2013_DRAN_00065 - Nieuw Zuid - Voorontwerp openbaar domein fase 1. Advies - Goedkeuring

De kosten voor de uitvoering van de riolerings-, bestratings- en groenwerken, alsmede de aanleg van de openbare verlichting en de nutsleidingen, worden volledig gedragen door de ontwikkelaar. Na de definitieve oplevering van de infrastructuurwerken worden de gronden kosteloos overgedragen aan de stad Antwerpen en ingelijfd in het openbaar domein.

Er is een participatietraject opgestart in samenwerking met het stedelijk wijkoverleg. Op 18 september 2011 werd een infodag georganiseerd waarop het wedstrijdontwerp voor het masterplan werd gepresenteerd. Het ontwerp openbaar domein wordt op 26 mei 2013 tijdens een infomoment over het totale project voorgesteld.

Op 19 mei 2009 (jaarnummer 6829) besliste het college de opmaak van een ruimtelijk uitvoeringsplan (RUP) en randvoorwaarden voor de toekomstige ontwikkeling van het projectgebied Nieuw Zuid goed te keuren. 

Op 1 april 2010 verwierf de private ontwikkelaar Ontwikkeling Nieuw Zuid nv de gronden van het Fonds Voor Spoorweginfrastructuur gelegen aan de Ledeganckkaai.

Met het oog op het realiseren van een kwalitatief project, sloot Ontwikkeling Nieuw Zuid nv een samenwerkingsovereenkomst met AG Stadsplanning (goedkeuring raad van bestuur van 15 juli 2011 van AG Stadsplanning) voor de inhoudelijke begeleiding en kwaliteitsbewaking tijdens de opmaak van het Masterplan Nieuw Zuid.

Op 1 april 2011 (jaarnummer 3407) keurde het college de projectdefinitie voor de opmaak van het Masterplan Nieuw Zuid goed. Aangezien een ontwikkeling van de gronden van de private ontwikkelaar steeds in relatie met toekomstige omliggende projecten moet gebeuren, werd in het opdrachtgebied voor het Masterplan Nieuw Zuid ook de kaaizone ter hoogte van Nieuw Zuid en Konijnenwei opgenomen.

De opdracht voor opmaak van het Masterplan Nieuw Zuid werd gegeven door de private ontwikkelaar, via een ontwerpwedstrijd. Op 15 juli 2011 besliste de raad van bestuur van AG Stadsplanning om als laureaat van de ontwerpwedstrijd het team van bureau Studio Associato Secchi-Viganò goed te keuren.

Op 5 oktober 2012 (jaarnummer 10436) keurde het college de finale versie van het masterplan goed. In het masterplan worden de krijtlijnen vastgelegd die de basis vormen voor de inrichting van het openbaar domein in de nieuwe woonwijk. Het masterplan legt de mobiliteitspricipes vast en beschrijft het vocabularium van de woonerven, de woonstraten, de paden, de binnenstraat en de groen gebieden.  

De aanleg van deze nieuwe wijk zal gefaseerd uitgevoerd worden vanaf het stadscentrum progressief richting Ring, vertrekkende van een eerste fase die de deelzones 0, 1 en 2 omvat.

Op basis van het masterplan werd voor de inrichting van het openbaar domein in de deelzones 0, 1 en 2  van de nieuwe wijk een voorontwerp opgemaakt door Bureau Bas Smets. Momenteel ligt het voorontwerp voor voor het openbaar domein van deze eerste fase met een inrichtingsvoorstel  voor de straten, paden en de parkstructuur. Het ontwerpbureau koppelde tijdens het ontwerpproces herhaaldelijk terug met stad Antwerpen aan de hand van verschillende werkgroepvergaderingen. Het voorontwerp werd voorgelegd op de commissie openbaar domein van 11 maart 2013. Op basis van de opmerkingen gemaakt op het voorgestelde voorontwerp, passen de ontwerpers hierna de plannen aan.

De grote ontwerpprincipes die voor de volledige wijk van kracht zijn, werden in het masterplan vastgelegd en verder uitgewerkt in voorliggend voorontwerp voor de eerste fase. Dit voorstel omvat in hoofdzaak de volgende principes:

1. Concept

• Het masterplan onderscheidt twee grote deel-ruimtes in de ontwikkeling Nieuw Zuid: een parkzone en een woon/werkzone in een groene omgeving, opgedeeld in zeven deelzones. Met het voorliggend ontwerp wordt het concept van wonen in het groen scherpgesteld van stedelijk wonen bij het park naar stedelijk wonen in het park. Door de vegetatie van het rivierduinenlandschap uit het beeldkwaliteitsplan Groene Singel door te trekken in de wijk wordt de sensatie gecreëerd van wonen in het park. Dit park kan beschouwd worden als het onderliggend landschap, de basis, waar drie deellandschappen aan worden toegevoegd: de woonstraten/woonerven ontsloten door de Scheldekaaien, de binnenstraat als verlenging van de Vlaamsekaai/Waalsekaai en de padenstructuur met het waterbeheersysteem door wadi's.
• De uitwerking van de deellandschappen gaat uit van twee basisparameters: het gewenste karakter van het landschap en de randvoorwaarden die worden opgelegd vanuit de noodzakelijke routes voor hulpdiensten in de woonwijk.

