2013_CBS_04864 - Groene Singel. Cultuurpark. Vernieuwing Antwerp Expo - Nota "ontwerp masterplan Cultuurpark" - Kennisneming

Vandaag heeft Artexis de huidige eigenaar van de beursgebouwen Antwerp Expo een erfpachtovereenkomst met AG VESPA, als eigenaar van de gronden.

Artexis wil de Antwerp Expo vernieuwen om te kunnen inspelen op de veranderende behoeften in de manier waarop mensen zich informeren, handelen en communiceren. Veel gebeurt immers via internet of sociale media. Maar de beleving en het menselijk contact blijven belangrijk. Beurzen brengen trends en innovaties, geven inspiratie, bieden mogelijkheden voor sociale contacten en netwerking. De B2B-beurzen (business to business) spelen hierin een belangrijke rol.

Voor  Artexis, is een beursgebouw een ultieme ontmoetings- en marktplaats, waar vraag en aanbod samenkomen. Artexis zal in de toekomst niet enkel beursoppervlakte verhuren maar zal zich ook concentreren op het faciliteren van het zakendoen. Om deze beleving van ontmoeten en zakendoen voor de bezoeker en de standhouder te kunnen waarmaken, wenst Artexis de beurshallen te vernieuwen tot multifunctionele complexen. Een modern beursgebouw moet immers aangepaste accommodatie kunnen aanbieden (break out rooms, tentoonstellingsruimte, congresruimte, vergaderlokalen, horeca, …).

Om van Antwerp Expo die ultieme ontmoetings- en marktplaats met internationale en meer B2B-uitstraling te maken, is een ruimtelijke transformatie met veel zorg voor het bestaande stedelijk weefsel noodzakelijk. Om tot een succesvolle realisatie te komen, zoekt Artexis naar samenwerking met de stad Antwerpen en andere partners.

De vraag tot samenwerking met de stad Antwerpen betreft onder meer het mee zoeken naar financiële constructies en middelen, het vastgoedluik (AG VESPA is immers grondeigenaar van de volledige site waarop het project wordt uitgetekend), communicatie met de buurt, het opmaken van een ruimtelijk uitvoeringsplan (RUP), het opmaken van een plan-MER, ...

In de loop van 2011 maakte Artexis voor de eerste keer de ambities kenbaar aan de stad Antwerpen, waarna een samenwerkingsovereenkomst werd opgesteld met AG Stadsplanning voor een eerste deel van het traject. Voorwaarde was dat Artexis het studiegebied zou verruimen tot heel het Cultuurpark, zoals gedefinieerd in het strategisch Ruimtelijk Structuurplan Antwerpen en waarvan Antwerp Expo deel uitmaakt.

Op 14 september 2012 beslist het college de ambitie voor de vernieuwing van Antwerp Expo tot hedendaags en multifunctioneel complex met internationale uitstraling te onderschrijven. Het college beslist in te gaan op het voorstel voor verdere samenwerking met Artexis, eigenaar van Antwerp Expo, op voorwaarde dat het ruimtelijk, programmatisch, financieel en mobiliteitsonderzoek verder wordt opgenomen en uitgediept zodat een evenwichtig en voor alle 'partners' haalbaar project voor Antwerp Expo kan worden geformuleerd.

In februari 2013 leverde Artexis de nota “ontwerp masterplan Cultuurpark” op. Deze nota is onderwerp van voorliggende collegebeslissing.

De door Artexis gestelde ambitie om Antwerp Expo te vernieuwen en uit te breiden past binnen de visie van het strategisch Ruimtelijk Structuurplan Antwerpen (s-RSA). Het Cultuurpark is geselecteerd als toplocatie. Antwerp Expo kan binnen deze visie behouden blijven en uitbreiden. Maar de uitbouw van Antwerp Expo kan enkel volgens specifieke voorwaarden. Antwerp Expo ligt immers op een scharnierpunt tussen de strategische ruimte van de ‘zachte ruggengraat’ en de 'groene singel', de groene en ecologische hoofdstructuur van de stad Antwerpen en de Tentoonstellingswijk. Het s-RSA stelt voor om hiervoor de camping Vogelzang te verplaatsen.

Het voorbije jaar is er, op basis van de samenwerkingsovereenkomst tussen AG Stadsplanning en Artexis, gewerkt aan een eerste visie voor het Cultuurpark en in het bijzonder voor de site van Antwerp Expo. Via werkgroepen werden de resultaten van de vier onderzoekssporen (ruimte, mobiliteit, programma, financiën) besproken en bijgestuurd. Een volledige uitwerking en onderbouwing van alle vragen is echter nog niet bereikt. Er ligt een eerste concept dat in grote lijnen de ambities voor de expo weergeeft, maar waarvan de impact op de stad Antwerpen en de buurt nog niet volledig in beeld is gebracht.

