2012_DCBO_00057 - Singel - Aanleg fietspad. Projectnota - Kennisneming

Het districtsontwikkelingsfonds (DOF) werd opgericht om in het kader van de engagementen van de Staten-Generaal van de verkeersveiligheid, de zwarte punten weg te werken en om fietspaden (her)aan te leggen. De basisprincipes van het DOF zijn vastgelegd in het collegebesluit van 4 juli 2008 (jaarnummer 8499). De stad Antwerpen prefinanciert. De uiteindelijke kostprijs van de projecten na ontvangst én aftrek van de subsidies wordt evenredig verdeeld tussen de stad Antwerpen en het district volgens het principe een euro voor een euro.

In het collegebesluit van 13 februari 2009 (jaarnummer 1906) legde het college de principes vast om de projecten die ingediend worden in het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) te prefinancieren. Het project ‘100 km fietspaden’ werd ingediend in het EFRO.

De stad Antwerpen ontvangt hiervoor subsidie van het EFRO. Hierdoor wordt de nettokost voor de stad Antwerpen en het district kleiner en komt er respectievelijk voor de stad Antwerpen en het district beleidsruimte vrij. Er is overeengekomen dat de stad Antwerpen en het district deze middelen terug investeren in verkeersveiligheidsprojecten. De heraanleg Namenstraat – Jan Van Gentstraat kadert in deze afspraak.

De fietspaden langs de Singel op delen van de Singel in eigendom van AWV worden gesubsidieerd in kader van Module 11 ("Aanleg of verbetering van fietspaden langs gewestwegen door het gewest"). De fietspaden op delen in eigendom van de stad Antwerpen komen, in het kader van het provinciaal reglement voor de aanleg en verbetering van fietspaden op bovenlokale functionele fietsroutenetwerken, in aanmerking voor subsidie binnen het Fietsfonds.

Strategisch kader

Dit besluit past in de realisatie van:

Doelstellingen:

FD – FDSGVV – Staten generaal Verkeersveiligheid

FD – FDSW01 – Een aantrekkelijke stad, daar bouwt de groep stad Antwerpen samen aan

Met het besluit van de gemeenteraad van 20 maart 2000 (jaarnummer 619), aangepast bij het gemeenteraadsbesluit 21 oktober 2002 (jaarnummer 2307), kregen de districten de bevoegdheid over het decentraal publiek domein, groenvoorziening en openbare werken. Projecten met het Vlaamse Gewest zijn centraal. Het district heeft adviesbevoegdheid.

Met het project 100 km fietspaden levert de stad Antwerpen samen met haar partners grote inspanningen. In de doelstelling om de fietsinfrastructuur te verbeteren kunnen de fietspaden langs de Singel (R10) niet ontbreken. Vandaag voldoen de fietspaden immers niet aan de richtlijnen die het vademecum voor fietsvoorzieningen voorschrijft in verband met veiligheid, comfort, leesbaarheid en eenvormigheid.

De fietspaden langs de Singel behoren samen met het ringfietspad en de Kaaien tot de belangrijkste fietsverbindingen van de stad Antwerpen. Vandaag zijn de verplaatsingspatronen immers niet langer louter centrumgericht, maar ook tangentieel, tussen de verschillende wijk- en districtscentra. Goede fietspaden langs de Singel zijn dus belangrijk in het creëren van een rastervormig netwerk dat beantwoordt aan deze bewegingen. Ook in het netwerk van functionele routes zijn de fietspaden langs de Singel een belangrijke schakel.

In overleg met Vlaamse overheid is overeengekomen dat er een module 11-overeenkomst ("Aanleg of verbetering van fietspaden langs gewestwegen door het gewest") zal worden afgesloten. Het ontwerptraject wordt door de stad Antwerpen in samenwerking met AG Stadsplanning getrokken. De uitvoering wordt door Agentschap Wegen en Verkeer (AWV) opgenomen.

Op 9 september 2011 (jaarnummer 13381) kende het college de studieopdracht rond het Singelfietspad toe aan Mebumar België nv. Mebumar België nv maakte, in opdracht van de stad Antwerpen, een projectnota op voor de fietspaden langs de Singel. Deze projectnota werd voorgelegd aan de Gemeentelijke BegeleidingsCommissie (GBC) op 19 juni 2012 en aan de Provinciale AuditCommissie (PAC) op 28 juni 2012.

Tegelijkertijd werkt TV MAKH (Maxwan A+U, Karres en Brands, Antea Group en Hub) in het verlengde van de 'Raamovereenkomst Groene Singel: Beeldkwaliteitsplan en mogelijke vervolgopdrachten' een voorontwerp uit voor de vergroening van de Singel voor het segment tussen Bolivarplaats en Posthoflei. Dit gebeurt in opdracht van AG Stadsplanning en in nauwe samenwerking met de stad Antwerpen. AG Stadsplanning neemt voor deze vergroening de kwaliteitsbewaking voor haar rekening.

Het Vlaams Gewest voorziet een eerste schijf middelen in haar investeringsbegroting 2012. Dit houdt in dat de opdracht voor eind 2012 moet gegund zijn. Dit wil zeggen dat het college het bestek en de uitvoeringsplannen in september moet kunnen goedkeuren.

