In het kader van de heraanleg van de Scheldekaaien werd in opdracht van AG Stadsplanning Antwerpen een haalbaarheidsstudie voor walstroomvoorzieningen uitgevoerd. Waterwegen en Zeekanaal NV was medeopdrachtgever van de studie. Het Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen was observator.
De kaaien langs Sint-Andries en 't Zuid vormen vandaag een tijdelijke aanmeerzone voor grote zeeschepen. Ook na heraanleg wordt dit gebruik bestendigd. Het is aangewezen om te onderzoeken of het aanbieden van walstroomvoorzieningen een haalbaar project is voor reductie van de luchtverontreiniging en geluidshinder die hiermee gepaard gaat. Deze problematiek stelt zich ruimer, namelijk voor de volledige projectzone van het Masterplan Scheldekaaien waar ook riviercruises, rondvaarten, e.d. aanmeren.
Qua timing is het wenselijk een standpunt omtrent walstroom in te nemen alvorens van start te gaan met de opmaak van het definitief ontwerp voor deelproject Sint-Andries Zuid (start gepland najaar 2013).
De haalbaarheidsstudie walstroom bevindt zich integraal in bijlage en wordt ter kennisname voorgelegd aan het college. De studie omvat volgende onderdelen:
Inventaris walstroombehoefte
De schepen die in 2011 aanmeerden aan de Scheldekaaien werden gescreend op hun potentiële walstroombehoefte.
In de categorie binnenvaart vertegenwoordigen de riviercruises het grootste potentiële verbruik aan walstroom, en in mindere mate de schepen voor rondvaart. Het grootste aandeel van de binnenvaartschepen is op dit moment reeds uitgerust om op walstroom te kunnen aansluiten. Rekening houdend met de investeringskost voor de installatie aan wal, kunnen de verkoopprijzen voor walstroom lager gehouden worden dan de gemiddelde prijs voor energievoorziening via scheepsgeneratoren. Het voorzien van walstroom voor binnenvaartschepen is dus financieel haalbaar.
In de categorie zeevaart vertegenwoordigen de containerschepen het grootste potentiële verbruik aan walstroom, gevolgd door de zeecruises. Beide scheepstypes zijn vandaag meestal nog niet uitgerust om op walstroom te kunnen aansluiten. Een walstroominstallatie voor deze scheepstypes vraagt daarnaast zeer grote investeringen voor spannings- en frequentieomvorming. Met de huidige beschikbare technologie wordt het aanbieden van walstroom aan zeeschepen daarom als financieel onrendabel beschouwd.
Scenario’s voor toekomstig walstroomaanbod
In de haalbaarheidsstudie werden vijf scenario’s uitgewerkt voor een toekomstig walstroomaanbod op de Scheldekaaien:
SWOT-analyse en voorkeursscenario
In een samenvattende SWOT-analyse worden de verschillende scenario’s tegenover elkaar afgewogen op basis van volgende criteria: milieubaten, economische haalbaarheid, incentive voor schippers, technische haalbaarheid, operationele aspecten, ruimtelijke haalbaarheid en overstroombaarheid.
Scenario’s 1 en 2, waarbij ook walstroom voor zeevaart voorzien wordt, zijn op vlak van economische haalbaarheid, incentive voor schippers en operationele aspecten onrendabel. Daar tegenover staat dat zij qua milieubaten zeer hoog scoren. Van de totale mogelijks te vermijden rookgasemissies wordt ongeveer 7/8 toegeschreven aan zeevaart en 1/8 aan binnenvaart.
Zowel scenario’s 3 en 4, waarbij enkel walstroom voor binnenvaart wordt aangeboden, zijn ruimtelijk, technisch en economisch haalbaar. Scenario 3 wordt als voorkeurscenario naar voren gebracht. De terugverdientijd van de installatie bedraagt hier minder dan 10 jaar, en jaarlijks worden meer dan 30.000,00 euro aan maatschappelijk gedragen kosten ten gevolge van rookgasemissies vermeden.
Andere afwegingen
Scenario 3 omvat de realisatie van één walstroomkast in het deelgebied Sint-Andries Zuid (onmiddellijk ten zuiden van het Zuiderterras). De overige drie walstroomkasten en de hoogspanningspost situeren zich in de projectzone van het centrale deelgebied rondom het Steenplein, waarvan de heraanleg niet voor 2019 van start gaat. In het centrale deelgebied zal ook een nieuw ponton voor riviercruises en rondvaarten gerealiseerd ter hoogte van het Schipperskwartier, waardoor de noodzaak van één walstroomkast ter hoogte van Sint-Andries Zuid in vraag gesteld kan worden. Bovendien moeten er grote investeringen gedaan worden voor de hoogspanningspost, waarvan de rendabiliteit in functie van slechts één walstroomkast niet verzekerd is.
Omwille van deze afwegingen wordt voorgesteld om op dit moment niet over te gaan tot de realisatie van walstroomvoorzieningen op de Scheldekaaien. Bij de opmaak van het definitief ontwerp voor deelgebied Sint-Andries Zuid worden geen walstroomvoorzieningen voorzien. Er worden ook geen leidinggoten voorzien anticiperend op mogelijke toekomstige ontwikkelingen.
Wanneer gestart wordt met de planopmaak voor de heraanleg van de zone rondom het Steenplein, zal de realisatie van walstroomvoorzieningen aan het programma van eisen toegevoegd worden. Volgens de huidige timing start de planning van dit deelproject niet voor 2019.
Het college neemt kennis van de haalbaarheidsstudie voor walstroom op de Scheldekaaien.
Het college beslist om op dit moment niet over te gaan tot de realisatie van walstroomvoorzieningen op de Scheldekaaien.
Het college beslist om de realisatie van walstroomvoorzieningen op de Scheldekaaien toe te voegen aan het programma van eisen voor heraanleg van de zone rondom het Steenplein. Volgens de huidige planning starten deze werken niet voor 2019.