Concept
Het voorkeursscenario van Artexis vertrekt van vier nieuwe multifunctionele beurshallen (33.000,00 m²) die het hart van het project vormen en die geflankeerd worden door een stedelijk voorzieningenprogramma. De voorzieningen zijn ondersteunend aan het nieuwe beursgebeuren en aan de buurt of dragen bij aan meer stedelijkheid. Het programma bestaat uit vergader- en congresinfrastructuur (10.000,00 m²), hotel (6.000,00 m²), kantoren (2.700,00 m²) , horeca (2.000,00 m²), kleinhandel (10.000,00 m²), cinema (5.500,00 m²) ondersteunend aan de Antwerp Expo en de buurt, woningen (30.000,00 tot 55.000,00 m²) en een kwaliteitsvolle publieke ruimte (buurtpark). De bedoeling is dat het geheel een nieuwe stedelijkheid krijgt, waar wonen, werken, bezoeken en ontspannen samengaan en die bijdraagt tot een hoger gebruik van duurzame vervoersmiddelen (fiets, openbaar vervoer).

Het voorzieningenprogramma moet verder afgetoetst worden en verder bepaald worden rekening houdende met de mobiliteitseffecten en verkeersafwikkeling in de bredere omgeving van het Cultuurpark. In voorliggend document wordt gezocht naar oplossingen voor een betere bereikbaarheid en ontsluiting van de Antwerp Expo voor alle vervoersmodi. De ontsluiting voor privaat vervoer moet zo georganiseerd worden dat de effecten op de buurt minimaal zijn. Parkeren gebeurt in een centraal beheerd parkeergebouw dat kan worden ingezet voor de verschillende functies in het Cultuurpark en de parkeeroverlast in de buurt vanwege de (beurs)bezoekers moet voorkomen. In het voorliggend concept worden groene verbindingen gemaakt door het doortrekken van het parkencomplex Middelheim-Nachtegalenpark-Den Brandt tot aan het Albertpark enerzijds en tot aan Mastvest anderzijds.

Vervolgtraject
Om de vernieuwing van Antwerp Expo mogelijk te maken, moeten de huidige gewestplanbestemmingen gewijzigd worden door middel van een ruimtelijk uitvoeringsplan (RUP). Het planopzet is plan-MER-plichtig en de plan-MER moet opgemaakt worden voorafgaand aan de RUP-procedure of gedeeltelijk parallel aan de RUP-procedure en dit op voorwaarde dat het voorontwerp van het RUP pas aan de plenaire vergadering wordt voorgelegd nadat het college het masterplan Antwerp Cultuurpark heeft goedgekeurd.

Er wordt voorgesteld om het programma eerst verder te onderzoeken zowel op financiële haalbaarheid als op synergiën tussen de verschillende programmaonderdelen. Tevens wordt aan Artexis gevraagd om de meerwaarde van een vernieuwde expo verder te onderbouwen onder de vorm van een businessplan.

De financiële haalbaarheid, moet in samenspraak met AG Vespa onderzocht worden volgens het principe van 'open boek-boekhouding' en met inbegrip van een volledige kosten-batenanalyse waar naast de kosten ook alle opbrengsten uit exploitatie van de beurs en/of verhuur van ruimten in beeld worden gebracht en hiervoor oplossingen (partnerschappen, subsidie, … ) voor te stellen. Aangezien AG Vespa eigenaar is van de gronden zal de huidige samenwerkingsovereenkomst tussen AG Stadsplanning en Artexis uitgebreid worden met AG Vespa, indien uit het onderzoek de financiële haalbaarheid blijkt.

Ook het mobiliteitsluik moet in deze fase opgestart worden. In eerste instantie zal onderzocht worden wat de restcapaciteit is van het plangebied (schaal cultuurpark), en zullen bepaalde ontsluitingsconcepten onderzocht worden op haalbaarheid. De Mober wordt opgemaakt door een extern studiebureau in opdracht van de stad en wordt betaald volgens de voorwaarden opgenomen in de samenwerkingsovereenkomst.

Zowel het programmaonderzoek als het financiële luik en de mobiliteit zullen input geven om te komen tot een paar goed onderbouwde varianten. Deze varianten zullen de basis vormen voor de opstart van de plan-MER-procedure en een eerste communicatiemoment met de buurt.

De volgende fase moet resulteren in een masterplan op schaal van Cultuurpark waarbinnen het masterplan Antwerp Expo een onderdeel is; de laatste fase omvat vervolgens de opmaak van een ontwikkelingsplan.