2012_GR_01198 - Gemeentelijk ruimtelijk uitvoeringsplan (RUP) 2060 - Definitieve vaststelling - Goedkeuring

Een openbaar onderzoek werd gehouden van 2 mei 2012 tot en met 30 juni 2012. Tijdens deze periode werden 20 ontvankelijke bezwaarschriften ingediend. Zoals door de VCRO bepaald werden alle adviezen, opmerkingen en bezwaren voor advies aan de gemeentelijke commissie voor ruimtelijke ordening (GECORO) voorgelegd.

Dit besluit heeft voor de stad geen bijkomende financiële gevolge. Wel dient er rekening gehouden te worden met een algemene last gezien er voor alle percelen van het RUP 2060 een voorkooprecht is voorzien.

De VCRO schrijft voor dat "de eigenaars van goederen, gelegen binnen de omtrek van de zones waar het voorkooprecht geldt, worden bij aangetekend schrijven in hun woonplaats op de hoogte gesteld van dit feit". Voor het RUP 2060 zullen hiervoor ongeveer 17.000 aangetekende brieven moeten verzonden worden.

Artikel 2.2.14 §6 van de VCRO, goedgekeurd bij besluit van Vlaamse regering op 15 mei 2009, zegt dat de gemeenteraad het RUP definitief vaststelt. 

Op 26 maart 2012 (jaarnummer 306) stelde de gemeenteraad het gemeentelijk ruimtelijk uitvoeringsplan (RUP) 2060 (met algplanid: RUP_11002_214_10002_0002) voorlopig vast. Hierna volgde het openbaar onderzoek. Na de verwerking van de adviezen en de ingediende bezwaarschriften kan het RUP 2060 definitief worden vastgesteld.

In zitting van 31 augustus 2012 (jaarnummer 8841):

1. stelde het college de gemeenteraad voor het RUP, bestaande uit een grafisch plan, de stedenbouwkundige voorschriften, een toelichtingsnota, een onteigeningsplan en het voorkooprecht, definitief vast te stellen. Dit voorkooprecht is van toepassing op het hele plangebied. Ook worden voorschriften uit het gewestplan opgeheven en wordt één verkaveling en verscheidene rooilijnplannen opgeheven;
2. gaf het college opdracht aan stadsontwikkeling/ruimte mobiliteit, ruimtelijk beleid om na goedkeuring van het RUP door de deputatie alle eigenaars, per aangetekende zending, te informeren over het voorkooprecht dat van toepassing wordt op hun eigendom en aan het Autonoom Gemeentebedrijf Vastgoed- en Stadsprojecten Antwerpen (AG VESPA) om de nodige administratieve stukken te bezorgen om de aanvraag tot goedkeuring van het onteigeningsdossier te kunnen indienen.

In de zitting van de gemeenteraad op 24 september 2012 (jaarnummer 1070) werd dit punt verdaagd omdat naar aanleiding van een amendement van raadslid Bart De Wever moet onderzocht worden welke consequenties een schrapping van de overdruk handel en reca in de Van Arteveldestraat heeft op de decretaal opgelegde goedkeuringsprocedure van dit RUP. Er wordt hierover juridisch advies ingewonnen bij de administratie van de provincie Antwerpen. Met behulp van dit juridisch advies kan er beslist worden of de overdruk behouden wordt, dan wel geschrapt.

De provincie besliste op 4 oktober 2012 dat de schrapping van de overdruk handel  en reca (Van Arteveldestraat) aanzien kan worden als een essentïele wijziging. Dit zou betekenen dat de goedkeuringsprocedure van het RUP zou moeten hernomen worden (nieuwe voorlopige vaststelling, nieuw openbaar onderzoek).  Daarom wordt voorgesteld de overdruk handel en reca te behouden en geen verdere aanpassingen te doen.

Situering

Het plangebied van het RUP 2060 situeert zich in het noordelijk gedeelte van de negentiende-eeuwse gordel van Antwerpen. Het wordt begrensd door Park Spoor Noord-Touwstraat-Vlagstraat (Noord), de as Helmstraat-Van Monfortstraat-Groeningerplein-Kortrijkstraat (Oost), de as Gemeentestraat-Carnotstraat (Zuid) en Italiëlei (West). Het gebied kan grosso modo verder worden ingedeeld in de wijken Amandus-Atheneum en Stuivenberg.

Het RUP 2060 zal in de plaats treden van het gewestplan. Het plangebied is, met uitzondering van het Stuivenbergplein, in het gewestplan volledig bestemd als woongebied met bijzondere voorschriften betreffende de hoogte van de gebouwen. Het Stuivenbergplein is bestemd als parkgebied.

