2012_CBS_13031 - Gemeentelijk ruimtelijk uitvoeringsplan Nieuw Zuid - Richtnota - Goedkeuring

Art. 2.2.13.§1. van de Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening zegt dat het college belast is met het opmaken van gemeentelijke ruimtelijke uitvoeringsplannen en de nodige maatregelen tot opmaak neemt.

Het collegebesluit van 10 juli 2008 (jaarnummer 8600) dat de decretale procedure van opmaak van een gemeentelijk ruimtelijk uitvoeringsplan aanvult. In dit collegebesluit wordt de goedkeuring door het college van proces- en richtnota vermeld.

Op 19 mei 2009 (jaarnummer 6829) besliste het college de opmaak van een ruimtelijk uitvoeringsplan (RUP) en randvoorwaarden voor de toekomstige ontwikkeling van het projectgebied Nieuw Zuid goed te keuren. 

Op 1 april  2010 verwierf de private ontwikkelaar Ontwikkeling Nieuw Zuid nv de gronden van het Fonds Voor Spoorweginfrastructuur gelegen aan de Ledeganckkaai.

Met het oog op het realiseren van een kwalitatief project, sloot Ontwikkeling Nieuw Zuid nv een samenwerkingsovereenkomst met AG Stadsplanning (goedkeuring raad van bestuur van 15 juli 2011 van AG Stadsplanning) voor de inhoudelijke begeleiding en kwaliteitsbewaking tijdens de opmaak van het Masterplan Nieuw Zuid.

Op 1 april 2011 (jaarnummer 3407) keurde het college de projectdefinitie voor de opmaak van het Masterplan Nieuw Zuid goed. Aangezien een ontwikkeling van de gronden van de private ontwikkelaar steeds in relatie met toekomstige omliggende projecten moet gebeuren, werd in het opdrachtgebied voor het Masterplan Nieuw Zuid ook de kaaizone ter hoogte van Nieuw Zuid en Konijnenwei opgenomen.

De opdracht voor opmaak van het Masterplan Nieuw Zuid werd gegeven door de private ontwikkelaar, via een ontwerpwedstrijd. Op 15 juli 2011 besliste de raad van bestuur van AG Stadsplanning om als laureaat van de ontwerpwedstrijd het team van bureau Studio Associato Secchi-Viganò goed te keuren.

Op 4 juli 2012 besliste het directiecomité van AG Stadsplanning om de opmaak van het RUP ‘Nieuw Zuid’ toe te wijzen binnen het raamcontract dat AG Stadsplanning heeft met Grontmij Vlaanderen nv. 

Op 5 oktober 2012 (jaarnummer 10436) keurde het college de finale versie van het masterplan goed.

Context plangebied
Niettegenstaande de rijke geschiedenis en strategische ligging van het plangebied Nieuw Zuid wordt het terrein voornamelijk gekenmerkt door leegte. Sinds het wegtrekken van de spoorwegactiviteit en de aanleg van de grote snelweginfrastructuren in de jaren 1960 zijn er heel wat plannen gemaakt, maar zonder veel gevolg. Met de bouw van het justitiepaleis en de renovatie van het voormalige goederenstation werden belangrijke impulsen gegeven aan Nieuw Zuid. Een geïntegreerde visie op de gebiedsontwikkeling kwam pas tot stand in de periode 2010-2012, na de aankoop van een deel van de gronden gelegen in het projectgebied Nieuw Zuid door de projectontwikkelaar Ontwikkeling Nieuw Zuid nv.

Nieuw Zuid neemt een bijzondere positie in binnen de stad Antwerpen. Het is een scharnier tussen de 19de-eeuwse stad, de 20ste-eeuwse voorstad, de Schelde en enkele grote groen- en verkeersstructuren zoals de Antwerpse Ring. Deze bijzondere positie is weerspiegeld in het strategisch Ruimtelijk Structuurplan van de stad Antwerpen (s-RSA). Op Nieuw Zuid komen de strategische ruimten van de harde en de zachte ruggengraat, de grootstedelijke en ecologische ambities, samen. 

