Het project Park Spoor Noord is het resultaat van een intensief participatietraject. Tijdens het plan- en ontwerpproces werden verschillende participatiemomenten, door specifieke betrokkenheid op de plek, georganiseerd. Evenementen zoals 'Trek je plan dag', 'Park in Zicht' ... werden gekoppeld aan belangrijke mijlpalen in het planningsproces. In het kader van de realisatie van de Kop Spoor Noord werd op 20 september 2012 een infovergadering voor de buurt georganiseerd.
Het college keurde op 24 september 2004 (jaarnummer 10061) het bijzonder plan van aanleg (BPA) Stedelijk Park Spoor Noord goed. De gemeenteraad beslist op 18 oktober 2004 (jaarnummer 1938) het ontwerp bijzonder plan van aanleg ‘Stedelijk Park Spoor Noord’, definitief te aanvaarden.
Op 4 maart 2005 (jaarnummer 1873) keurde het college het definitieve ontwerp Park Spoor Noord goed.
Op 5 maart 2010 keurde de raad van bestuur AG Stadsplanning de overeenkomst met Artesis Hogeschool goed.
Op 26 augustus 2011 keurde de raad van bestuur AG Stadsplanning de overeenkomst met Seacoast invest nv goed.
Op 21 oktober 2011 keurde de raad van bestuur AG Stadsplanning de overeenkomst met Immpact Ontwikkeling nv goed.
Op 31 augustus 2012 beslist de raad van bestuur AG Stadsplanning om Arcadis Belgium nv aan te stellen voor de uitvoering van de ontwerp- en studieopdracht openbaar domein Kop Spoor Noord Zuid.
Op 17 december 2012 werd het voorontwerp voorgelegd aan de commissie openbaar domein.
Op 8 maart 2013 (jaarnummer 2221) keurde het college het voorontwerp aanleg openbaar domein Kop Spoor Noord goed.
De Kop Spoor Noord is de stedelijke ontwikkelingszone gelegen in Antwerpen Noord tussen Park Spoor Noord en de Leien. De Kop bestaat uit bouwpercelen ten noorden en ten zuiden van de Hardenvoortviaduct met binnen de contouren van het projectgebied omliggend en aansluitend openbaar domein. Het openbaar domein ten zuiden van de Hardenvoortviaduct bestaat uit:
Voor het gebied werd een Bijzonder Plan van Aanleg (BPA Spoor Noord) opgemaakt. Het BPA bepaalt de randvoorwaarden waarbinnen de stedelijke ontwikkeling kan plaats vinden. Voor het openbaar domein werd een ontwerp opgemaakt door Studio Bernardo Secchi & Paola Vigano die instonden voor het ontwerp van het ganse park. Bij de opmaak van dit ontwerp waren de stedelijke ontwikkelingen op de Kop nog niet exact gekend.
De zuidelijke bouwpercelen van de Kop zullen ontwikkeld worden door verschillende publieke of private partijen zoals Artesis Hogeschool, Plantijn Hogeschool, Seacoast Invest nv, Immpact Ontwikkeling nv. In functie van de realisatie van het openbaar domein werden door AG Stadsplanning verschillende overeenkomsten afgesloten.
Hierin is vastgelegd dat AG Stadsplanning het definitieve ontwerp en uitvoeringsdossier aanlevert dat door de ontwikkelaars zal worden uitgevoerd. Alle kosten hieraan verbonden zijn ten laste van de ontwikkelaars met uitzondering van de afwerking van de parkhelling, met name de bestrating, fiets- en voetpaden, verlichting, straatmeubilair en balustrades.
In kader van de ontwerp- en studieopdracht maakte Arcadis Belgium het voorontwerp op dat ter goedkeuring voorligt. Het voorontwerp vertrekt van volgende ontwerpprincipes:
het algemene idee om de parkruimte niet af te sluiten blijft gehanteerd. De parkhelling wordt maximaal toegankelijk gehouden vanuit de aansluitende bebouwing en de omliggende buitenruimte. De rand van het park werd bedacht als een herkenbaar en eenheidsgevend element. De rand werd gerealiseerd met één geleidend hoofdmateriaal, zwart beton dat eens wand wordt, dan een boord om op te zitten, een horizontaal vlak, een voetpad, toegangen, hellingen… Dit principe blijft voor de Kop gehanteerd.
Deze principes vertalen zich in het voorontwerp:
De uitvoering van het openbaar domein Kop Spoor Noord is afhankelijk van de realisatie van de verschillende bouwprojecten. Zowel de Artesis Hogeschool, Park- en Lichttoren zijn in uitvoering, de werf van de Plantijn Hogeschool startte in april 2013. Volgende timing voor de bouwprojecten en het openbaar domein zijn voorzien:
De aanleg van het openbaar domein Kop Spoor Noord:
Bij de opmaak van het voorontwerp door Secchi&Vigano waren de ontwikkelingen op de kop van Spoor Noord nog niet exact bekend. In het herwerkte voorontwerp wordt zo veel mogelijk de algemene visie (paden, groen, verlichting, inkomzones..) van Secchi&Vigano aangehouden. Het fietspad, dat oorspronkelijk onder de onderkraging van de Parktoren liep, is verlegd om eventuele latere functies onder de overkraging niet te hypothekeren. De fietshelling start ter hoogte van de Parktoren met een aanvaardbaar hellingspercentage tot aan het Artesisgebouw, van waaruit het fietspad verder vlak loopt richting parkbrug.