De Singel is lang slachtoffer geweest van ‘tijdelijke’ ingrepen (zoals de tijdelijke bruggen in het kader van de werken aan de Ring), maar anderzijds ook van een gebrek aan duidelijke visie op de weg. Telkens werden ad hoc en plaatselijk oplossingen en ‘verbeteringen’ bedacht. Het is de ambitie met dit project uitdrukkelijk af te stappen van deze aanpak. Hoewel er in eerste instantie onvoldoende middelen zijn om de fietspaden langs de volledige Singel aan te passen, werd er dan ook voor gekozen om een integraal en onderbouwd concept te ontwikkelen van Kaaien tot Noorderlaan. Een duurzame aanleg is het uitgangspunt.

Opportuniteit
Vandaag ligt het fietspad bijna nooit op de juiste plek. De heraanleg van de fietspaden noodzaakt dus grondige werken:

1. voetpaden dienen te worden aangepast (ten laste van stad Antwerpen);
2. parkeerstroken dienen te worden aangepast en groene veiligheidsstroken dienen te worden voorzien  (ten laste van het Vlaams Gewest).

Deze aanpassingen zijn een opportuniteit gezien de toestand van de voetpaden en parkeerstroken vandaag.

Omwille van verkeersveiligheid wordt het fietspad van de rijbaan afgescheiden door een groenstrook of een parkeerstrook. Het project van AWV voor de fietspaden is in die zin een opportuniteit voor de stad Antwerpen: het kan een eerste stap zijn om de ambities die de stad formuleerde in sRSA (goedgekeurd 2006) en in de syntesenota "Durven dromen van een groene rivier" (goedgekeurd 4 september 2009) in uitvoering te brengen.
Vandaag hebben we de kans om op een eenvoudige en pragmatische manier het beeld van de Singel significant te verbeteren en te komen tot een ‘groene’ Singel. Hiervoor moet de realisatie van nieuwe fietspaden samen gaan met nieuwe voetpaden én de aanplanting van groen langsheen de Singel. De aanpassingswerken aan de parkeerstroken en de veiligheidsstroken bieden een opportuniteit om een eerste vergroening van de Singel te realiseren (engagement AG Stadsplanning). Dit engagement betekent dat AG Stadsplanning in staat voor het uitwerken van het voorontwerp voor de vergroening van de Singel, voor de kwaliteitsbewaking van deze vergroening van ontwerp tot en met uitvoering en voor de financiering van de in het voorontwerp voorgestelde vergroening. 

Een voorontwerpraming en opdeling per partner zijn te vinden als bijlage 

Voetpaden
Voetpaden worden overal minstens 1,50m breed aangelegd. Ter hoogte van woningen en functies langs de Singel, waar meer voetgangers verwacht worden, wordt gekozen voor voetpaden van minstens 1,8m breed. 

Fietspaden
Langs de Singel worden ‘brede’ en ‘smalle’ fietspaden aangelegd.

1. ‘Brede’ (2,5m aan de binnenzijde en 3m aan de buitenzijde) fietspaden worden aangelegd tussen Bolivarplaats en Turnhoutsebaan. ‘Brede’ fietspaden kunnen op termijn dubbelrichting worden. Dit noodzaakt echter ingrijpende wijzigingen aan de kruispunten. Dit vraagt meer studietijd en aanzienlijke budgetten, welke vandaag ontbreken. Op termijn lijken dubbelrichtingsfietspaden opportuun omwille van het gebruik (bewegingen van binnen de singel naar binnen de singel gebeuren via de fietspaden aan de binnenzijde van de singel) en de moeilijke oversteekbaarheid (barrièrewerking van de Singel en het relatief beperkt aantal kruispunten).
2. ‘Smalle’ (2m) fietspaden komen er tussen Kaaien en Bolivarplaats en tussen Turnhoutsebaan en Singel Noord. Smalle’ fietspaden zijn altijd enkelrichting. In deze segmenten is vandaag de beschikbare breedte immers te krap om bredere fietspaden in te passen. De fietspaden worden ruim gedimensioneerd omwille van de steeds hogere fietsintensiteiten –streven naar een ambitieuze modal split van 50-50% in kader van het Masterplan 2020 – en het in opmars zijn van ‘nieuwe’ fietsvormen (elektrische fietsen, bakfietsen, fietskarren,…)

Voor de realisatie van veilige fietspaden moeten een aantal parkeerplaatsen verdwijnen langs de Singel. Het gaat om enkele stukken waar de beschikbare ruimte te beperkt is om een naast een kwalitatief fietspad met de nodige veiligheidsstrook nog een volwaardige parkeerstrook te voorzien. Uit het eerder opgeleverd parkeeronderzoek (omgeving Desguinlei, Mint, feb. 2012) blijkt dat er in de nabijheid van deze segmenten voldoende alternatieven zijn voor parkeren en dat het hier gaat om segmenten waar amper 5% bewoners parkeren. Bewoners parkeren immers vooral langsheen de bewoonde gevelwanden, voornamelijk langs de ventwegen van de Singel.

