar 2011-12) zoals sinds 2001 gebeurde en waarbij ook steeds nauwgezet toegezien is op het respecteren van de veiligheidsaspecten van de privacy. Deze kan dan bijvoorbeeld achteraf geregulariseerd worden, waarbij de gegevensaanvraag voor het schooljaar 2012-2013 wel volgens de geldende formele procedure zou gebeuren.
Het college keurt de collegiale brief gericht aan de heer Pascal Smet, minister van Onderwijs, goed.