2013_CBS_04521 - strategisch Ruimtelijk Structuurplan Antwerpen. Evaluatie en actualisatie - Intentienota. Opdracht opmaak bestek - Goedkeuring

Op 18 september 2006 (jaarnummer 1779) stelde de gemeenteraad het strategisch Ruimtelijk Structuurplan Antwerpen (s-RSA) definitief vast. Op 21 december 2006 keurde de deputatie van de provincie Antwerpen het s-RSA goed. Vanaf dan werd het s-RSA geïmplementeerd in de stedelijke organisatiestructuur aan de hand van een generieke en een specifieke werking. Zeven jaar later is het tijd voor een evaluatie en actualisatie van dit structuurplan om verschillende redenen.

Het bestuursakkoord 2013-2018 bevestigt het huidige s-RSA en haar metaforen (Dorpen en Metropool) maar voorziet wel een actualisatie op basis van de recente ontwikkelingen.

Eén van de belangrijkste uitgangspunten bij de actualisatie van het s-RSA is de grote bevolkingstoename en wijziging van de bevolkingssamenstelling. Daarom keurde het college op 19 april 2013 (jaarnummer 3879) alvast de procesnota van het verdichtings- en stadsvernieuwingsonderzoek goed, als belangrijke onderzoeksopgave voor de evaluatie van het s-RSA.

Wegens de verankering van het s-RSA in het bestuursakkoord is de evaluatie en de actualisering ervan ook opgenomen als een project in de strategische beleids- en beheercyclus 2014-2019, dat past binnen de doelstelling: “Dorpen en Metropool: We ontwikkelen een meerkernige stad waar wonen, economische functies en publieke voorzieningen gevarieerd, nabij en bereikbaar zijn. We versterken de ruimtelijke structuur en identiteit op het niveau van (1) de stad, (2) de districten, wijken en buurten, (3) de bouwblokken en (4) we versterken de ruimtelijke structuur en de samenwerking op het niveau van de stadsregio”.

Ook vanuit de Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening dringt een actualisatie zich op. Hoewel strikt juridisch de geldigheid niet is vastgelegd, stelt de Codex voor de structuurplannen een geldigheidstermijn voor van 5 jaar. Het structuurplan blijft wel van kracht tot het door een nieuw goedgekeurd ruimtelijk structuurplan is vervangen. Daarnaast evalueert de Vlaamse decreetmaker momenteel het instrument ‘structuurplanning’. Vermoedelijk zullen beleidsplannen de structuurplannen in de toekomst vervangen. De evaluatie van het s-RSA houdt hiermee rekening.

In het kader van de beleidsovereenkomst voor de uitvoering van het Stedenfonds 2008-2013 organiseerde de Vlaamse overheid op 5 en 6 mei 2011 een visitatie in de stad Antwerpen. Op basis daarvan adviseerde de visitatiecommissie om de inhoud van het s-RSA levendig te houden via een periodieke evaluatie en terugkoppeling en communicatie met de inwoners.

Op basis van het bestuursakkoord, de richttermijnen van de Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening en de tussentijdse aanbevelingen van de visitatiecommissie stedenbeleid dringt een evaluatie van het s-RSA zich op. We onderscheiden vier belangrijke uitgangspunten voor deze evaluatie:

1. Levendig houden van het s-RSA: Het is belangrijk om de ruimtelijke ontwikkelingsvisie van Antwerpen kenbaar te maken bij een zo breed mogelijk publiek. Het stadsdebat dat hieruit voortvloeit zal mee inzicht geven in welke mate en op welke punten het huidige s-RSA antwoord biedt of moet bieden op actuele kwesties. Dit debat creëert tevens draagvlak voor toekomstige ruimtelijke ontwikkelingsprojecten.
2. Opstarten van noodzakelijk onderzoek als nieuwe input: Het verdichtings- en stadsvernieuwingsonderzoek dat kadert binnen de grote bevolkingstoename en –samenstelling waar Antwerpen voorstaat, zal een belangrijke input leveren bij de actualisatie van de ruimtelijke visie. Dit onderzoek loopt parallel met de evaluatie en actualisatie van het s-RSA. Daarnaast zal ook het groenplan dat volop in opmaak is een belangrijke bijdrage leveren.
3. Behouden van de strategie van het s-RSA en van de bestendige ruimtelijke structuur die erin beschreven is: bij de evaluatie en actualisatie ligt de scope niet op de wijziging van de gewenste ruimtelijke structuur en de strategie uit het huidige s-RSA maar wel op de geldigheid van de gegevens en uitdagingen, de algemene conclusies over de realisatiegraad en doorwerking, en de optimalisatie van het draagvlak.
4. Denken in stadsregionale context: In de gewijzigde context waarin Antwerpen zich bevindt (demografie, klimaat, sociale stijging, mobiliteit, ...) kunnen enkel oplossingen zich aanbieden wanneer de stad en de regio errond deze uitdagingen samen aangaan.

Proces

Via een nog te definiëren overlegstructuur (zie startnota) wordt gestreefd naar een efficiënte betrokkenheid van een mix van actoren: het stadsbestuur zelf, het managementteam en medewerkers in de beleidsdomeinen.

Het traject voor de evaluatie en actualisatie van het strategisch Ruimtelijk Structuurplan Antwerpen splitst zich op in vijf fasen.

Fase 1: Intentienota
De intentienota bevat de uitgangspunten voor de evaluatie en actualisatie van het structuurplan, samen met een stappenplan en bijhorende timing. Deze nota wordt voorgelegd in dit collegebesluit.

Fase 2: Opstartfase
Deze fase voorziet in de aanstelling van een extern studiebureau voor het verloop van het ganse traject van evaluatie en actualisatie van het s-RSA. Het bezit expertise in ruimtelijke planning, evaluatietechnieken, procesbegeleiding en communicatie. De aanstelling gebeurt via de procedure van Europese aanbesteding. De opdracht wordt geraamd op 350.000,00 euro studiekosten, exclusief erelonen voor experten evaluatiecommissie.
Het bestek wordt voorgelegd aan het college.
Duurtijd: 6 maanden

Fase 3: Opmaak startnota
De opmaak van de startnota bevat een verdere verfijning van het procesverloop. Hierin wordt eveneens de samenstelling van de evaluatiecommissie, begeleidingsgroep en stuurgroep opgenomen.
De startnota wordt voorgelegd  aan het college.
Duurtijd: 2 maanden

Fase 4: Evaluatie s-RSA
De evaluatie van het huidige structuurplan zal de basis vormen voor de opmaak van een kernnota Ruimte (fase 5). Deze evaluatie gebeurt door het aangestelde externe studiebureau dat via individuele- en groepsgesprekken met alle stakeholders en onder begeleiding van een stuurgroep en begeleidingsgroep een evaluatierapport oplevert.
Het evaluatierapport wordt voorgelegd aan het college.
Duurtijd: 1 jaar

Fase 5: Opmaak kernnota Ruimte
Het s-RSA blijft ongewijzigd van kracht tot wanneer de nieuwe decretale bepalingen (en het beleidsplan Ruimte Vlaanderen) gelden. In afwachting hiervan kiest de stad Antwerpen er wel voor om alvast een kernnota Ruimte op te maken, met geactualiseerde ruimtelijke uitdagingen (2015 – 2025) en richtlijnen om deze uitdagingen te realiseren binnen de gewenste ruimtelijke structuur.
De kernnota Ruimte wordt voorgelegd aan het college en de gemeenteraad.
Duurtijd: 1 jaar.