Antwerpen 2060 telt meer dan 32.000 inwoners en kent samen met Borgerhout het grootste aantal inwoners per hectare van Antwerpen (+/- 160 inwoners/ha). Hoewel er een groot aanbod aan buurt- en wijkvoorzieningen is, zijn er door de hoge woondichtheid toch nog erg grote tekorten aan groen, speelterreinen, scholen, sportruimte,...

Het gebied komt vaak in opspraak door de grote overlast op het openbaar domein, de leegstand en de lage woonkwaliteit. Door de opdeling van woningen in kleinere woonentiteiten komen de grotere eengezinswoningen onder druk te staan. Er is daarentegen een groot aanbod aan kamerwoningen, kleine appartementen, hotels en herbergen. Ook de voorzieningen zoals goedkope kruideniers, Open Huis, voedselbedeling,… zijn hierop afgestemd. Elke cultuur heeft zijn eigen winkels en horecazaken wat een zeer divers aanbod genereert en een bovenlokale aantrekkingskracht heeft.

Ruimtelijke ordening

Voorkooprecht

Om als overheid actief te kunnen ingrijpen in het gebied wordt een voorkooprecht voor het hele projectgebied afgebakend. Het voorkooprecht is geldig voor 15 jaar en wordt met prioriteit toegekend aan:

1. groep stad Antwerpen;
2. Vlaams gewest.

Onteigeningsplan

Het onteigeningsplan voor het pand te Dambruggestraat 129 is opgesteld ter realisatie van de visie en doelstellingen uit het RUP 2060. Het beoogde project zal immers bestaan uit een gemeenschapsvoorziening op de gelijkvloerse verdieping die voor een capaciteitsuitbreiding van de Permekesite zorgt. Op de bovenliggende verdiepingen komen er betaalbare en kwaliteitsvolle huurwoningen voor personen en gezinnen met een bescheiden inkomen. Het OCMW Antwerpen zal instaan voor verhuur en beheer van de woningen.

Uit onderzoek blijkt dat het vinden van een betaalbare woning sowieso steeds problematischer wordt. De Vlaamse woningmarkt onderging de afgelopen decennia een serieuze prijsstijging. Ook de beschikbare inkomens van de individuele huishoudens stegen, maar niet in verhouding tot de huurprijzen. Hierdoor nam de naakte woonkost een steeds groter deel van het huishoudelijk budget in beslag en dit beduidend groter voor huurders dan voor eigenaars.

Naast de stijging van de woningprijzen wordt de private huurmarkt tevens gekenmerkt door een groot aandeel aan slecht geïsoleerde woningen, wat ook een hogere energiekost met zich meebrengt. Het povere isolatieniveau hangt nauw samen met de gebrekkige woonkwaliteit van de private huurwoningen. Doordat de vraag naar huurwoningen echter groter is dan het aanbod, geraken deze woningen toch snel en aan relatief hoge prijzen verhuurd.

Los van het tekort aan betaalbaar en kwaliteitsvol wonen, detecteren de laagdrempelige hulpverleningsorganisaties eveneens een gebrek aan variatie in de huidige woonvormen. Een steeds groter wordende groep mensen heeft nood aan woonvormen die gekoppeld zijn aan een vorm van ondersteuning. De stad Antwerpen zet daarom stilaan meer in op het realiseren van een breder palet aan wooninitiatieven. Dit maakt het immers mogelijk dat mensen die (nog) niet in staat zijn om zelfstandig te wonen een stabieler woontraject kunnen volgen.

Door de constante instroom van nieuwe inwoners, stijgt de reeds bestaande druk op de woningmarkt nog verder. De huidige opwaarderingsgolf kan bovendien ook nog extra risico’s met zich meebrengen wat betreft die woningmarkt, zoals stijgende woningprijzen en verdringing van de oorspronkelijke bewoners. Het is daarom van belang dat er naast de opwaarderingsprojecten ook wordt ingezet op het voorzien van een voldoende groot en stabiel aanbod aan kwaliteitsvolle en betaalbare huurwoningen in Antwerpen-Noord. Het RUP 2060 onderschrijft ook die doelstelling.

Het pand is al jaren een ware kankerplek in Antwerpen-Noord. In 2005 en 2008 bezocht de stadsdienst X-tra het gebouw met het oog op het in kaart brengen van de noden van de bewoners. Daarnaast hebben verschillende (hulpverlenings)diensten zich de voorbije jaren ingezet om de verwaarlozing en verkrotting van en overlast in het pand in te perken en de bewoners sociaal te ondersteunen. Onder meer de stadsdienst Hygiënisch woontoezicht, Buurttoezicht, Pandtoezicht en het OCMW waren hier actief. Ondanks de verschillende pogingen om de situatie van en in het gebouw te verbeteren, bleek en blijft het problematisch op verschillende vlakken, zowel naar veiligheid, hygiëne als overlast.

