2012_CBS_04856 - Veltwijcklaan 252, Ekeren. Kasteel Hof de Bist. Bestek PO/05/6031 - Restyling cultuurcentra. Voorontwerp - Goedkeuring

Dit besluit heeft voor de stad in principe geen financiële gevolgen.
Er werden voldoende kredieten vastgelegd voor de opmaak van de dossiers bij de volgende projectfases.

Artikel 57 § 3,4 van het Gemeentedecreet van 15 juli 2005 stelt dat het college bevoegd is voor het voeren van de gunningsprocedure, de gunning en de uitvoering van overheidsopdrachten.

Het district Ekeren beschikt momenteel niet over een volwaardig cultuurcentrum. Met het oog op het uitbouwen van een culturele werking en huisvesting van de administratieve ondersteuning in dit district, werd kasteel Hof de Bist naar voren geschoven als geschikte locatie.

Ontwerp

Uitgangspunt voor de herbestemming van Kasteel Hof de Bist tot cultuurcentrum is de verzoening van volgende parameters:

• bouwfysische opwaardering van het kasteel tot een duurzaam hedendaags publiek gebouw (herstel gebouwschil, thermische isolatie van bedaking, vernieuwing bestaande verouderde technische installaties voor elektriciteit en verwarming,…);
• verbetering van toegankelijkheid voor iedereen (een klantvriendelijk, universeel toegankelijk onthaal, inbrengen van een lift met stopplaatsen op iedere verdieping en toegang vanaf het buitenniveau, bijkomende evacuatietrap conform brandweervoorschriften, aangepaste sanitaire voorzieningen,…);
• passende inhuizing van de nieuwe functies en gebruikers (werking cultuurcentrum Ekeren, kunstenvereniging Ekeren, documentatiecentrum Noorderpolder);
• bewaren (en waar mogelijk opnieuw aan het licht brengen) van de historische kwaliteiten van kasteel Hof de Bist (opgenomen in de Inventaris van Waardevol Erfgoed).

Aan het extern studiebureau Poponcini & Lootens werd met collegebesluit van 2 april 2010 (jaarnummer 3802) de opdracht gegeven binnen dit kader een ontwerp voor een cultuurcentrum uit te werken. 

Met het oog op de toekomstige verbouwing van kasteel Hof de Bist werd door het college op 14 oktober 2011 een bijkomende opdracht gegeven voor bouwhistorisch en materiaaltechnisch onderzoek naar de oorspronkelijke toestand en de latere wijzigingen van interieur en exterieur. De resultaten van dit onderzoek zijn intussen opgeleverd en verwerkt in voorliggend voorontwerp.

Ontwerp

Het door architectenbureau Poponcini & Lootens opgemaakte voorontwerp voorziet om de verschillende functies binnen het programma van eisen als volgt onder te brengen in kasteel Hof de Bist:

• kelder: sanitair bezoekers, bergingen, archieven en werktafel documentatiecentrum;
• gelijkvloers: centrale inkomhal, toog/onthaal+balie, foyer, polyvalente lokalen (vergaderingen verenigingen, uitbreiding foyer), administratie personeel;
• eerste verdieping: administratie personeel en nevenfuncties, polyvalente ruimte met beperkte theatertechnische uitrusting, backstage artiesten en bergruimte;
• zolderverdieping: extra sanitair bezoekers, technische installaties, berging, polyvalente zolderruimte met infrastructuur voor tentoonstellingen. 

De technische installaties (elektriciteit, sanitair, HVAC) worden volledig vernieuwd en, waar mogelijk gezien de historische context, aangepast aan hedendaagse comfort- en duurzaamheidseisen.

Voor verbetering van de toegankelijkheid, wordt de bestaande diensttrap vervangen door een nieuwe, brandveilig gecompartimenteerde trap en een personenlift. Deze lift heeft een stopplaats op ieder niveau en is eveneens toegankelijk vanop het buitenniveau. De nieuwe trap verzorgt conform geldende brandweervoorschriften voor een veilige evacuatieweg van de zolderverdieping en een bijkomende uitgang voor de polyvalente ruimte op de eerste verdieping. 

De bestaande strakke classicistische buitengevel van kasteel Hof de Bist blijft ongewijzigd. De gevelbepleistering, het buitenschilderwerk en de houten raamluiken worden hersteld waar nodig. Het ontwerp voorziet in een vernieuwing van de bedaking en het plaatsen van thermische dakisolatie. Tevens worden een aantal dakramen voorzien, waardoor ook de zolderruimte, dankzij zijn bestaande houten dakspanten, natuurlijke lichtinval en verbeterde toegankelijkheid, in gebruik kan genomen worden als een volwaardige, karaktervolle publieksruimte. 