Lichttoren
Het looppad is ontworpen als een loupe waarvan de bovenste lus aansluit op de hondenweide. Het maaiveld van de hondenweide wordt opgehoogd zodat de bestaande keermuur op zithoogte komt. De commissie vraagt om te onderzoeken of een verbinding van dit looppad naar de fietsers- en voetgangersbrug wenselijk en mogelijk is. De commissie stelt dat de inkomzone niet de geschikte locatie voor een sorteerstraatje is omdat de vrachtwagens, die het sorteerstraatje moeten ledigen, achteruit moeten rijden om de Ellermanstraat te bereiken. Bovendien moet de bank naast de inkomzone ingekort worden. Omwille van de veiligheid en omdat het sorteerstraatje ze ook de wijk moeten bedienen, is het aangewezen om het ondergronds sorteerstraatje in de Ellermanstraat te voorzien. De commissie stelt dat het ontwerp van het openbaar domein langs de Lichttoren geen rekening houdt met een eventuele latere invulling van het gelijkvloers als horeca. De looplijnen zijn nodig maar de commissie vraagt om het betonnen pad beter aan te sluiten op het gebouw, het dolomietpad verder van het gebouw te leggen en de kleine hoekjes groen te vermijden omwille van het onderhoud. Omdat de entree van de Lichttoren een parkinkom is, moet het fietspad van de Ellermansstraat hier onderbroken worden.
Parktoren
In het voorontwerp liep het fietspad onder de overkraging van de parktoren. Om eventuele latere functies onder de onderkraging niet te hypothekeren is in het herwerkt voorontwerp het fietspad langsheen de Parktoren gesitueerd. De noord-zuidstraat langs de Parktoren kan in een 1ste fase niet helemaal gerealiseerd worden omdat de juiste gegevens van het tunneltje onder de Hardenvoortbrug nog niet bekend zijn. De vloerpas van de straat verschilt met deze van de Parktoren. Mogelijke oplossingen hiervoor zijn een lagere vloerpas van de Parktoren of de integratie van een overgangshelling. Overleg met de stedenbouwkundig ambtenaar is wenselijk. De commissie stelt vast dat er 3 verschillende legverbanden zijn en vraagt om deze te reduceren tot 2. De commissie verneemt dat het wildverband uitdrukkelijk gevraagd is door de projectontwikkelaar van de Lichttoren omwille van de stevigheid voor laden en lossen. De commissie meent dat de inrichting van de private open verharde ruimte, ondanks ze vergund is, onvoldoende uitgewerkt is. De pleinvlakte kan aanzetten tot wildparkeren. De commissie vraagt om onder meer zitbanken te plaatsen om wildparkeren te voorkomen. Hierbij moet rekening gehouden worden met de ventilatie van de ondergrondse parking. Voor het sorteerstraatje gelden dezelfde opmerkingen als voor dit naast de Lichttoren.
Plantijn
De hogeschool is vragende partij om de helling aan te werken tot tegen de glaspartij. De aansluiting op de parkhelling gebeurt via privaat terrein.
Douanetoren
De douanetoren is inmiddels gerealiseerd. Vanuit de Ellermanstraat is één van de toegangen tot het gebouw bereikbaar via een helling met daarnaast een trappenpartij. Indien de helling verbreed wordt tot 4 m kan ze ook door fietsers gebruikt worden. Om vervolgens een verbinding te realiseren met de parkhelling moet een deel van de bestaande trappenpartij afgebroken worden en de zijkant van de douanetoren aangepast worden. De commissie stelt voor om de keerwand van het gebouw af te werken met beton en eventueel een zitbank te voorzien en vraagt om te onderzoeken of het pad moet verbreed worden tot tegen de gevel.
Artesis hogeschool
De commissie verneemt dat hier 2 paadjes (2,40 m) gerealiseerd worden waarvan 1 als verbinding naar het hoofdpad en 1 naar de trappenpartij langsheen de Noorderlaan. Ze zijn onvoldoende breed voor fietsers. De commissie meent dat een breedte van 2,40 m onvoldoende is als aansluiting op het bredere hoofdpad.
Aansluiting op parkbrug
De aansluitingen op de fietspaden van de Noorderlaan zijn afgestemd met de plannen van Brabo II. De commissie merkt op dat hierover in de werkgroep Brabo II nog discussie was en mogelijk een gemengde zone voorzien wordt.
Voorwaarden
Lichttoren
- onderzoeken of het wenselijk en mogelijk is om het looppad door te trekken tot aan de fietsers- en voetgangersbrug;
- in het ontwerp rekening met een eventuele latere invulling als horeca door een betere situering van de paden;
- een meer onderhoudbare aansluiting van de paden realiseren naar het onderhoud van het groen toe
Parktoren
- onderzoeken hoe de vloerpassen van de straat en het gebouw op elkaar kunnen afgestemd worden;
- aantal legverbanden van de bestrating reduceren tot 2;
- infrastructurele maatregelen voorzien om wildparkeren op de private verharde buitenruimte te voorkomen;
Douanetoren
- onderhandelingen opstarten met de directie van de douane voor de verbreding van de hun helling en de aansluiting ervan op de parkhelling
- onderhandelingen opstarten met de directie van de douane voor de aanpassingen aan het gebouw (keerwand van beton, zitbank, verbreden pad tot tegen de gevel)
Artesis hogeschool
- bredere paadjes realiseren als verbinding naar het hoofdpad en de trappenpartij
Ondergrondse sorteerstraatjes
- in de Ellermanstraat geschikte locaties zoeken voor de ondergrondse sorteerstraatjes;
De districtsraad Antwerpen keurt eenparig het volgende besluit goed.
De districtsraad adviseert het voorontwerp voor de inrichting openbaar domein Kop Spoor Noord (tussen Hardenvoortviaduct en de Ellermanstraat) gunstig op voorwaarde dat:
Dit besluit heeft in principe geen financiële gevolgen voor de stad of het OCMW.