2013_CBS_00374 - Sportpaleis en Lotto Arena - Evenementenvervoerplan en engagement samenwerking - Goedkeuring

Alvorens in 2005 de bouwvergunning voor de topsporthal kon verleend worden, diende een structurele oplossing geformuleerd te worden voor de mobiliteitsproblematiek die ontstaat naar aanleiding van evenementen in het sportpaleis en die nog zou toenemen met de gelijkttijdige organisatie van evenementen in sportpaleis en in de topsporthal.

In die periode kon het sportpaleis 17.800 bezoekers ontvangen. De topsporthal heeft een capaciteit van 8.000 bezoekers. Als in beide zalen tegelijk (25.800 bezoekers op de site) een activiteit plaats vindt, zou mobiliteit te veel overlast geven en dit moest worden aangepakt.  

Op basis van deze mobiliteitsvoorwaarde heeft Antwerps Sportpaleis nv een bedrijfsvervoerplan opgemaakt. Het college nam op 31 maart 2006 (jaarnummer 3963) kennis van dit vervoerplan en besliste het engagement tot samenwerking met het Antwerps Sportpaleis, om de mobiliteitsproblematiek van de site Sportpaleis gezamenlijk aan te pakken, goed te keuren.

Het doel was om in vijf jaar tijd te streven naar een verplaatsingsgedrag bij de bezoekers van 30% duurzaam ten opzichte van 70% met de wagen (in 2005 verplaatste 15% zich duurzaam naar het Sportpaleis). Het totaal aantal bezoekers werd beperkt. Via een formule werd het maximum aantal toegelaten bezoekers berekend. Variabelen in deze formule waren het aantal parkeerplaatsen, en het aandeel openbaar en collectief vervoergebruikers. Dit betekende dat als meer bezoekers zich duurzaam verplaatsten, meer bezoekers konden worden toegelaten. (Bij 30% duurzame verplaatsingen en 4000 parkeerplaatsen in de onmiddellijke omgeving betekende dit maximum 18.700 bezoekers).

Eveneens werd er een overeenkomst afgesloten (Gemeenteraadsbesluit 26 juni 2006, jaarnummer 1434) tussen de stad, de Vlaamse Vervoersmaatschappij De Lijn en het Sportpaleis nv betreffende het aanbod van openbaar vervoer op de site Sportpaleis. Het aanbod van openbaar vervoer moet zo afgestemd zijn dat alle bezoekers gratis (of voorafbetaald) vervoerd kunnen worden, dit gebaseerd op het gemiddelde effectieve gebruik van het openbaar vervoer plus een beperkte overcapaciteit.

In 2010 diende het Sportpaleis een stedenbouwkundige vergunningsaanvraag in om verbouwingswerken uit te voeren. Dit had betrekking op een binnenrenovatie en capaciteitsverhoging tot theoretisch maximum van 23.359 toeschouwers voor de Sportpaleis. De gezamenlijke ontvangstcapaciteit van Sportpaleis en Lotto Arena zal daarmee na de werken 31.400 bezoekers zijn. Antwerps Sportpaleis nv verkreeg de vergunning daarvoor op 7 januari 2011. Wat het aantal bezoekers betreft werd een beperking opgelegd van maximaal 25.300 toeschouwers op de site.

De milieuvergunning van het sportpaleis vervalt in november 2013. De hernieuwingsaanvraag is ingediend bij de hogere overheid. In het kader van de aanvraag tot hernieuwing van de milieuverguning en alle gewijzigde (mobiliteits)omstandigheden mee in overweging genomen, willen de stad Antwerpen en Sportpaleis het bestaande vervoerplan updaten. 

Het basisvervoerplan dateert van 2006. Het betreft een dynamisch vervoerplan dat rekening houdt met de steeds veranderende mobiliteitsomstandigheden in de wijde omgeving van de Sportpaleis site. Omwille van deze wijzigende omstandigheden en wegens vernieuwde mobiliteitsinzichten (onder andere Masterplan 2020) dringt een update van het bestaande vervoerplan zich op.

De belangrijkste randvoorwaarden vormen het Masterplan 2020 en de strategische ruimte Groene Singel.

