2012_CBS_08501 - Aanplakborden verkiezingen - Collegiale brieven - Goedkeuring

Op 25 juni 2012 nam de gemeenteraad (naar aanleiding van een motie ingediend door de meerderheidspartijen) een beslissing om voor de gemeenteraadsverkiezingen van 14 oktober 2012 geen gemeentelijke aanplakborden te voorzien.

In de politiecodex van de stad Antwerpen (goedgekeurd door de gemeenteraad) is in artikel 49 het volgende opgenomen: "Tijdens de verkiezingsperiodes worden speciale aanplakborden ter beschikking gesteld van politieke partijen. Op deze borden mogen enkel verkiezingsaffiches worden aangeplakt. Deze aanplakborden worden verdeeld in aparte vakken per politieke partij. Het is enkel toegelaten binnen het eigen vak te plakken."

Met brieven van 2 en 9 juli 2012 van het Agentschap voor Binnenlands Bestuur nam het college kennis van de klachten van de heer Luc Lamine en de heer Ivo Janssen met betrekking tot de beslissing van de gemeenteraad van 25 juni 2012 over het niet plaatsen van aanplakborden voor de verkiezingen.  Bij collegiale brieven van 13 en 20 juli 2012 bezorgde het college zijn standpunt over deze klachten aan het Agentschap voor Binnenlands Bestuur.

Op 3 augustus 2012 ontving de stad een brief van 1 augustus 2012 van de waarnemend gouverneur.  Deze is van mening dat een gemeente kan beslissen om geen aanplakborden voor de verkiezingen te plaatsen; er bestaat immers geen decretale verplichting daartoe; het behoort tot de gemeentelijke autonomie om hierover beslissingen te nemen. Bovendien wordt het argument van de klagers dat de beslissing van 25 juni 2012 het gelijkheids- en het non-discriminatiebeginsel, of de Code de Bonne Conduite en Matière Electorale van de Commissie van Venetië zou schenden, door de provincie opzij geschoven.

In de brief van 1 augustus 2012 benadrukt de waarnemend gouverneur dat het behoort tot de bevoegdheid van de gemeenteraad om al dan niet te beslissen of er aanplakborden worden geplaatst.  De waarnemend gouverneur is echter van mening dat de gemeenteraadsbeslissing van 25 juni 2012 geen rechtsgevolgen kan creëren, omdat ze is tot stand gekomen naar aanleiding van een motie.  Het artikel 49 van de politiecodex wordt volgens de waarnemend gouverneur niet buiten werking gesteld door een motie. De stad wordt dan ook verzocht om de eigen politiecodex na te leven.

Bij brieven van 9 augustus 2012 wordt het college in gebreke gesteld door enerzijds de politieke partij Rood! (via  advocaat Mr. De Meester) en anderzijds de Partij van de arbeid (via advocaat Mr. Flamand) om aanplakborden te plaatsen (eis van Partij van de arbeid om dit te doen tegen 15 augustus 2012, van Rood! om dit te doen tegen 14 september 2012).  Bij gebreke hieraan wordt gedreigd met een procedure in kort geding en zelfs met een klacht bij de raad voor verkiezingsbetwistingen tot annulatie van de verkiezingsuitslag.

Noch het Kiesdecreet noch het Besluit van de Vlaamse regering van 20 april 2012 betreffende het aanbrengen van verkiezingsaffiches en de organisatie van gemotoriseerde optochten bevatten een verplichting voor een gemeente om aanplakborden te plaatsen. Dit wordt uitdrukkelijk bevestigd door de waarnemend gouverneur in zijn brief van 1 augustus 2012. In het besluit van de Vlaamse regering staan enkel een aantal praktische regels over het afficheren, indien er toch aanplakborden worden geplaatst. Tenslotte wordt er in voormeld besluit geen datum voorzien binnen dewelke de borden moeten worden voorzien als een gemeente er voor kiest deze te plaatsen.

Bij beslissing van 25 juni 2012 werd de motie over het niet plaatsen van aanplakborden door de gemeenteraad goedgekeurd.  Dit vormt een formele beslissing van de gemeenteraad, goedgekeurd met de vereiste meerderheid.  Met deze beslissing heeft de gemeenteraad zodoende uitdrukkelijk beslist om voor de gemeenteraadsverkiezingen van 14 oktober 2012 geen aanplakborden te plaatsen.

Het artikel 49 van de politiecodex had geenszins de bedoeling om een algemeen (en onomkeerbaar) principe in te voeren omtrent het al dan niet plaatsen van aanplakborden voor de verkiezingen.  De politiecodex is een instrument om een aantal regels te laten gelden op het grondgebied van de stad Antwerpen op het vlak van de netheid, de gezondheid, de veiligheid en de rust op de openbare weg, op openbare plaatsen en gebouwen.  Het is geenszins een instrument om beslissingen op te nemen omtrent het al dan niet plaatsen van aanplakborden voor de verkiezingen.  Het artikel 49 van de politiecodex moet dan ook in die zin geïnterpreteerd worden dat, als er aanplakborden worden geplaatst, er hiervoor bepaalde regels gelden.  Het is niet bedoeld als een beslissing om bij elke verkiezingen aanplakborden te voorzien. Die beslissing wordt telkens afzonderlijk genomen in geval van verkiezingen.  Bij een eerstvolgende aanpassing van de politiecodex zal het artikel 49 in die zin verduidelijkt worden.

Indien dit artikel 49 toch zou worden geïnterpreteerd als een engagement van het stadsbestuur om aanplakborden te voorzien, dan nog kan de stad perfect terugkomen op deze beslissing.  De politiecodex is goedgekeurd door de gemeenteraad. Datzelfde orgaan heeft met haar beslissing van 25 juni 2012 uitdrukkelijk beslist om voor de verkiezingen van 14 oktober 2012 geen aanplakborden ter beschikking te stellen.  De waarnemend gouverneur bevestigt in zijn brief van 1 augustus dat het behoort tot de gemeentelijke autonomie (en tot de bevoegdheid van de gemeenteraad) om zulke beslissingen te nemen.  Het stadsbestuur beschouwt de gemeenteraadsbeslissing van 25 juni 2012, die goedgekeurd werd door de vereiste meerderheid, als een uitdrukkelijke beslissing die wel degelijk rechtsgevolgen kan doen ontstaan.  Op de zitting werd niet enkel een debat gevoerd over deze problematiek, er werd ook gestemd en de beslissing werd goedgekeurd door de vereiste meerderheid.  Het gaat dus om een volwaardige gemeenteraadsbeslissing, die rechtsgevolgen creëert en die onverkort moet worden uitgevoerd door het college.

Het college neemt dan ook kennis van de uitdrukkelijke wil van de gemeenteraad om voor de gemeenteraadsverkiezingen van 14 oktober 2012 geen aanplakborden ter beschikking te stellen. Het is aan het college als uitvoerend orgaan om deze beslissing onverkort uit te voeren.  Het stadsbestuur zal dan ook geen aanplakborden plaatsen en kan dus niet ingaan op de vordering van de politieke partijen Rood! en Partij van de arbeid.