2012_DCAN_00219 - Eilandje. Bataviastraat, Dinantstraat en Sint-Laureiskaai. Nieuwe aanleg - Schetsontwerp - Goedkeuring

Binnengemeentelijke decentralisatie
Met het besluit van de gemeenteraad van 20 maart 2000 (jaarnummer 619), aangepast bij het gemeenteraadsbesluit van 21 oktober 2002 (jaarnummer 2307), kregen de districten de bevoegdheid over het decentraal publiek domein, groenvoorziening en openbare werken. Vermits binnen het Eilandje zowel centrale als decentrale middelen worden ingezet zijn in de procesnota Eilandje volgende afspraken opgenomen omtrent de goedkeuringprocedure voor projecten openbaar domein op het Eilandje:

1. projecten gefinancierd met bovenlokale middelen: goedkeuring college en daarna adviesverlening districtsbestuur;
2. projecten gefinancierd met zowel bovenlokale als lokale middelen: parallelle goedkeuring met een verschil in de financiële gevolgen;
3. projecten met enkel lokale financiële middelen: enkel goedkeuring districtcollege.

In principe worden voor de Bataviastraat, Dinantstraat en Sint-Laureiskaai enkel lokale middelen ingezet en is enkel een goedkeuring door het districtscollege noodzakelijk. Omwille van de traminfrastructuur heeft het project echter een duidelijk bovenlokaal karakter. Daarom wordt het project ook ter goedkeuring voorgelegd aan het college.

Op 20 maart 2002 (jaarnummer 3278) keurde het college het Masterplan Eilandje goed. Dit plan vormt de basis voor de ontwikkeling van het Eilandje. Het Masterplan Eilandje werd verder vertaald in een reeks plannen, waaronder het Beeldkwaliteitplan Buitenruimte Eilandje (goedgekeurd door de gemeenteraad op 16 december 2002, jaarnummer 2615) en het Groenplan Eilandje (goedgekeurd door het college op 15 juli 2005, jaarnummer 7902).

Op 27 juni 2011 (jaarnummer 10708) stelde de gemeenteraad het RUP Eilandje definitief vast. Dit RUP vormt het juridisch kader voor de uitwerking van het Masterplan Eilandje.

Op 11 april 2008 (jaarnummer 4024) keurde het college de Procesnota openbaar domein Eilandje goed. Deze nota is een instrument om erop toe te zien dat:

• het project tijdig opstart;
• de procedure gevolgd wordt;
• de voorgestelde timing gehaald wordt.

Op 3 juli 2009 (jaarnummer 8768) keurde het college het definitieve ontwerp goed voor de heraanleg van de Londen- en Amsterdamstraat. Deze straten zullen worden aangelegd met een centrale trambedding. In de Bataviastraat en de Sint-Laureiskaai wordt een keerlus voorzien die aansluit op het spoor in de Amsterdamstraat.

Op 9 juli 2010 (jaarnummer 8556) keurde het college het Masterplan Scheldekaaien goed. Het Masterplan Scheldekaaien vormt het richtinggevend document voor alle uitvoeringsprojecten bij de heraanleg van de Scheldekaaien.

Op 17 februari 2012 (jaarnummer 01653) werd op het college het schetsontwerp van het wegprofiel Rijnkaai Zuid goedgekeurd. In dit ontwerp is een tramlijn in vrije bedding opgenomen, die de verbinding vormt tussen de bestaande sporen aan de Sint-Pietersvliet en de geplande tramsporen in de Londen-Amsterdamstraat. De keerlus in de Bataviastraat en Sint-Laureiskaai vormt het sluitstuk van de tramlijnen aan de Rijnkaai en de Londen-Amsterdamstraat.

Op 9 mei 2008 besliste de Vlaamse regering om het budget van Brabo 2 voor de tramlijn naar Ekeren over te hevelen naar het tramnetwerk op het Eilandje. Op 24 oktober 2011 keurde de gemeenteraad de samenwerkingsovereenkomst Brabo II tussen het Vlaams Gewest, de Vlaamse Vervoersmaatschappij De Lijn, de nv van publiek recht Beheersmaatschappij Antwerpen Mobiel en de stad Antwerpen goed (jaarnummer 1228). Hierin staat dat een speciale projectvennootschap zal worden opgericht om het tramnetwerk op het Eilandje te ontwerpen, te bouwen, te financieren en te beheren.