Visie plangebied Nieuw Zuid
Nieuw Zuid zal een nieuw stadsdeel zijn en een openbare ruimte op grootstedelijk niveau vormen waar de stedelijkheid en de groene ambities van de stad (harde en zachte ruggengraat uit het structuurplan Antwerpen) elkaar vinden.

Een groot stedelijk park draagt het hele plangebied. In het park is er ook plaats voor stedelijke voorzieningen. Het park loopt door tot aan de kaaien via de paden en woonerven/straten die het projectgebied Nieuw Zuid (de gemengde woonontwikkeling) structureren.

De ambitie is een duurzame stedenbouw: de aspecten ecologie, water- en energiebeheer, afvalbeheer,  doordacht materiaalgebruik, sociale woningmix, aangepaste en vernieuwende woonvormen, aanbod aan stedelijke voorzieningen, … vinden een antwoord in het Masterplan. Nieuw Zuid moet immers een voorbeeldwijk worden voor Antwerpen en Vlaanderen. 

Afbakening plangebied RUP
Het plangebied van het RUP Nieuw Zuid beslaat het projectgebied Nieuw Zuid (begrensd door Ledeganckkaai, Namenstraat, Jan van Gentstraat, Bolivarplaats, justitiepaleis, spaghettiknoop) evenals de Konijnenwei, deel van de Singel tot aan de Brusselstraat-Montignystraat, het justitiepaleis en een deel van de Scheldekaaien. 

Het plangebied sluit hiermee aan in het noordoosten op het RUP Binnenstad en in het zuidwesten op het gewestelijk RUP Afbakening grootstedelijk gebied Antwerpen. 

Noodzaak tot opmaak RUP
Om het ambitieuze Masterplan Nieuw Zuid te kunnen realiseren is een wijziging van het gewestplan Antwerpen via een RUP noodzakelijk. 

Het gewestplan Antwerpen geeft voor het plangebied volgende bestemmingszones aan:

• kaaizone als ‘oeverstrook met bijzondere bestemming’;
• projectgebied Nieuw Zuid als ‘woongebied’ met aanvullende voorschriften betreffende de hoogte van de gebouwen;
• site justitiepaleis als ‘gebied voor gemeenschapsvoorzieningen en openbaar nut’;
• site Konijnenwei als ‘gebied voor dagrecreatie’ met aanvullende voorschriften betreffende de hoogte van de gebouwen;
• groene zones van de spaghettiknoop alsook de smalle strook tussen de site Konijnenwei en wijk Brederode zijn bestemd als ‘bufferzone’. 

Het RUP zal het gewestplan wijzigen op volgende elementen:

• toelaten van hoogbouw binnen de bestemming woongebied;
• omvormen van delen van de spaghettiknoop en bufferstroken tot parkgebied;
• toelaten van gemeenschapsvoorzieningen en bijvoorbeeld horeca, ten behoeve van de realisatie van paviljoenen op de Scheldekaaien;
• toelaten van een ontwikkeling conform het masterplan langs de Singel.

Andere onderzoeksvragen bij de opmaak van het RUP in functie van de doorvertaling van het masterplan zijn:

• de doorvertaling van de bouwregels uit het goedgekeurde Masterplan Nieuw Zuid in verordende bepalingen met inbouw van voldoende flexibiliteit;
• opnemen van een ontwikkelingsperspectief voor de Singel;
• doorvertaling van de resultaten van de plan-MER-screening;
• hoe omgaan met bestaande bebouwing binnen het projectgebied Nieuw Zuid;
• al dan niet opnemen van voorschriften voor de site van het justitiepaleis;
• opnemen van een fasering. 

Een eerste stap in het RUP-traject is de opmaak van een richtnota.

Art. 2.2.13 en volgende van de Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening (VCRO) die de procedure vastleggen voor de opmaak van de gemeentelijke ruimtelijke uitvoeringsplannen (RUP).

De voorlopige timing van het RUP is als volgt ingeschat: