Op 23 mei 2012 stuurde de Vereniging voor de Herinnering van de Shoa een brief met de vraag om 6 struikelstenen te mogen inmetsen in de stoep voor de laatst gekende woonplaatsen van slachtoffers van de Holocaust.
Struikelstenen zijn 10 op 10 cm groot en bevatten opschriften die verwijzen naar de slachtoffers.
Het gaat om de volgende adressen en opschriften:
Mercatorstraat 114, Antwerpen : HIER WOONDE Lace TENNENBAUM, GEBOREN 1878, GEARRESTEERD SEPTEMBER 1943, IN HECHTENIS DRANCY, GEDEPORTEERD 7.10.1943, AUSCHWITZ, VERMOORD
Stoomstraat 3, Antwerpen : HIER WOONDE Keyla Gitla SZAFIRSZTEJN, GEBOREN 1894, GEARRESTEERD 23.9.1940,
IN HECHTENIS RIVESALTES-DRANCY, GEDEPORTEERD 14.8.1942, AUSCHWITZ, VERMOORD 17.8.1942
Uitbreidingsstraat 564, Berchem : HIER WOONDE Vigdor Getzel HOLLANDER, GEBOREN 1887, GEARRESTEERD 12.9.1942, IN HECHTENIS MECHELEN, GEDEPORTEERD 15.9.1942, AUSCHWITZ, VERMOORD
Arendstraat 35, Antwerpen : HIER WOONDE Moses Avraham GÖTZ, GEBOREN 1898, GEARRESTEERD 16.12.1941, IN HECHTENIS SAINT-GILLES BREENDONCK, MECHELEN 15.1.1943, GEDEPORTEERD 15.1.1943, AUSCHWITZ ,VERMOORD
Moorkensplein 2, Borgerhout (2 stenen) : HIER WOONDE Eliezer (Léon) HELFGOTT, WEERSTANDER, GEBOREN 1919,
GEARRESTEERD 08.1942, GEDEPORTEERD, AUSCHWITZ, VERMOORD MEI 1944 ; HIER WOONDE Simon HELFGOTT, WEERSTANDER, GEBOREN 1920, VERMOORD DEURNE, 23.4.1943.
Binnen de Joodse Gemeenschap bestaat geen eensgezindheid over het plaatsen van struikelstenen.
De Vereniging voor de Herinnering van de Shoa wenst ter ere van de slachtoffers van de Holocaust struikelstenen te plaatsen in de stoep voor de laatst gekende woonplaatsen van slachtoffers.
Het Forum der Joodse organisaties vzw gaf al eerder een negatief advies op dit voornemen om onder meer volgende redenen : het lopen over de gedenktekens is geen respectvol aandenken; het streefdoel moet zijn het herdenken van ALLE gedeporteerden, en via struikelstenen is dat financieel niet haalbaar ; uit een opiniepeiling over antisemitisme in september 2011 door het Forum blijkt dat enkel een kleine minderheid positief antwoordde op het plaatsen van zulke gedenkstenen ; dit is ook de mening van de meeste Joodse organisaties.
Het college besliste op 3 augustus 2012 (jaarnummer 2012_CBS_08131) een herdenkingsplechtigheid en de onthulling van een gedenkplaat goed naar aanleiding van de eerste Jodenrazzia in België, waarbij meer dan 10.000 Joden uit Antwerpen werden gedeporteerd. Deze gedenkplaat werd op 15 augustus 2012 op het stadhuis onthuld.
Het stadsbestuur neemt zich ook voor om een monument op te richten waarop de namen van de 10.000 gedeporteerde Antwerpse Joden geschreven staan en zoekt hier nog voor naar een geschikte locatie.
Het is belangrijk de herinnering aan de slachtoffers van de Holocaust levend te houden. Een tastbaar aandenken kan hier bij helpen. Het plaatsen van gedenkstenen, waarover binnen de meest betrokken gemeenschap geen eensgezindheid bestaat, is echter geen goede zaak. Daarbij komt dat deze stenen slechts een aandenken zijn aan een zeer beperkte groep betrokkenen. Het zou beter zijn dat de verschillende groepen in dialoog treden en een gezamenlijk voorstel van gedenkteken doen ter nagedachtenis van alle slachtoffers.
Gunstig mits de stenen van een klein formaat zijn dat bij voorkeur afgestemd is op het formaat van het voetpadmateriaal. De plaatsing moet gebeuren in overleg met beheer en onderhoud van stadsontwikkeling.
De commissie beeld in de Stad adviseert het project positief.
Doch zou er gelet moeten worden op de Nederlandse taal op de tegels (arresteerd moet gearresteerd zijn en deporteerd moet gedeporteerd worden).
Het advies van de afdeling beheer en onderhoud is gunstig mits de plaatsing in overleg en volgens de aanwijzingen van de afdeling beheer en onderhoud gebeurt. De stad draagt ook geen enkele verantwoordelijkheid voor ontvreemding of beschadiging van de stenen door derden.
Het advies van het forum luidt als volgt :
"Wij hebben uw brief goed ontvangen waarin u het advies vraagt aan het FORUM m.b.t. het plaatsen van 6 struikelstenen in Antwerpen.
Het FORUM der Joodse Organisaties, als vertegenwoordiger van de joodse gemeenschap, kan uiteraard enkel een standpunt innemen voor het collectief van de joodse gemeenschap. Met het oog op deze problematiek had het FORUM voorgesteld om samen met U een alternatieve oplossing te vinden om alle slachtoffers van de Shoa, ook individueel, te herdenken.
In september 2011 heeft het FORUM der Joodse Organisaties een opiniepeiling gehouden over antisemitisme in België. Eén van de gestelde vragen had betrekking op het plaatsen van de “Stolpersteine” en enkel een kleine minderheid antwoordde positief op het plaatsen van zulke gedenkstenen.
Dit is trouwens ook de mening van de meeste joodse organisaties, zoals reeds medegedeeld tijdens onze persconferentie op 25 juni l.l., waarvan verslag in bijlage.
Indien enkele individuele aanvragen aan de Stad werden voorgelegd om gedenkstenen te laten plaatsen in Antwerpen, is dit uiteraard niet binnen onze bevoegdheden om een standpunt daarover te uiten, en kan enkel het stadsbestuur daarvoor een definitieve beslissing nemen."
Het college beslist om niet in te gaan op het voorstel van de Vereniging voor de herinnering van de Shoa om zes struikelstenen in te metsen in de stoep voor de laatst gekende woonplaatsen van zes slachtoffers van de Holocaust.
Het college roept de Vereniging voor de herinnering van de Shoa op om met het Forum der Joodse organisaties in dialoog te treden en indien gewenst een door beide verenigingen gedragen gedenkteken voor te stellen.