Het Masterplan 2020 werd door de Vlaamse Overheid goedgekeurd in september 2010. Naast een reeks infrastructuurwerken omvat het plan de doelstelling dat in 2020 minstens de helft van alle verplaatsingen in de Antwerpse agglomeratie met het openbaar vervoer, met de fiets of te voet dient te gebeuren. Bij de verdere uitwerking van het Masterplan wordt deze doelstelling concreter uitgewerkt. De modal split van 50/50 wordt vooropgesteld voor verplaatsingen binnen het grootstedelijk gebied Antwerpen. Bovendien moet men ook voor radiale verplaatsingen van buiten het stedelijk gebied naar het centrumdeel van Antwerpen en omgekeerd streven naar die duurzame modal split van 50/50. Dit centrumdeel omvat de hele zone binnen de ring en een strook van een 500 meter buiten de ring zodat het Sportpaleis eveneens tot dit centrumdeel behoort en men voor alle verplaatsingen van en naar het Sportpaleis moet voldoen aan de doelstellingen van het Masterplan 2020. Een modal split waarbij men voor 50% van de verplaatsingen van en naar het Sportpaleis kiest voor een duurzame verplaatsingswijze sluit aan bij de doelstelling uit het Masterplan 2020.

De Sportpaleis site is gelegen in Singel Noord, het noordelijk segment van de strategische ruimte Groene Singel. Recent werd de Stedelijke Visienota Singel Noord goedgekeurd door het college op 15 juni 2012 (jaarnummer 6260). De Stedelijke Visienota is een verfijning en aanvulling op de Structuurschets Singel Noord die reeds op 26 april 2011 werd goedgekeurd (jaarnummer 4429). In beide documenten vormt mobiliteit een essentieel aandachtspunt, gezien de hoge congestiegevoeligheid van de omgeving.

In de synthesenota van de strategische ruimte Groene Singel wordt gesteld dat de top- en kantoorlocaties ontwikkeld dienen te worden als compact afgebakende entiteiten, gericht op het openbaar vervoer en geënt op een parkeersysteem dat bij voorkeur rechtstreeks ontsloten wordt via het hoger wegennet. Hierdoor worden de Singel en de omliggende wijken gevrijwaard van bovenlokaal verkeer. De bestaande cluster Sportpaleis – Lotto Arena wordt in de stedelijke visienota Singel Noord afgebakend als de toplocatie. Bovenlokale verkeersgenererende programma’s dienen zo dicht mogelijk bij de Schijnpoortknoop gebundeld te worden, om zo het lokaal wegennet niet te belasten.

In de Stedelijke Visienota Singel Noord wordt daarenboven een flexibel parkeersysteem voorgesteld, voor de omgeving Sportpaleis. Dit systeem bestaat enerzijds uit een vast parkeergebouw, anderzijds uit een overloopparking. Het parkeergebouw is steeds beschikbaar en dient omwille van rendabiliteit een voldoende hoge dagelijkse bezettingsgraad te hebben. Dit betekent dat de capaciteit van dit gebouw niet kan gedimensioneerd worden op evenementen die zeer veel bezoekers aantrekken, maar slechts een aantal keer per seizoen voorkomen. Bovendien vinden de evenementen in Sportpaleis – Lotto Arena voornamelijk ’s avonds en in het weekend plaats. Er is dus nood aan medegebruik van het parkeergebouw door anderen, buiten de tijdspanne van Sportpaleis – Lotto Arena. De overloopparking kan gradueel ingezet worden in functie van het aantal bezoekers dat verwacht wordt, op basis van de ticketverkoop. Wanneer geen evenementen plaats vinden, of de capaciteit van het parkeergebouw volstaat is deze ruimte publiek domein. De overloopparking bevindt zich op de kade tussen het Lobroekdok en het Albertkanaal.

In het bedrijfsvervoerplan van 2006 werd vooropgesteld om te streven naar een verplaatsingsgedrag waarbij gemiddeld 30% van de bezoekers met het openbaar vervoer naar de site zouden komen en gemiddeld 10% met collectief vervoer. Het aanbod van parkeerplaatsen werd verbonden aan maximum 4.000 plaatsen. Jaarlijks vindt een evaluatie plaats van de vervoerscijfers (collectief vervoer en openbaar vervoer).

De cijfers van 2011, afkomstig van de Lijn en de stad Antwerpen, toonden aan dat er gemiddeld 33,68% bezoekers gebruik maakten van het openbaar vervoer (inclusief P&R) en gemiddeld 9,67% van de bezoekers met collectief vervoer (touringcars) naar de site kwamen.

Het nieuwe evenementenvervoerplan (de naam bedrijfsvervoerplan wordt verlaten, omdat dit eigenlijk niet correct is. Een bedrijfsvervoerplan richt zich op bedrijfsinterne verkeersstromen van werknemers, leveringen, etc. , terwijl een evenementenvervoerplan zich richt op de mobiliteit voortgebracht door bezoekers van evenementen) heeft als doel om opnieuw te groeien in de duurzame modale verdeling, conform het Masterplan 2020. Vooropgesteld wordt dat in vijf jaar gegroeid kan worden naar een aandeel van duurzame verplaatsingswijzen van gemiddeld 50%, ten opzichte van gemiddeld 50% bezoekers die met de auto naar de sportpaleissite komen.