2. Inrichtingprincipes per deellandschap

• Park: Onder parkzone worden zowel het grote wadipark ten zuiden van de woonwijk verstaan, als de gefragmenteerde groene binnengebieden van de wijk. De zone is overwegend onverhard. Het beplantingsconcept volgt het beeldkwaliteitsplan van de Groene Singel. De dwarsrelatie tussen de woonerven wordt gegarandeerd door paden en pleinen in betondallen, overige brandwegen worden uitgevoerd in versterkt gras. Doorheen de wijk wordt er per deelzone een lokale speelruimte voorzien in de parkstructuur. De twee voorziene speelzones zijn formele speelplekken, die worden aangevuld met een informele speelzone in het grotere park.
• Paden/wadi: In de zones voor wadi's wordt een wilde, groene en koele omgeving gemaakt door het beplantingsconcept van gevel tot gevel door te trekken en door waterminnende, goed verdampende planten te kiezen. De brandroute wordt op maat van een wandelpad aangelegd door deze half uit te voeren in betondallen en half in grasbetontegels. Een lichte brug over de wadi kan toegang verlenen aan een gebouw.
• Woonstraten/woonerven: Deze straten worden georganiseerd rond het geëquipeerde vak, zoals voorgeschreven in het masterplan. Dit vak bestaat uit modules van boomvakken, zitbanken, parkeerplaatsen, fietsenstallingen en sorteerstraten. Gezien het overgrote deel van de gebouwen nog niet architecturaal zijn uitgewerkt, kunnen deze flexibele geëquipeerde vakken worden herschikt bij verdere invulling van de gebouwen. Het woonerf en de woonstraten worden aangeplant met inheemse sierfruitbomen. De woonstraten en woonerven worden uitgevoerd in betonklinkers.
• Binnenstraat: De binnenstraat is de oost-west ontsluiting van de site en ligt in het verlengde van de Waalsekaai, waarmee ze verbonden wordt door een brede voetgangerszone. Er wordt een asymmetrische snede voorgesteld voor de binnenstraat: parkeren aan de zuidzijde (schaduwzone) en terrassen aan de noordzijde (zonnige zijde). Elke zijde heeft een voetpad van minstens 4m breed. Het materiaalgebruik van deze straat is zeer stedelijk: een verharding van gevel tot gevel in betonklinkers, met een rijbaan in asfalt. De boomkeuze is specifiek voor deze stedelijke figuur en om geen concurrentie aan te gaan met de andere deellandschappen wordt gekozen voor de moerascypres en de Ginkgo.

3. Thematische principes

• Bestaande vegetatie: De bestaande groenstructuren in het gebied aangeduid in het masterplan werden verder geïnventariseerd en onderzocht. Op basis hiervan werd geoordeeld welke vegetatie behouden blijft en welke vegetatie het best kan vervangen worden door nieuw kwalitatief groen. Uitgangspunt hierbij is het behoud van de collectieve binnengebieden die als groene binnenruimte op volle grond werden aangeduid in het masterplan met bestaande of nieuwe vegetatie.
• Huisvuilafvoer: De huisvuilafvoer wordt georganiseerd volgens het principe van ondergrondse sorteerstraatjes, op basis van de richtlijnen van de stad. Sorteerstraten worden aan de rechterzijde van de rijweg geplaatst, de vuilniswagens kunnen een lus maken via het pad voor dienstwagens en hulpdiensten in het park.
• Parkeren: Bovengronds parkeren wordt geconcentreerd in en bij de binnenstraat. Deze parkeerplaatsen voor kortparkeren bevinden zich aan de zuidzijde van de straat, zodat de zonnige noordzijde vrij blijft voor brede terrassen die gepaard gaan met de commerciële ruimtes in de bouwblokken. Bij afwezigheid van bouwblokken wordt deze zone toegewezen aan leveringszones en sorteerstraatjes. Parkeren voor andersvaliden en kortparkeren voor laden en lossen wordt geconcentreerd op de kop van de woonstraten om zoekverkeer te vermijden. De paden zijn afgesloten voor gemotoriseerd verkeer. In deelzone 3 wordt een tijdelijke bovengrondse parking aangelegd om het tekort aan ondergrondse clusterparkings op te vangen tot de volledige eerste fase wordt opgeleverd. Gezien de ontsluitingstructuur met enkel- en dubbelrichtingsstraten wordt een keerlus ingebouwd, in afwachting van de realisatie van de wegenis in de volgende deelzones.
• Regenwaterbeheer: Er is een helder concept uitgewerkt voor de behandeling van het hemelwater: hemelwater van de daken wordt afgevoerd naar de wadi’s en hemelwater van verhardingen wordt afgevoerd naar de buffervoorzieningen met een overstort naar de wadi’s in het park. De buffers zijn voorzien onder de pleintjes die tussen de bouwblokken doorlopen.  
• Grondbalans: Bij de realisatie van de nieuwe wijk worden er ondergrondse parkeergarages en een rioleringsstelsel (vuil water en regenwater) aangelegd en wordt het bestaande maaiveld verhoogd.  Eén van de uitgangspunten van het Masterplan Nieuw Zuid is om hierbij een neutrale grondbalans na te streven.  Het grondoverschot afkomstig uit fase 1 kan gedeeltelijk gebruikt worden ter ophoging van het terrein voorzien voor de keerlus voor het verkeer en de tijdelijke bovengrondse parking. De resterende  hoeveelheid zal uitgespreid of gestockeerd worden voor de volgende fase.

Artikel 285 van het Gemeentedecreet bepaalt dat de districtsraad een algemene adviesbevoegdheid heeft voor alle aangelegenheden die betrekking hebben op het district.

De realisatie van het stadsontwikkelingsproject Nieuw Zuid zal gefaseerd uitgevoerd worden vanaf het stadscentrum progressief richting Ring, vertrekkende van een eerste fase die de deelzones 0, 1 en 2 omvat.