2012_CBS_02992 - District Antwerpen. Theaterplein - Optimalisatieplan ten behoeve van het onderhoud tuingedeelte plein. Introductie beleidsrichtlijn - Goedkeuring

De verschillende onderdelen van het optimalisatieplan zullen budgettair door enerzijds de bedrijfseenheid stadsontwikkeling en anderzijds de bedrijfseenheid stads- en buurtonderhoud worden voorgelegd.

Op 20 oktober 2010 werd het Theaterplein definitief opgeleverd. Het onderhoudscontract voor de tuin dat afgesloten werd met de aannemer Antwerpse Bouwwerken nv, Bouwensstraat 29/35, 2140 Antwerpen (ondernemingsnummer 0404 114 173) is verstreken.

Het Theaterplein en de tuin worden intensief gebruikt. Zo vindt er op pleingedeelte (naast de tuin) wekelijks markt plaats en er zijn meerdere horecaterrassen vlak naast de plantvakken gesitueerd. Dit heeft zijn impact op de tuin.

De plantvakken raken moeilijk volgroeid met de gekozen plantensoort (hypericum). Dit is te wijten aan:

1. de circulatie in en rond de stadstuin;
2. geen goede voorbereiding van de ondergrond;
3. het gekozen planttype is niet het meest geschikt in de gegeven context.

Er zijn 3 probleemzones:

1. de plantvakken gelegen langs de marktzijde: de plantvakken worden gebruikt als stockageruimte de markt, de verharde zones worden gebruikt als parkeerruimte;
2. de plantvakken in de middenzone en aan de terrassen:  de voetgangers lopen door de plantvakken, gebruiken de bomen als fietsbeugels, (beperkte) vervuiling door de terrasgebruikers;
3. de plantvakken ter hoogte van de voetgangersdoorsteek: de auto’s kunnen door de plantvakken rijden met beschadigingen tot gevolg.

De bedrijfseenheden stadsontwikkeling en stads- en buurtonderhoud leggen nu een optimalisatieplan en onderhoudsprogramma ter goedkeuring voor.

Optimalisatieplan

Het optimalisatieplan moet ervoor zorgen dat de tuin volgroeid geraakt en duurzaam is in de tijd. Tevens zal bekeken worden waar de plantvakken (bijkomende) bescherming nodig hebben en in welke gradatie.

Volgende maatregelen worden voorgesteld:

1. een fysieke afscheiding langs de plantvakken, aangepast aan de gewenste beschermingsgraad en rekening houdend met de circulatieroutes en beeldkwaliteit.

• Anti-parkeerbeugels aan de marktzijde met paaltjes ter hoogte van de voetgangersbewegingen.
• Twee stroken van fietsbeugels die meer fietsstalruimte zullen bieden dichtbij de tuin;

2. aanpassing van de voetgangersdoorsteek in maatvoering zodat wagens worden geweerd uit de plantvakken;

3. aanpassing van het tuinconcept.

De bestaande hypericum is te beschouwen als een ‘klassiek’ tuinconcept. Zeker in de tuin van het Theaterplein is dit niet evident omwille van het noodzakelijke intensieve onderhoud.

Het aantal planten is zo geslonken dat praktisch elke plantvak voor meer dan de helft dient herplant te worden. Indien opnieuw zou gekozen worden voor hypericus of een andere ‘klassieke’ plant, zou de ondergrond ook volledig moeten worden voorbereid.

Een prairietuin-concept geniet de voorkeur. Hierbij wordt er gerefereerd naar één van de wedstrijdbeelden dat destijds door het ontwerpteam Secchi-Viganò werd voorgesteld. Het beeld toont een eenvoudige beplanting van grassen in verschillende hoogtes met rotsen ertussen, in feite een beeld van een typische prairietuin.

De strak ontworpen plantvakken laten een sobere, wat ruwere beplanting toe.

Na evaluatie van het voorstel van de prairietuin (onder andere na bezoek aan de prairietuin in de Botanische tuin Leopoldstraat), werd dit concept verder bekeken.

Het prairietuin-concept kent meerdere voordelen:

• de planten zijn veel sterker dan de planten die gebruikt worden in een ‘klassiek’ tuinconcept. Hierdoor is de grond- en plantvoorbereiding veel eenvoudiger en goedkoper dan bij andere planten. De nog aanwezige hypericum kan gerecupereerd worden;
• minder intensief onderhoud. Voor een stadstuin van deze omvang is dit van primordiaal belang. Het ecologisch karakter van de prairie en het beperkt onderhoud zorgen voor een hoge duurzaamheidsgraad.

Gezien het belang van het aspect van beperkt onderhoud aan de prairietuin, zou het project op het Theaterplein een interessante pilootproject kunnen betekenen in het algemeen voor het groenonderhoud van de publieke ruimte in de stad Antwerpen.

Uitvoering

De verschillende onderdelen van het optimalisatieplan worden aaneengeschakeld in één fase uitgevoerd. Zo zorgen de fysieke afscheidingen onmiddellijk voor de bescherming van het plantgoed.

Onderhoudsprogramma

Een prairietuin vermindert aanzienlijk de onderhoudsinspanningen en zorgt het hele jaar door voor een betere beeldkwaliteit.

De lavabedekking en de dichte vaste beplanting verminderen de onkruiddruk. Het gebruik van siergrassen in de prairietuin geeft de beplanting een stevige ruggengraat die beter bestand is tegen accidentele betreding. Prairieplanten stellen weinig eisen aan de bodem en zijn beter bestand tegen droogte waardoor de uitval beperkt is. Vaste planten sterven bovengronds af in de winter, maar worden pas in het voorjaar afgesneden. Hierdoor blijft in de winter een mooi winterbeeld behouden. Eens de beplanting in de prairietuin is dichtgegroeid, beperkt het onderhoud zich tot verwijderen van zwerfvuil en beperkte onkruidverwijdering in de randzones, en jaarlijks snoeien en inboet.

Timing

De meest optimale tijd om de prairietuin aan te planten is het voorjaar. Er wordt gemikt op lente 2012.

Communicatietraject

Er wordt voorgesteld een aangepast communicatietraject te voorzien om  bezoekers (jong en oud) te sensibiliseren voor de groeiende tuin. Hierbij wordt gedacht aan een aangepaste afsluiting rondom de plantvakken in de prairiesfeer. Educatieve borden met informatie over de prairietuin kunnen het geheel positief onder de aandacht brengen. Er kunnen mogelijk workshops met 'Het Paleis'  hieraan gekoppeld worden indien hiervoor interesse zou zijn.

Tevens zal er nauw worden gecommuniceerd met de dienst Markten en Foren om de markt voor te bereiden op de nieuwe tuinsituatie.

De bedrijsfeenheid stadsontwikkeling stelt voor om het optimalisatieplan goed te keuren.