1. Voor de uitvoering wordt uitdrukkelijk gekozen in één groot geheel (zuidelijk deel) en aan beide zijden van de Singel te werken. Indien maar aan één zijde een breed fietspad aangelegd zou worden, bestaat de kans dat fietsers dit als het nieuwe fietspad interpreteren en dit in beide richtingen zullen gebruiken. Daar de lichtenregelingen van de kruispunten hier nog niet op afgestemd zijn, zou dit tot onveilige situaties kunnen leiden.

Er wordt geopteerd om het Singelfietspad aan te pakken van zuid naar noord, cfr. bijv. heraanleg Leien. In het noordelijk deel zijn er nog een aantal planprocessen lopende (Masterplan Singel Noord, Masterplan Parkverbinding Rivierenhof, Masterplan Berchem Stationsomgeving) het is vandaag niet opportuun deze gedeelten her in te richten. Daarnaast is er nog te weinig zicht op de eventuele impact van de Oosterweelverbinding ter hoogte van de Noordersingel (voorbereidende nutswerken). Starten in het zuiden heeft als voordeel dat op korte termijn een verknoping voorzien wordt met het huidige (en nieuwe) fietspad langs de Scheldekaaien en met de fietstunnel onder Schelde, wat de verbinding vormt voor fietsers naar het Waasland. In het zuiden van Antwerpen zijn een aantal nieuwe ontwikkelingen gepland zoals o.a. Blue Gate Antwerp, Nieuw Zuid en de herstructurering van de site Emiel Vloorsstraat waarvoor een verbeterde fietsverbinding een meerwaarde zou betekenen en vice versa.

Dit houdt in dat ook op delen van de Singel in eigendom van de stad Antwerpen gewerkt wordt. Het meest noordelijke deel (Slachthuislaan) en meest zuidelijk deel (Jan Van Genstraat-Namenstraat) van de Singel zijn immers in eigendom van de stad Antwerpen. Dit valt buiten het project van AWV. Stad Antwerpen en district Antwerpen engageren zich om ook deze delen mee aan te pakken.

In een eerste fase (gunning 2012, uitvoering 2013) zou gewerkt worden van Kaaien tot Stenenbrug, afhankelijk van de beschikbare budgetten.

Vergroening
Waar parkeren verdwijnt of vandaag geen parkeren is wordt telkens een groene veiligheidsberm voorzien tussen fietspad en rijweg. In deze zijbermen en in de bestaande midden berm worden bomen aangeplant. In de parkeerstroken worden boomvakken voorzien. Door het invoeren van plantvakken op bepaalde afstand in de parkeerstroken wordt de stalling van vrachtwagens aanzienlijk bemoeilijkt. Door het verminderen of voorkomen van geparkeerde vrachtwagens op de Singel ontstaat dan weer meer ruimte voor bewonersparkeren en parkeren van lichte vrachtvoertuigen om de druk vanuit de omliggende woonwijken op te vangen.

Door de aanplanting van bomen wordt een kwalitatiever beeld bekomen van de Singel. Dit wordt vandaag al ondersteund door alle mobiliteitsactoren en zal na uitvoering zorgen voor een breder publiek draagvlak.

Provinciale auditcommissie (PAC)

Op 24 mei 2012 verklaarde de PAC de startnota conform. (verslag zie bijlage)

Op 28 juni 2012 verklaarde de PAC de projectnota conform. (verslag nog in opmaak)

Commissie openbaar domein

De profielen werden een eerste keer voorgelegd op de commissie van 2 april 2012. (verslag zie bijlage)

De commissie openbaar domein adviseerde het voorontwerp gunstig op 2 juli 2012 met volgende voorwaarden: (verslag zie bijlage)

voorwaarden:

1. gedeelte tussen de kaaien en de Bolivarplaats aanleggen in harmonie met de omliggende straten;
2. merwe basalt tegel in het gebruikelijk formaat (22 x22 cm) als voetpadmateriaal binnen de ruimte van de Groene Singel. Per project zal de grens van de merwe basalttegel moeten afgewogen worden;
3. vermindering van de minimale afstand tussen de bomen kan enkel als de boomkeuze hierop afgestemd wordt;
4. meer variatie in het groen brengen (lengte van de plantvakken, plantafstand, boomkeuze);
5. parkeersituatie langsheen de Singel in beeld brengen;
6. technische plannen overleggen met de bevoegde diensten en voorleggen aan de commissie.

Artikel 19 van de wet op de overheidsopdrachten van 24 december 1993 bepaalt dat de gezamenlijke uitvoering van werken, leveringen of diensten voor rekening van verschillende aanbestedende overheden in het algemeen belang kan worden samengevoegd in één enkele opdracht, die bij aanbesteding, door offerteaanvraag of bij onderhandelingsprocedure wordt gegund, onder de voorwaarden bepaald in de wet. De betrokken personen duiden de overheid aan die, of het orgaan dat, in hun gezamenlijke naam, bij de gunning en de uitvoering van de opdracht zal optreden.

Het Vlaams Gewest treedt op als aanbestedende overheid.