2012_CBS_06974 - Erediensten - Investeringstoelage Sint-Jozefskerk Antwerpen - Goedkeuring

De restauratiepremie van de Vlaamse Overheid bedraagt 60% (456.350,16 EUR), het aandeel van de provincie Antwerpen 20% (152.116,72 EUR) en dat van het eredienstbestuur 20% (152.116,72 EUR). De toelage van de stad aan het eredienstbestuur is 10% (76.058,36 EUR).

Vermits dit een restauratiepremie is betalen de andere subsidiërende overheden uit in schijven (25% voorschot, 50% volgens vordering van de werken na staving, en 25% na de voorlopige oplevering bij de eindafrekening). Het is aangewezen om hetzelfde ritme van uitbetaling te volgen. 

In de periode 1980-2001 hebben de kerkfabriek Sint-Jozef en het stadsbestuur diverse dossiers restauratiewerken opgestart maar nooit uitgevoerd wegens gebrek aan financiële middelen.

In 1980 nam de stad Antwerpen het bouwheerschap op voor de buitenrestauratie en in 1988 voor de binnenrestauratie. In de praktijk werd dit bouwheerschap nooit opgenomen, zodat de kerkfabriek van Sint-Jozef zelf instond voor verschillende dringende instandhoudings- en veiligheidswerken.

Op basis van een inspectie door Monumentenwacht werden door het aangestelde architectenbureau in 1999 de zeer dringende werken geraamd op 2.042.463 BEF (50.631,00 EUR) en de dringende werken op 10.434.781 BEF (258.671,00 EUR).

Op 10 februari 2003 heeft de bisschop van Antwerpen het verzoek gericht aan de Vlaamse minister van Binnenlandse Aangelegenheden tot de opheffing van de parochie van Sint-Jozef in Antwerpen, de desaffectatie van het kerkgebouw als openbare plaats van de Rooms-katholieke eredienst en om het territorium van de parochie van Sint-Jozef in Antwerpen integraal te hechten aan de parochie van de Heilige Geest Antwerpen en heel het patrimonium deze transactie te laten volgen.

Op 28 november 2003 (jaarnummer 12447) keurde het college een buitengewone stadstoelage toe van 25.867,00 EUR aan de kerkfabriek van Sint Jozef Antwerpen voor dringende instandhoudingswerken aan het kerkgebouw. Deze toelage werd nooit opgenomen.

Met het oog op eventuele erkenning huurde de Russisch-orthodoxe kerk ondertussen de gelijkvloerse verdieping van het gebouw. Met het besluit van 25 februari 2004 werd de Russisch-orthodoxe parochie van Chistus’ Geboorte erkend met als vestingsplaats en locatie van de eredienst.

Op 27 maart 2006 (jaarnummer 419) keurde de gemeenteraad de beleidsvisie bouwheerschap goed waarin de mogelijkheid voorzien wordt om bijkomende toelage indien renovatie of restauratie niet plaats vond toen het bouwheerschap bij de stad Antwerpen berustte.

Op 19 april 2006 heeft de Vlaamse minister van Binnenlands bestuur de parochie van de Sint-Jozefkerk afgeschaft en werden het territorium en het patrimonium overgedragen aan de parochie van de Heilige Geest te Antwerpen. Vanaf dan was de kerkfabriek van de Heilige Geest belast met het onderhoud en de bewaring van de Sint Jozefskerk.

De gemeenteraad besliste op 26 juni 2006 (jaarnummer 1293) de subsidieschema’s voor investeringen vast te leggen voor investeringen aan de gebouwen bestemd voor de eredienst.

Op 29 mei 2007, 1 oktober 2007, 18 februari 2009 en 27 september 2009 vond overleg plaats tussen de stad Antwerpen, provincie Antwerpen, Bisdom Antwerpen, de Russchische-orthodoxe kerk en het eredienstbestuur van de Heilige Geest. 

Op 14 april 2011 keurde de minister de restauratiepremie goed voor dringende instandhoudingwerken aan gevels en daken fase 2, op basis van de raming van 536.339,00 EUR, waarvan 536.390,00 EUR in aanmerking komt voor de berekening. De toegekende premie bedraagt 428.361,05 EUR (60%).

Op 15 september 2011 beslist de kerkraad de vermelde werken toe te wijzen aan de N.V. Dijckmans, Overdemerstraat 64, 3511 Hasselt voor het bedrag van 574.080,00 EUR + 120.556,80 EUR (21% BTW) = 694.636,80 EUR volgens de aanbesteding van 23 augustus 2011.

De gemeenteraad heeft op 24 oktober 2011 (jaarnummer 1147) kennis genomen van het budget 2012 van eredienstbestuur Heilige Geest Antwerpen, waarin deze restauratiewerken ingeschreven werden.

De gemeenteraad keurde op 30 januari 2012 (jaarnummer 41) het meerjarenplan 2008-2013 goed van eredienstbestuur Heilige Geest Antwerpen, waarin deze restauratiewerken voorzien werden.