De historische indeling van het kasteel blijft maximaal bewaard door de beperkte planmatige ingrepen. De inkomhal en het aanpalende lokaal, momenteel in gebruik als café/foyer, worden op basis van het bouwhistorisch en materiaaltechnisch onderzoek hersteld naar hun oorspronkelijke 19^e-eeuwse configuratie. Voor de kasteelkamers zal een kleurenpalet gekozen worden aansluitend bij het palet van de originele kleurstellingen die aan het licht gebracht werden bij het onderzoek. Door een doordachte ingreep voor het verzorgen van de evacuatie van de publieksfuncties, kon tot een compromis gekomen worden tussen preventiediensten en monumentenzorg, waarbij de waardevolle houten paneeldeuren van het kasteel in gebruik kunnen blijven. 

Financiering

Voor de realisatie van dit project in Hof de Bist te Ekeren werd door de bedrijfseenheid cultuur, sport en jeugd in het kader van masterplan cultuurcentra 1.084.800,00 EUR voorzien. 

Bedrijfseenheid patrimoniumonderhoud adviseert binnen dit budget:

• 5% te voorzien voor leemtes in ontwerp, waardoor nog niet nader bepaalde kosten in de elementenraming voor het voorontwerp opgenomen kunnen worden: onvoorziene gebreken in bestaand (grondig te renoveren) gebouw, bijkomende studies en bouwkosten voor stabiliteit,…;
• 10% in te calculeren voor overschrijding van vermoedelijke hoeveelheden na aanbesteding en prijsherzieningen gedurende het bouwproces. 

De netto bouwkost voor dit project kan vervolgens op basis van het beschikbare krediet geraamd worden op 693.049,57 EUR (exclusief btw, erelonen, prijsherzieningen en leemtes in ontwerp). 

De raming voor het voorontwerp kan als volgt samengevat worden:

Voor de uitrusting van het gebouw werd gekozen voor duurzame, doch standaard materialen en toestellen en een sobere uitvoering. Verder werden, gezien de budgettaire randvoorwaarden, een aantal elementen niet voorzien binnen de huidige raming, die aanbevolen worden door de verschillende geraadpleegde adviesorganen (bijvoorbeeld vervanging van het bestaande PVC buitenschrijnwerk opnieuw door houten schrijnwerk). Het niet weerhouden van deze aanbevelingen of niet voorzien van een uitrusting met hoger kwaliteitsniveau resulteert evenwel niet in een project dat wezenlijk in strijd is met de aanvankelijke ambities en de realisatie van het opgestelde programma van eisen. Naar externen (agentschap Onroerend Erfgoed) en interne stadsdiensten zal deze ontwerphouding duidelijk worden uitgesproken bij een verdere uitwerking van het project. 

Er dient 20% van het geraamde ereloon betaald te worden bij goedkeuring van het voorontwerp. Hiervoor werden reeds voldoende kredieten vastgelegd bij de aanvang van het project. 

Voorbespreking

Het voorontwerp voor restauratie en herbestemming van kasteel Hof de Bist kwam tot stand in overleg met volgende betrokken instanties, waarbij hun advies en bemerkingen ter harte genomen werden om te komen tot een herbestemming die zich op een waardevolle, hedendaagse manier integreert en toch bescheiden omgaat met het bestaande patrimonium en dit rekening houdende met de beschikbare financiële middelen:

• de verschillende toekomstige gebruikers (techniekers en cultuurfunctionaris Ekeren, voorzitter kunstenvereniging, bibliothecaris documentatiecentrum Ekeren,…)
• de dienst stadsontwikkeling/stedenbouwkundige vergunningen en Ruimtelijke Ordening Vlaanderen (respectievelijk advies en toekennen stedenbouwkundige vergunning);
• de dienst stadsontwikkeling/onroerend erfgoed/monumentenzorg (kasteel opgenomen op Inventaris van Waardevol Erfgoed);
• de dienst stadsontwikkeling/stadsbouwmeester (waarborgen architecturale kwaliteit van het ontwerp)
• brandweer (doorlichting ontwerp met oog op preventie en evacuatie);
• Centrum voor Toegankelijkheid Provincie Antwerpen (toegankelijkheid van een publiek gebouw voor iedereen). 

Het door architectenbureau Poponcini & Lootens opgemaakte voorontwerp verzoent op passende wijze de verschillende verwachtingen van het programma van eisen, zowel naar fysieke vertaling in de plannen als inzake het stellen van financiële prioriteiten.

Het architectenbureau voorziet een grondige bouwfysische renovatie en functioneel geschikt maken van het bestaande gebouw: zowel gebouw als inrichting zullen voldoen aan hedendaagse comfort- en energieprestaties in zoverre deze ingrepen verenigbaar zijn met het historische karakter van het gebouw en financieel te verantwoorden zijn binnen het budgettaire kader. 

Op basis van de ingediende documenten, adviseert de bedrijfseenheid patrimoniumonderhoud het voorontwerp goed te keuren en opdracht te geven aan Poponcini & Lootens tot de opmaak van de vergunningsaanvragen en het bestek.