Aan de Rijnkaai en de Londen-Amsterdamstraat zijn tramlijnen gepland. Om verschillende redenen is het wenselijk om een keerlus voor deze tramlijnen te voorzien in de Bataviastraat en de Sint-Laureiskaai. Vanwege de ligging dicht bij de de Londenbrug, kan de tram helemaal tot op het Eilandje rijden en toch nog keren wanneer de brug open is. Daarnaast laat de bestaande keerlus aan de Sint-Pietersvliet slechts beperkte keerbewegingen toe en er is geen uitwijkspoor voorzien. Het aanleggen van een nieuwe keerlus met uitwijkspoor in de Bataviastraat maakt een meer flexibele dienstregeling mogelijk. Om te zorgen dat deze keerlus tijdig opgenomen kan worden in de planning van het Brabo2-project, wordt nu een schetsontwerp ter goedkeuring voorgelegd voor de nieuwe aanleg van de Bataviastraat, de Dinantstraat en de Sint-Laureiskaai.

Verkeersafwikkeling
In de bestaande toestand zijn de Bataviastraat en de Dinantstraat dubbelrichtingsstraten. De Sint-Laureiskaai is enkelrichting van west naar oost. Door de toevoeging van een tramkeerlus is het noodzakelijk de verkeersafwikkeling aan te passen, omdat er anders te veel conflicten zijn tussen tram- en autoverkeer. In het schetsontwerp is ervoor gekozen om de Bataviastraat enkelrichting te maken voor auto's van zuid naar noord. De andere weghelft (de westkant) is gereserveerd voor de tram. Het deel van de Sint-Laureiskaai tussen de Rijnkaai en de Bataviastraat wordt volledig autovrij, de tram kan hier wel nog door. Het oostelijk deel van de Sint-Laureiskaai blijft enkelrichting van oost naar west. De Dinantstraat blijft dubbelrichting, maar deze straat zal doodlopen bij de inrit van het Chiquita-gebouw. Op deze manier zijn er zo weinig mogelijk conflicten tussen trams en auto's.

Wegprofiel Bataviastraat
Het wegprofiel van de Bataviastraat is van oost naar west als volgt opgebouwd:

• een voetpad van 4,50 meter;
• een strook van 2 meter met parkeervakken en boomvakken;
• een rijweg van 4 meter (enkelrichting van zuid naar noord);
• een strook van 2 meter met parkeervakken en boomvakken;
• een zone met een totale breedte van ca 9,50 meter met daarin tramsporen, boomvakken en een voetpad;
• een voetpad van ca 7,50 meter dat plaatselijk versmald wordt door de toerit naar het Chiquita-gebouw.

De materialen volgen het Beeldkwaliteitplan Eilandje: herbruik kasseien voor de rijweg en de parkeervakken, platines voor de voetpaden. De aanleg rond de tramsporen is ook in platines: het moet duidelijk zijn dat het geen rijweg is en de ruimte is hier te smal voor een groene bedding. Aan de zuidkant van de straat, zo dicht mogelijk bij het MAS, zijn een tramhalte en een uitwijkspoor voorzien.

De Commissie Openbaar Domein vraagt om het stuk doodlopende rijweg in de Bataviastraat duidelijk te visualiseren. Dit zal worden meegenomen bij de opmaak van het voorontwerp.

Wegprofiel Dinantstraat
De Dinantstraat blijft een dubbelrichtingsstraat om het verkeer te accommoderen dat naar de inrit van de parking van het Chiquitagebouw rijdt. Het is niet wenselijk dat het verkeer toegang neemt tot deze parking via de Bataviastraat, omdat het kruispunt Amsterdamstraat-Rijnkaai dan ernstig overbelast wordt. Het wegprofiel is daarom als volgt opgebouwd:

• een voetpad van 2,50 meter;
• een strook van 2 meter met parkeervakken en boomvakken;
• een rijweg van 5 meter (dubbelrichting);
• een voetpad van 2,50 meter.

De Commissie Openbaar Domein vraagt om het wegprofiel van de Dinantstraat terug te koppelen met AG VESPA. Eventuele opmerkingen van AG VESPA zullen worden meegenomen bij de opmaak van het voorontwerp.

Ook vraagt de Commissie Openbaar Domein om te vermijden dat het linksafslaand verkeer vanuit de Rijnkaai naar de Dinantstraat  in conflict komt met het doorgaand verkeer op de Rijnkaai. Hiertoe zal het wegprofiel van de Rijnkaai plaatselijk verbreed worden.

Wegprofiel Sint-Laureiskaai
Het nog aan te leggen deel van de Sint-Laureiskaai wordt autovrij. Het wegprofiel is als volgt opgebouwd:

• een voetpad van 5 meter;
• een zone met boomvakken van 6,75 meter;
• een trambedding van 4 meter;
• een wandelpad in blauwe hardsteen van 4 meter.