Op 23 maart 2012 vond overleg plaats tussen de provincie Antwerpen, de Vlaamse overheid, de stad Antwerpen, het bisdom Antwerpen, de kerkfabriek van de Heilige Geest Antwerpen, bvba Steenmeijer architecten Antwerpen en de Russisch-orthodoxe kerkfabriek van Christus' Geboorte Antwerpen. Het aandeel in de restauratiewerken voor de kerkfabriek van de Heilige Geest na aftrek van de Vlaamse en provinciale restauratiepremie is 152.116,72 EUR (20%).

Op 15 juni 2012 verstuurde het kerkbestuur een brief aan de stad Antwerpen met de aanvraag van het toegezegde aandeel van de stad (76.058,36 EUR) in de restauratiekosten en een voorschot van 25%, conform de schijfuitbetaling door de Vlaamse overheid en de provincie.

Door de desaffectatie voor de Rooms-katholieke eredienst vervalt het 10% aandeel van de stad in de restauratiekosten die voorzien zijn in het premierestauratiebesluit. De kerkfabriek moet dan 20% van de restauratiekosten dragen.

Ingevolge haar historisch engagement met betrekking tot de restauratie van de Sint-Jozefskerk heeft de stad Antwerpen zich in het verleden steeds bereid verklaard om 10% bij te dragen in de restauratiekosten voor dringende instandhouding van gevels en daken fase 2.

Het bouwheerschap dat sinds 1988 bij de stad Antwerpen lag en nooit werd opgenomen, werd terug overgenomen door de kerkfabriek vóór de goedkeuring van de beleidsvisie bouwheerschap door de gemeenteraad (27 maart 2006, jaarnummer 419), zodat de Sint Jozefskerk niet vermeld is bij de teruggegeven bouwheerschappen.

De bijdrage van de stad Antwerpen beantwoordt wel aan de subsidievoorwaarden zoals voorzien in artikel 2 en 5 van deze beleidsvisie:
Artikel 2: de stad verwacht dat de kerkfabrieken instaan voor de niet door de hogere overheid gesubsidieerde kosten. Indien een kerkfabriek werken wil uitvoeren aan haar kerkgebouw en zij onvoldoende financiële middelen heeft, kan zij aan de stad tussenkomst vragen voor het betalen van niet door de hogere overheid gesubsidieerde kosten.
De gemeenteraad besliste dat deze tussenkomst slechts wordt toegestaan indien de kerkfabriek zelf minstens 10% van de globale uitgaven op zich neemt.
Artikel 5: in afwijking van artikel 2 beslist de gemeenteraad om voor de kerken genoemd in artikel 4 de mogelijkheid van een bijkomende toelage te voorzien indien renovatie of restauratie niet plaats vond toen het bouwheerschap bij de stad berustte.
Indien de betreffende kerkfabriek haar kerkgebouw wil restaureren en zij niet voldoende financiële middelen heeft, kan zij aan de stad tussenkomst vragen voor het betalen van de erelonen en voor het niet-gesubsidieerde deel van de restauratiekosten.

Het eredienstbestuur voorziet zelf in een bijdrage van 10% te weten 76.058,36 EUR.

Gezien de situatie en wat voorafgaat is het billijk dat de kerkfabriek van de Heilige Geest (eigenaar van de Sint Jozefskerk) zou kunnen genieten van de uitzonderingsregel uitgewerkt in artikel 2 en 5 van de beleidsvisie bouwheerschap.  

Deze investeringstoelage is éénmalig en ligt een stuk lager dan wat de effectieve opname van het bouwheerschap aan de stad Antwerpen zou gekost hebben.

De bedoeling is om het kerkgebouw na de oplevering van deze restauratiefase te verkopen aan de Russisch-orthodoxe kerkfabriek (een publiekrechtelijke rechtspersoon) die er dan eigenaar van wordt. Voor de restauratie van de kerk zou de provincie Antwerpen dan in de plaats van de kerkfabriek (die niet over de nodige financiële middelen beschikt voor de restauratie) moeten optreden als opdrachtgever en premienemer voor de werken. De kerkfabriek van de Heilige Geest start daartoe onderhandelingen met de Russisch-orthodoxe kerkfabriek en met de Russische vzw over de verkoopprijs van de kerk.

Het keizerlijk decreet van 30 december 1809 artikel 952,3° bepaalt dat de lasten van de gemeenten betreffende de erediensten erin bestaan te voorzien in de grote herstelling van de aan de eredienst toegewijde gebouwen.

In artikel 52 van het ministerieel decreet van 7 mei 2004 betreffende de materiële organisatie en werking van de erkende eredienstbesturen staat dat de kerkfabrieken de kosten moeten dragen die noodzakelijk zijn voor de uitoefening van de eredienst, onder meer de kosten van de gebouwen die bestemd zijn voor de uitoefening van de erediensten.

In artikel 4 van het ministerieel decreet van 7 mei 2004 betreffende de materiële organisatie en werking van de erkende eredienstbesturen staat dat de kerkfabriek belast is met het onderhoud en de bewaring van de kerk of kerken van de parochie en met het beheer van de goederen en de gelden die eigendom zijn van de kerkfabriek of die bestemd zijn voor de uitoefening van de eredienst in de parochie.