Aantal bezoekers
Het Sportpaleis had in 2012 een capaciteit van 18.400 bezoekers. Door de verbouwingswerken, die momenteel nog lopende zijn, kunnen er vanaf september 2013 in totaal 23.359 personen ontvangen worden. De Lotto Arena biedt plaats aan 8.050 bezoekers. Gelijktijdig is er dus een theoretische capaciteit van 31.409 personen. De bouwvergunning die toegekend is voor de werken beperkt echter het maximum aantal gelijktijdige bezoekers van Sportpaleis en Lotto Arena op 25.300 personen.

In het MER dat werd opgemaakt in het kader van de milieuvergunning die in 2013 hernieuwd dient te worden is een prognose gemaakt van het aantal bezoekers op basis van de cijfers van 2010 (wat een goed evenementenjaar was):

Het maximum aantal bezoekers is momenteel verbonden aan een in het evenementenvervoerplan opgenomen formule. Deze formule bepaalt op basis van het beschikbaar aantal parkeerplaatsen, de gemiddelde bezettingsgraad (3,28) van de wagens en het aandeel mensen dat duurzaam naar de sportpaleissite komt hoeveel mensen toegelaten worden.

aantal bezoekers = aantal parkeerplaatsen x 3,28 / (1- % duurzaam vervoer)

Met de huidige cijfers (4.000 x 3,28 / 1- (2% + 33,68% + 9,67%) mogen maximaal 24.007 personen tegelijk toegelaten worden op de site. Indien de streefcijfers van 50% duurzame vervoerswijzen gehaald zouden worden kan dit stijgen tot 26.240 personen. Op dit moment wordt in de bouwvergunning het maximum gelegd op 25.300 personen.

De doelstellingen van het evenementenvervoerplan voor de komende vijf jaar zijn de volgende:

Traag vervoer
Het streven is om 2% van de bezoekers te voet of met de fiets te ontvangen. Antwerps Sportpaleis nv gaat minstens 100 fietsenstallingen bijplaatsen kort bij de toegang van het sportpaleis op een plaats met (sociale) controle. Van zodra blijkt dat er een structureel tekort iszal het aanbod steeds verder worden aangepast. Er worden ook voldoende lockers voorzien zodat fietsers hun bagage veilig kunnen opbergen

Openbaar vervoer
Het streven is om binnen vijf jaar gemiddeld 40% van de bezoekers comfortabel met het openbaar vervoer van en naar de site te vervoeren. De geldende overeenkomst met De Lijn en alle inspanningen in communicatie worden behouden.

Collectief vervoer
Het streven is dat binnen vijf jaar gemiddeld 10% van de bezoekers met collectief vervoer van en naar de site komen. Er wordt vanaf het evenementenjaar 2012-2013 een eigen busvervoerdienst georganiseerd, de "Sportpaleis Express". Deze busdienst rijdt via 8 verschillende routes langs 28 stopplaatsen in Vlaanderen.

Privévervoer
Antwerps Sportpaleis nv is bereid, in het kader van haar visie om duurzaam vervoer te stimuleren, de overlast van mobiliteit te beperken en de bereikbaarheid van de site te verbeteren, om, ook al is er een aantoonbare ruimere beschikbaarheid (ongeveer 5.000), het aandeel parkeerplaatsen tot een maximum van 4.000 parkeerplaatsen te beperken. Onderdeel van deze beperking vormt echter ook de wens om, op maximaal 10 evenementsdagen per jaar, de theoretische ontvangstcapaciteit (dus rekening houdend met het totaal aantal beschikbare parkeerplaatsen, ongeacht de vrijwillige beperking) te mogen toepassen. Vanzelfsprekend is zulks maar mogelijk voor zover Antwerps Sportpaleis nv over de nodige vergunningen bij de bevoegde overheden beschikt om die bepaalde capaciteit te ontvangen.

Met het evenementenvervoerplan verankert de stad Antwerpen het engagement van Antwerps Sportpaleis nv om de mobiliteitsproblematiek van de site Sportpaleis duurzaam aan te pakken.

De stad Antwerpen en Antwerps Sportpaleis nv wensen via een gezamenlijke realisatie de site Sportpaleis verder te ontwikkelen tot een sportieve recreatieve cluster. Deze huidige en toekomstige ontwikkeling levert immers een erg belangrijke bijdrage aan de stad op vlak van economie, werkgelegenheid, toerisme en city marketing.