Daarnaast beschikt het pand over voldoende oppervlakte om een project van redelijke grootte te kunnen realiseren. Het heeft een beschikbare vloeroppervlakte van (ordegrootte) 2.000 m².

Naast de situatie van het pand is het ook uitgekozen omwille van de locatie van het gebouw. Het RUP 2060 hecht veel belang aan het voorzien van een degelijk aanbod aan maatschappelijke functies en gemeenschapsvoorzieningen. Het pand in de Dambruggestraat is gelegen in de nabijheid van een bestaande maatschappelijke voorziening én het beschikt over een gelijkvloers dat kan worden ingevuld met een maatschappelijke functie. Hierdoor kan de bestaande gemeenschapsvoorziening worden uitgebreid en meervoudig ruimtegebruik worden gestimuleerd. Concreet grenst het perceel van het pand aan de Permeke-site. Op deze locatie zijn, naast de stadsbibliotheek, ook verschillende wijkdiensten gelokaliseerd, zoals het overlegteam van de Antwerpse cultuurcentra, wijkwerking Spoor Noord, stedelijk wijkoverleg, buurtregie Noord, Antwerpen Averechts en CAS. Het pand biedt bijkomende opportuniteiten om de Permeke-site verder uit te breiden. Zo kan de patio van Permeke worden uitgebreid waardoor een aangename binnenruimte ontstaat en kan er op het gelijkvloers van het pand in de Dambruggestraat bijkomende gemeenschapsruimte worden voorzien om tegemoet te komen aan het capaciteitsgebrek in Permeke. Het pand is tevens goed bereikbaar met het openbaar vervoer. Tramlijn 12 houdt halte vlak aan de Permeke bibliotheek.

De stad Antwerpen trachtte in het verleden het pand al enkele keren tevergeefs in der minne aan te kopen. Gezien al deze inspanningen niet tot het verhoopte succes hebben geleid is stad Antwerpen genoodzaakt om over te gaan tot onteigening. Via deze weg wil de stad het pand verwerven en er een project realiseren dat zowel tegemoet komt aan het creëren van een bijkomend betaalbaar woonaanbod, het realiseren van bijkomende gemeenschapsvoorzieningen als het bestrijden van overlast en slechte woonkwaliteit. 

Milieueffectenrapportage (MER)

MER-screening

Op 28 november 2011 besliste de dienst MER (Vlaams gewest, departement leefmilieu, natuur en energie) dat het plan geen aanleiding geeft tot aanzienlijke milieugevolgen en dat de opmaak van een plan-MER niet nodig is.

Watertoets

In toepassing van artikel 8 van het decreet betreffende het integraal waterbeleid van 18 juli 2003 moeten alle uitvoeringsplannen worden onderworpen aan een watertoets. Voor dit plan werd de watertoets onderzocht. Het plan is verenigbaar met het watersysteem en heeft geen negatieve effecten op de waterhuishouding.

Artikel 2.2.13 en volgende van de Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening (VCRO), goedgekeurd bij besluit van de Vlaamse regering op 15 mei 2009, die de procedure vastleggen voor de opmaak van een RUP.

Artikel 2.4.4. §2 van de VCRO dat zegt dat 'het onteigeningsplan dat gelijktijdig met het gemeentelijk ruimtelijk uitvoeringsplan wordt opgemaakt, tegelijk met het RUP wordt onderworpen aan de procedureregels bepaald voor het opmaken van dat RUP tot en met de definitieve vaststelling door de gemeenteraad en het onteigeningsplan wordt aan de Vlaamse regering voorgelegd nadat het RUP is goedgekeurd. De Vlaamse regering beslist over de goedkeuring van het onteigeningsplan en het verlenen van de onteigeningsmachtiging'.

Met de goedkeuring van het besluit betreffende de milieueffectrapportage (MER) over plannen en programma’s door de Vlaamse regering op 12 oktober 2007, moet de initiatiefnemer van een plan met – mogelijk – aanzienlijke milieueffecten, zoals bijvoorbeeld RUP's, deze milieueffecten en eventuele alternatieven in kaart brengen. 

Decreet van 18 juli 2003 betreffende het integraal waterbeleid, artikel 8, §1 en 2. 

Besluit van de Vlaamse regering van 20 juli 2006 tot vaststelling van nadere regels voor de toepassing van de watertoets, artikelen 2 en 4.

Besluit van de Vlaamse regering van 20 juli 2006 tot vaststelling van nadere regels voor de toepassing van de watertoets in bijlage IX tot XV opgenomen kaarten.

Data in vet-cursief zijn ramingen.