In het bestuursakkoord staat de opmaak van een plan voor “de revitalisatie van het historische hart van de stad (Steen –Suikerrui - Grote Markt) – in synergie met Toerisme en Evenementenbeleid.” Dit werd niet vertaald in de strategische meerjarenplanning 2007 – 2012.
Op 15 december 2008 (jaarnummer 2161) keurde de gemeenteraad het horecabeleids- en actieplan 2008-2013 goed. In dit plan werden 11 strategische horecakernen afgebakend. De afbakening van deze kernen is de basis voor de verdere uitwerking van strategische visies en beleidsactiepunten (promotie, aanpak van leegstand,..) op maat van de kernen. Als voorbeeld van een actie die kan voortvloeien uit zo een strategische visie werd het revitalisatieplan voor het historisch hart genoemd. Toerisme Antwerpen, marketing en communicatie, werk en economie en stadsontwikkeling willen in overleg met de lokale horecaondernemers een nieuwe adem in de historische kern blazen, dat het kloppende hart moet zijn van een bruisende stad.
Op 19 augustus 2011 (jaarnummer 12794) gaf het college opdracht aan de dienst actieve stad/werk en economie/detailhandel en horeca, om strategische visies op te maken voor 2 strategische horecakernen, Eilandje en Historisch Centrum.
1. Een strategische visie voor het Historisch Centrum - plan van aanpak
In december 2011 werd door het horecamanagement van de dienst actieve stad/economie gestart met de strategische visie voor het historisch centrum. Het historisch centrum is het gebied dat zich bevindt binnen de volgende straten: Suikerrui - Grote Markt - Kaasrui - Wijngaardstraat - Conscienceplein - Jezuïetenrui - Melkmarkt - Groenplaats - Reynderstraat - Vlasmarkt - Grote Pieter Potstraat.
Deze strategische visie is een geïntegreerde economische visie. Horeca speelt uiteraard een grote rol in deze visie, maar er wordt niet voorbijgegaan aan de detailhandel, kantoren, creatieve en andere economische ontwikkelingen in het gebied en zijn omgeving. De visie concentreert zich op levendigheid en economische mix en dit zowel op korte, middellange als lange termijn. Ze is actiegericht. De stad heeft in de afgelopen ambtstermijn reeds verschillende acties ondernomen in het historisch hart, zoals de uitlichting van de gevels op de Grote Markt, de heraanleg van de Suikerrui en de Oude Koornmarkt, het proefproject met peukenpalen, het inkleden van de werf van de kathedraal, bestickeringsproject van de leegstaande panden, enzovoort. Tijdens de opmaak van de strategische visie wordt dit voortgezet en zullen bepaalde acties in het gebied ondersteund worden en kan het gebied naar voor geschoven worden voor bepaalde proefprojecten binnen de stad. De visie heeft tenslotte oog voor de eigen identiteit van de verschillende delen van het historisch hart.
In voorbereiding voor de opmaak van de visie werden horecaondernemers van de Grote Markt, Lijnwaadmarkt, Torfbrug, Handschoenmarkt, Blauwmoezelstraat, Conscienceplein en Melkmarkt bevraagd over verschillende aspecten van hun uitbating. In mei wordt gestart met het tweede deel van deze bevraging. Er werd eveneens gestart met het interviewen van verschillende stakeholders (eigenaars, handelaars, makelaars, stadsdiensten, politie,...) om de sterktes, zwaktes, kansen en bedreigingen voor het gebied te bepalen.
Uit de groep van stakeholders uit de verschillende delen binnen de gebiedsafbakening wordt een kergroep gevormd waarmee een traject van brainstormsessies en werkbezoeken aan andere Vlaamse steden wordt afgewerkt.
De strategische visie is gefaseerd. Voor elk deelgebied wordt telkens een analyse opgeleverd van het deelgebied en enkele acties voorgesteld die versneld kunnen onderzocht of uitgevoerd worden. De fasering gebeurt als volgt:
2. De Grote Markt - eerste vaststellingen
2.1 Leegstand
Aan de Grote Markt staan 8 panden leeg waarvan er 7 panden de mogelijkheid bieden aan een commerciële publieksfunctie. Er is sprake van structurele leegstand - de panden staan tussen de 2 en 6 jaar leeg. Het niet kunnen vinden van een huurder of investeerder heeft te maken met verschillende factoren, zoals de gevraagde verhuur- of verkoopprijzen, het vasthouden aan horeca als enige mogelijk invulling, de monumentenstatus van sommige panden en de invulling van het openbaar domein.
De investdesk van de dienst actieve stad/economie heeft als opdracht proactief locatiemanagement te verzorgen. Locatiemanagement is het aantrekken van nieuwe unieke winkels en horecazaken op belangrijke locaties in de stad met aandacht voor de profilering van deze locaties, loopstromen, branchering, zichtbaarheid, openbare ruimte enzovoort. In bepaalde winkel- en horecagebieden met hoge leegstand, maar wel groeipotentieel zoals de Grote Markt is extra inspanning vanuit het locatiemanagement nodig. Het locatiemanagement zal de eigenaars van de commerciële panden op de Grote Markt contacteren om details te krijgen over de mogelijkheden om de panden optimaal te commercialiseren, hetzij als horecapand, hetzij als winkelpand. Daarnaast zal het locatiemanagement ook de focus leggen op de Grote Markt als startplaats om nieuwe ideeën en concepten te lanceren.
Om een nieuwe dynamiek te stimuleren en een betere commerciële mix te stimuleren kunnen in afwachting van de definitieve oplevering van het 'masterplan stadhuis' tijdelijke initiatieven ondergebracht worden op het gelijkvloers van het stadhuis. Deze kunnen extra en een nieuw publiek genereren naar de Grote Markt.