Beide partijen erkennen dat de beheersing van de mobiliteitsproblematiek voor de omgeving en de bereikbaarheid van de site daarbij van cruciaal belang zijn.

De stad Antwerpen en Antwerps Sportpaleis nv hebben dan ook als gezamenlijk doel om het maximale gebruik van de drie infrastructuren te combineren mits een duurzame oplossing voor de mobiliteitsproblematiek.

In het licht van voorgaande gaat Antwerps Sportpaleis nv akkoord om de bezoekerscapaciteit van de volledige site (Sportpaleis, Hospitality Centrum en Lotto-Arena ) te verbinden aan de in dit evenementenvervoerplan opgelegde mobiliteitsvoorwaarden. Vanzelfsprekend streven beide partijen naar een exploitatie van de infrastructuren op de voorziene maximale capaciteit. Beide partijen verklaren hiertoe maximaal samen te werken en elke partij zal alle middelen inzetten waarover men beschikt of die tot haar bevoegdheid behoort om de mobiliteitsvoorwaarden te realiseren voor gebruik op maximale capaciteit.

Zowel Antwerps Sportpaleis nv als de stad leggen in het evenementenvervoerplan engagementen vast. Die van de stad zijn onder andere de volgende:

• Indien er door partijen beslissingen worden genomen waardoor het huidige aantal parkeerplaatsen van circa 4.000 op eigen terreinen op de huidige locaties zou dalen, zullen partijen er samen maximaal naar streven om vervangende parkeerplaatsen in gelijkaardige bedrijfseconomische omstandigheden te vinden. 
• In dit licht engageert de stad zich om gronden waarvan zij eigenaar is en die onderbenut zijn, ter beschikking te stellen voor (tijdelijke) parkeerplaatsen zolang dit de werken van een eventuele integrale herontwikkeling van deze gronden niet hindert bvb. milieugebouw op Slachthuislaan 68, voormalige Hudson op Slachthuislaan11. Inlaatste instantie zullen ook de terreinen aan de Carrettestraat met uitzondering van de voetbalvelden in aanmerking komen.
• De stad zal bij ontwikkelingen in de omgeving waarbij zij betrokken is, steeds de mobiliteitsproblematiek als voorwaarde opnemen. Bij de ontwikkeling van Lobroekdok zal de Stad een oplossing voor de mobiliteitsproblematiek van de site als harde voorwaarde meenemen.
• De stad engageert zich om een maximale samenwerking te bekomen vanwege De Lijn, op het vlak van routing, faciliteiten, ter beschikking stellen van extra materiaal, organisatie van haltes, ...
• De stad Antwerpen zal, in overleg en samenwerking met de wegbeheerder, maximaal de integratie van een Kiss & Rideparking in de omgeving van de Sportpaleis site onderzoeken.
• De stad Antwerpen zal in de Van der Delfstraat een nieuwe standplaats organiseren voor de plaatsing van 7 Taxi’s.
• De stad Antwerpen zal maximaal nastreven dat de huidige opvangplaats voor bussen collectief vervoer (zoals nu op het Kempisch Dok) zal beschikbaar blijven, dan wel dat er een evenwaardig alternatief zal kunnen worden aangeboden, dit meer bepaald in het kader van de visie van de stad Antwerpen om een globale oplossing te vinden voor de stalling van touring cars.
• De stad Antwerpen zal mits de inzet van voldoende politiebegeleiding en zolang dit nodig blijkt de structureel zwakke punten van de kruispunten aan de Sportpaleis site verkeerstechnisch verlichten.
• De stad Antwerpen zal onderzoeken, altijd samen met de wegbeheerder Administratie wegen en verkeer (Vlaanderen) in welke mate een hardware oplossing kan worden nagestreefd om de inzet van politiemiddelen bij kruispunten met ondercapaciteit te beperken (door bv toekomstige parkeerfaciliteiten rechtstreeks en verkeerslichtenloos met hoofdwegen te verbinden).

Een stijging van het aantal bezoekers gaat in principe dus hand in hand met een toename in het aantal bezoekers die gebruik maken van een duurzame modus. Om deze te bereiken bevat het evenementenvervoerplan diverse maatregelen (zie hoger). Op basis van een bevraging van de bezoekers (2012) kan echter vastgesteld worden dat er een sterk gebrek is aan infrastructurele overstapmogelijkheden (openbaar vervoer - auto) ten zuiden en ten oosten van de stad, waardoor de maximale modal split niet gehaald kan worden. Daarom adviseert de dienst mobiliteit om als stad maximaal in te zetten op een overlegstructuur met de procesbegeleider Poort Oost en met de Vlaamse regering inzake het nemen van investeringen in P&R infrastructuur.