De Commissie Openbaar Domein vraagt om de tramsporen nog iets verder van de dokrand te leggen om de veiligheid voor de voetgangers te vergroten. Dit kan enkel als de bochtstraal van de afbuigende tram verkleind wordt. Hierover zal nog met De Lijn onderhandeld worden.

Op de hoek van de Sint-Laureiskaai en de Rijnkaai bevindt zich een bestaand tankstation dat gedeeltelijk buiten de bouwcontouren van het RUP Eilandje gelegen is. Op termijn zal dit tankstation geïntegreerd worden in een nieuw bouwblok, dat aan de RUP-voorschriften voldoet. In afwachting hiervan wordt een tijdelijke aanwerking aan het tankstation voorzien, zodat dit gebruikt kan blijven worden.

Groen
De groenaanleg volgt het Groenplan Eilandje, met grote boomvakken langs de dokrand en kleinere boomvakken in de binnenstraten.

Parkeerbalans
In de bestaande toestand zijn er ongeveer 88 officiele parkeerplaatsen in de Bataviastraat. In de nieuwe situatie worden dit er 29. Dit is het gevolg van het supprimeren van één rijstrook om ruimte te bieden aan de tram.

De twee grootste gebouwen in de Bataviastraat, het Chiquita-building en het Batavia-building, hebben beiden een grote ondergrondse parking die in de eigen parkeerbehoefte van de bewoners/gebruikers voorziet (180 plaatsen in Chiquita-building en 183 plaatsen in Batavia-building). De bovengrondse parkeerplaatsen in de Bataviastraat zullen dan ook eerder door bezoekers dan door bewoners gebruikt worden.

De stad Antwerpen streeft naar een duurzaam mobiliteitsbeleid, waarin het gebruik van fiets en openbaar vervoer voorrang heeft op het gebruik van de auto. In de nieuwe situatie zal de Bataviastraat perfect bereikbaar zijn met het openbaar vervoer: er is een tramhalte voorzien in de Amsterdamstraat en een tramhalte in de Bataviastraat zelf. Langs de kaaien en de Londen-Amsterdamstraat komen brede en comfortabele fietspaden.De afname van het aantal bovengrondse parkeerplaatsen is een stimulans voor de bezoekers van het Eilandje om vaker de tram of de fiets te nemen. Ook de invoering van betalend parkeren maakt het aantrekkelijker voor bezoekers om niet met de auto naar het Eilandje te komen.

Daarnaast zullen alle nieuwe ontwikkelingen zelf in hun parkeerbehoefte voorzien. De Westkaaitorens, het Montevideopakhuis en het toekomstige bouwblok tussen de Dinantstraat en de Sint-Laureiskaai zijn enkele voorbeelden. Deze zullen ook geen extra druk op het openbaar domein leggen.

Bewoners en bezoekers kunnen ook steeds parkeren in de Q-park aan de Godefriduskaai (450 parkeerplaatsen) of op de parking aan de Waagnatie. Daarnaast komen er 340 publieke parkeerplaatsen onder het Montevideopakhuis.

Jeugdparagraaf

Op 10 december 1998 (jaarnummer 16999) keurde het college de uitvoering van de jeugdparagraaf goed. Dit betekent dat in de stedelijke procedure “heraanleg openbaar domein” het advies van de jeugdraad en de resultaten van een eventuele jeugdpeiling worden ingepast.

Seniorenparagraaf

Het districtscollege besliste op 26 juni 2006 (jaarnummer 2114) de uitvoering van de seniorenparagraaf op het beleidsdomein “openbaar domein” goed te keuren, naar analogie met de jeugdparagraaf, dus met inpassing van het advies van de seniorenraad in de bestaande procedure “heraanleg openbaar domein”.

Raadscommissie

De districtsraad nam op 27 mei 2008 (jaarnummer 786) kennis van de intentie van het districtscollege om alle voorontwerpen van investeringsprojecten op de algemene raadscommissie voor te stellen. Hierbij wordt er bijzondere aandacht geschonken bij de notulering voor het aspect gedragenheid van de geformuleerde opmerkingen of standpunt van de districtsraad. Het definitieve ontwerp wordt ter kennis gegeven aan de districtsraad.

Na de goedkeuring van het schetsontwerp zal een inspraakronde gehouden worden (hoorzitting, jeugdraad, seniorenraad, districtsraad). Hierna wordt een voorontwerp opgemaakt en goedgekeurd. Dit zal worden toegevoegd aan de studieopdracht voor Rijnkaai-zuid. De opmaak van het definitief ontwerp en het uitvoeringsdossier zijn in handen van een extern studiebureau. De werken starten ten vroegste in het voorjaar van 2014, afhankelijk van de fasering van het Brabo2-project.