2.2 Meer ruimte voor open terrassen door een autovrije Grote Markt
Het college keurde het autovrij maken van het pleingedeelte van de Grote Markt goed op 30 maart 1999 (jaarnummer 949). In 2009 en 2010 werden tijdens evenementen enkele proefafsluitingen gedaan van het smalle gedeelte van de Grote Markt. Deze werden steeds positief geëvalueerd. De dienst Mobiliteit zal onderzoeken of de hele Grote Markt en Kaasrui permanent autovrij gemaakt kan worden.
Dit zou mogelijkheden bieden voor een grotere inname van het openbaar domein door open terrassen. Bij de open terrassen op het smalle gedeelte wordt momenteel een obstakelvrije doorgang van 3 meter gehanteerd, op het pleingedeelte is dit 2 meter.
2.3 Duidelijkheid en rechtzekerheid rond de gesloten constructies
De beeldkwaliteit van de huidige gesloten constructies is vaak ondermaats en zorgt voor een algemene negatieve indruk van het plein. Deze lage beeldkwaliteit wordt mede in de hand gewerkt door de onzekerheid waarin de horecaondernemers met een gesloten constructies verkeren. Zij durven niet te investeren in een constructie die misschien op korte termijn verwijderd moet worden. Investering en renovatie dringt zich echter op en de horecaondernemers vragen om duidelijkheid en rechtszekerheid.
Het onderzoeksproject rond de gesloten constructies startte in 2009 en werd met de collegeleden besproken tijdens vier themacolleges. Op het college van 2 juli 2010 werd er beslist dat bij een heraanleg van een plein of straten de gesloten horecaconstructies moeten afgebroken worden en de heraanleg van gevel tot gevel moet worden uitgevoerd. Over de wenselijkheid van het behoud van gesloten constructies in straten en op pleinen waar geen heraanleg gepland is, werd nog geen beslissing genomen.
Het multidisciplinair team onder leiding van de dienst stadsontwikkeling/ruimte en mobiliteit zal een stedenbouwkundig kader rond de vergunbaarheid van gesloten constructies in de kernstad met kwaliteitseisen naar materiaalgebruik ontwikkelen. AG VESPA zal een vergoedingssysteem voor deze gesloten constructies ontwikkelen. Het stedenbouwkundig kader zal in samenwerking met de stedelijke diensten, de GECORO, deputatie Provincie Antwerpen, departement Ruimtelijke ordening, Woonbeleid en Onroerend erfgoed worden opgemaakt.
2.4 Licht
De stad besloot in 2007 de historische gevels van de Grote Markt uit te lichten. In een eerste fase werden een aantal panden (de zijde van de nummers 3-13) in een proefproject uitverlicht. Vanaf mei 2009 werden ook de gevels van de andere zijden van de Grote Markt uitgelicht.
Op 27 april 2012 wordt het lichtplan voor de hele stad Antwerpen ter goedkeuring voorgelegd aan het college. De dienst stadsontwikkeling/ontwerp en uitvoering/publieke ruimte zal na goedkeuring het lichtplan toepassen op de nieuw aangelegde Suikerrui, Oude Koornmarkt en de Grote Markt. De historische gevels zullen meer gedefinieerd worden door deze nieuwe uitlichting, wat leidt tot een aantrekkelijkere Grote Markt in de nachturen en de donkere wintermaanden.
2.5 Levendigheid
De Grote Markt is een veelgebruikte evenementenlocatie. De verschillende evenementen brengen een breed en verscheiden publiek naar de Grote Markt. Om structureel meer levendigheid te creëren op de Grote Markt wil de stad onderzoek doen naar een mogelijke marktinvulling voor deze locatie. De dienst actieve stad/bedrijven/markten en foren zal in samenwerking met de dienst communicatie/evenementen, film en protocol onderzoeken welk type markt (themamarkt, evenementenmarkt) kan plaatsvinden op de Grote Markt.
Daarnaast betrekken het horecamanagement van actieve stad/economie en de dienst marketing en communicatie/evenementen, film en protocol de lokale handelaars bij de evenementen die plaatsvinden op de Grote Markt (adviserende ondersteuning bij het organiseren van eigen evenementen door de lokale ondernemers, elk kwartaal informeren over de goedgekeurde evenementen, overleg rond Winter In Antwerpen,...).
Het college keurt goed dat de strategische visie gefaseerd wordt uitgevoerd. Voor elk deelgebied wordt een analyse opgeleverd en enkele acties vastgesteld die versneld kunnen onderzocht of uitgevoerd worden. Binnen het manteam wordt de implementatie van de aanpak gecoördineerd over de verschillende bedrijfseenheden.
Het college keurt de volgende fasering goed voor de analyses:
De oplevering van de volledige visie voor het historisch centrum is gepland in december 2012.
Het college keurt voor het gebied Grote Markt op korte termijn goed dat:
Het college geeft opdracht aan:
| Taak | Dienst |
| locatiemanagement voor Grote Markt | ACT/WNE/investdesk |
| onderzoek permanent autovrij maken van Grote Markt en Kaasrui | SW/RM/MOB |
| stedenbouwkundig kader gesloten constructies en vergoedingssysteem | SW/RME; ACT/WNE; SW/SV; SW/O&U; SW/SBM; AG VESPA; SW/OE/M |
| toepassing lichtplan op Suikerrui, Oude Koornmarkt, Grote Markt | SW/O&U |
| onderzoek naar marktinvulling Grote Markt | ACT/BEDR/MF : MC/EFP |
| lokale handelaars betrekken bij evenementen | MC/EFP; ACT/WNE/DH |
| tijdelijke initiatieven op het gelijkvloers van het stadhuis mogelijk maken | BZ |