2012_CBS_08826 - Tramstad 2012 - Flankerende verkeersveiligheidsmaatregelen tramlijn 9. Collegiale brief - Goedkeuring

Op 27 april 2012 (jaarnummer 4333) keurde het college het advies op het besparingsvoorstel van De Lijn 'Antwerpen Tramstad 2012' goed.

Op 1 september 2012 gaat ‘Tramstad 2012’ van start, de herstructurering van het Antwerpse tram-, premetro- en busnet in functie van de besparingsopdracht van De Lijn. De introductie van het overstapmodel staat centraal binnen de herstructurering. Zowel aan het station Antwerpen-Berchem als aan de park & ride Keizershoek in Merksem verhoogt het tramaanbod om een overstap van bus naar tram mogelijk te maken. Aan het station Antwerpen-Berchem zal dit gebeuren door een bijkomende, nieuwe premetrolijn in gebruik te nemen: lijn 9. Deze lijn rijdt van Eksterlaar tot Linkeroever. Ze neemt daarbij de premetrotoegang in de Mercatorstraat in exploitatie. Het is aangewezen flankerende maatregelen te voorzien om de verkeersveiligheid op het tracé van lijn 9 te garanderen.

Door de ingebruikname van lijn 9, zal buslijn 9 vervallen. Het is aangewezen na te gaan of het wegvallen van dit aanbod een herschikking van andere buslijnen nodig maakt, meer bepaald voor de reisweg tussen het station Antwerpen-Berchem en de Plantin en Moretuslei.

De exploitatie van tram 9 start op 1 september 2012. Het is aangewezen om van meet af aan de nodige flankerende maatregelen te nemen. Het nemen van verkeersbegeleidende maatregelen van de verkeerssituatie gebeurt dus liefst zo snel mogelijk.

Verkeersveiligheid tramdoortocht ter hoogte van Zurenborgstraat

Lijn 9 zal maar voor klein gedeelte van haar reisweg een tracé in gebruik nemen dat tot voorheen niet in tramexploitatie was, namelijk het gedeelte tussen Lange Leemstraat en Mercatorstraat.

Op dit segment kruist de tram het enkelrichtingsfietspad langs de spoorweg. De fiets-o-strade werd gerealiseerd tot het kruispunt met de Zurenborgstraat. Op dit punt splitst ze op in twee enkelrichtingsfietspaden aan weerszijden van de Cuperusstraat. Zowel stadinwaartse als staduitwaartse fietsers moeten hier de tramsporen kruisen. Bij de realisatie van een verdere doortrekking van de fiets-o-strade langs de Cuperusstraat en de Stanleystraat zullen deze kruisingen deels wegvallen. Enkel fietsers vanuit de Zurenborgstraat die de fiets-o-strade willen bereiken, moeten dan nog de tramsporen kruisen. Het ontwerpplan voor een verdere doortrekking van de fiets-o-strade is momenteel in opmaak.

Ter hoogte van de Lange Leemstraat regelt een verkeerslicht reeds het kruisen tussen het stadinwaartse fietspad en de tram.

In afwachting van de doortrekking van de fiets-o-strade, is het aangewezen om ook ter hoogte van de Zurenborgstraat begeleidende verkeersmaatregelen te nemen om de verkeersveiligheid te verhogen:

• plaatsen van knipperlichten ter hoogte van de voetgangers- en fietsoversteken;
• zorgen voor een goede zichtbaarheid en een duidelijke conflictpresentatie voor fietsers die de tramsporen kruisen;
• aanbrengen van een kruismarkering over het staduitwaartse tramspoor ter hoogte van het zebrapad aan de tramhalte in de Mercatorstraat;
• bij De Lijn aandringen op een aangepaste snelheid van de tram.

Plaatsen van knipperlichten aan fiets- en voetgangerskruisingen met de tramsporen

Om het attentieniveau van fietsers en voetgangers voor een aankomende tram te verhogen, stelt de dienst stadsontwikkeling/ruimte en mobiliteit voor om knipperlichten met silhouet 'TRAM' te plaatsen. De knipperlichten zullen geplaatst worden op de plaatsen waar fietsers en voetgangers de tramsporen kruisen. Wanneer een tram zich aanmeldt, beginnen de lichten te knipperen. Bijkomende markering, aan te brengen op het fietspad, kan de voorrangssignalisatie ondersteunen. Signalisatieborden "tram voorrang" zijn reeds aanwezig.

Zorgen voor een goede zichtbaarheid en een duidelijke conflictpresentatie tussen de tram en fietsers die de tramsporen kruisen

Momenteel is een vlotte en snelle fietsoversteek over de tramsporen mogelijk. Op zich is dit aangenaam voor de fietser. Omwille van verkeersveiligheidsredenen is het echter wenselijk het fietspad over de tramsporen meer haaks aan te sluiten. Op deze manier moeten fietsers enerzijds meer afremmen, en anderzijds verbetert de interactie tussen fietser en trambestuurder. Dit betekent een plaatselijke verlegging van het fietspad, in afwachting van de verdere doortrekking van de fiets-o-strade.

Aanbrengen van een kruismarkering over het staduitwaartse tramspoor ter hoogte van het zebrapad aan de tramhalte in de Mercatorstraat

Uit nazicht ter plaatse blijkt dat de oversteekplaats behouden kan blijven indien het conflict ter hoogte van de tramsporen die het dichtst bij de premetro-uitgang liggen, beter in beeld wordt gebracht. Op de trambedding moet een kruis worden geschilderd, analoog met de uitvoering op de Ter Heydelaan.

Aangepaste snelheid tram

Trambestuurders moeten attent gemaakt worden op het feit dat er van hen een aangepaste snelheid verwacht wordt op deze plek. Dit is noodzakelijk om de conflicten tussen zachte weggebruikers en de tram veilig te laten verlopen. De zone sluit echter onmiddellijk aan op de tramhalte, zodat de tramsnelheid hier in principe sowieso laag zal liggen. De wegcode voorziet geen mogelijkheid een maximumsnelheid op te leggen aan tramvoertuigen. De stad Antwerpen wil echter aandringen bij De Lijn om haar tramvoertuigen hier met aangepaste snelheid te laten rijden.

Busbediening Zurenborg, wegvallen buslijn 9 

Met de komst van tram 9, verdwijnt bus 9. Ook de openbaar vervoerbediening in Zurenborg, meer bepaald het gedeelte van de wijk tussen de Rolwagenstraat en de spoorwegbedding, wordt daardoor iets minder fijnmazig. De dienst stadontwikkeling/ruimte en mobiliteit meent echter dat het aanbodniveau in de wijk van hoog niveau blijft, ondanks het verdwijnen van buslijn 9. Via de voetganger- en fietsverbinding onder de treinsporen ter hoogte van de Zurenborgstraat, kunnen bewoners gebruik maken van tram 9 om richting station Antwerpen-Centraal en Groenplaats te rijden. Ook tramlijn 4 en tramlijn 11 in de Rolwagenstraat bedienen Zurenborg.

Wel kan aan De Lijn gevraagd worden de opportuniteit te onderzoeken om buslijn 21 de reisweg van buslijn 9 over te laten nemen in Zurenborg. Hierdoor verkleint de maaswijdte van openbaar vervoerbediening in de wijk en verkleint dus de afstand tot een halte.

In zitting van 23 augustus 2012 werden deze flankerende verkeersveiligheidsmaatregelen goedgekeurd door het districtscollege van Antwerpen.