2012_CBS_02994 - Autocars - Beleidsvisie parkeren en halteren - Goedkeuring

In 2014 verdwijnt de enige autocarparking van de stad aan kaai 19 door de heraanleg van dit deel van de Scheldekaaien. Bovendien is er de vaststelling dat autocars steeds vaker hun eigen weg zoeken en her en der in de stad parkeren. Nochtans vragen zowel bestuursakkoord als het strategisch plan toerisme speciale aandacht voor deze doelgroep. Conclusie: er is nood aan gebiedsgerichte uitspraken over het parkeerbeleid van autocars. Dit blijkt trouwens ook binnen andere  stedenbouwkundige programma's.

Het bestuursakkoord 2007-2012 stelt : “Antwerpen wil ijveren voor de bereikbaarheid van de binnenstad per autocar en de mogelijkheid tot stationeren van autocars garanderen. Ook het nachtelijk parkeren voor autocars wil de stad onderzoeken.”

Het ‘strategisch plan toerisme Antwerpen 2006-2015’ stelt: “De bereikbaarheid van Antwerpen met de autocar blijft aandacht vragen. ... De stad Antwerpen dient duidelijke richtlijnen uit te werken voor de mobiliteit, bereikbaarheid en de stationering van autocars in het primair toeristisch gebied. Er dient op korte termijn een oplossing gevonden te worden voor de problematiek van de Zoo. In de omgeving van de Zoo moet een autocarparking zijn, dit is gewoon een conditio sine qua non. Op regelmatige basis kan een onderzoek gevoerd worden naar het functioneren van het touringcarsegment.”

Antwerpen wil zich profileren als een bereikbare stad, open voor iedereen. Deze bereikbaarheid wordt – internationaal – echter niet als optimaal ervaren door de autocarsector. Een sterk stedelijk autocarbeleid zou een troef kunnen betekenen voor het autocartoerisme naar Antwerpen. De aandacht voor autocars in mobiliteits- en parkeerplannen is tot op vandaag beperkt. Nochtans is vervoer per autocar zeer duurzaam en komt het de bereikbaarheid van de stad ten goede. De stad heeft dus alle reden om de autocar een rechtmatige plaats te geven binnen haar mobiliteitsbeleid.

Naar schatting doen jaarlijks minstens 10.000 autocars Antwerpen aan. Ze vormen een belangrijk onderdeel van het stedelijk toerisme. Gemiddeld 16% van de bezoekers van de Vlaamse kunststeden, waaronder Antwerpen, blijkt per autocar de stad te bezoeken.Toeristen komen van veraf naar de stad, of maken vanuit Antwerpen daguitstappen naar toeristische trekpleisters in de omgeving of elders in het land. Bovendien is het internationaal groepstoerisme een groeiend segment in Antwerpen (China, Rusland, Japan, Oost-Europa, Oostenrijk en vooral ook Duitsland en Spanje).

Wil de stad Antwerpen verdere stappen ondernemen om het touringcartoerisme te ondersteunen, dan zijn er twee elementen van bijzonder belang:

1. autocarroutes die de voornaamste attractiepolen goed ontsluiten;
2. autocarparkings met een minimum aan faciliteiten voor chauffeurs.

AUTOCARROUTES EN -HALTES

In vergelijking met de rest van de stad stelt het probleem zich het sterkst in de binnenstad en de omgeving van het centraal station. Dit gebied duiden we aan als primair toeristisch gebied. Het aantal bestemmingen voor autocarbezoekers is in de rest van de stad veel kleiner en minder geconcentreerd. De noodzaak van het vaststellen van routes of stringente uitspraken met betrekking tot halteren dringt zich hier niet of in veel mindere mate op. Enkel voor de binnenstad worden daarom autocarroutes met bijhorende halteplaatsen vastgelegd.

De geselecteerde parkeerroutes in de binnenstad lopen vaak door smalle straten, waardoor het niet wenselijk is autocars hier door te sturen. De ontsluiting van het stadscentrum door autocars verloopt idealiter dan ook volgens drie autocarroutes, met langs deze routes op- en afstapplaatsen. Aandachtspunt is wel dat het gebruik van een autocarroute niet afdwingbaar is, omdat er voor de binnenstad geen zoneringsreglementen gelden voor zware of lange voertuigen. Het invoeren van dergelijke autocarroutes dient dan ook gepaard te gaan met een heldere en effectieve manier van communiceren in functie van het gebruik van de routes.

Drie autocarroutes zullen het stadscentrum ontsluiten:

• een route via kaaien en Leien (met een 'antenne' naar de omgeving van station Antwerpen-Centraal). Een specifieke bediening van de stationsomgeving is noodzakelijk omwille van de grote hotelconcentratie en de aanwezige attractiepolen (zoo, hotels, binnenkort congrescentrum);
• een route door de binnenstad die naast het Museum van Schone Kunsten, MoMu, Groenplaats en de kathedraal ook de grootste hotels bedient. Deze route loopt via Graaf van Hoornestraat - Leopold de Waelplaats - Volkstraat - Nationalestraat - Groenplaats - Schoenmarkt - Huidevettersstraat - Lange Gasthuisstraat - Mechelsesteenweg;
• een route die de omgeving van het Theaterplein bedient. Deze route loopt via Stoopstraat - Meistraat - Hopland - Van Cuyckstraat. Op deze route kunnen ook bezoekers af/opstappen in de onmiddellijke omgeving van het Rubenshuis.

Deze routes zullen mee opgenomen worden in het wijkcirculatieplan (WCP) Binnenstad.

Langsheen deze routes worden op- en afstaphaltes voorzien. In praktijk zullen deze vaak samenvallen met bestaande laad- en loszones. Onderzoek naar bijkomende laad- en loszones moet ook opgenomen worden in lopende projecten (Scheldekaaien, inrichting knooppunt Groenplaats in het kader van het WCP, Astridplein - tegen de realisatie van het congrescentrum, Kattendijkdok-Westkaai).

Het efficiënt communiceren van deze routes naar de autocarsector zal essentieel zijn aangezien we het volgen van deze routes niet kunnen afdwingen.

AUTOCARPARKINGS

Autocarparkeren op lange termijn:

sites Sportpaleis en nieuw voetbalstadion

Het parkeerbeleid van de stad streeft ernaar om langparkeren zoveel mogelijk aan de stadsrand te organiseren. Dit principe wordt ook weerhouden voor autocars. Het is evident belangrijk dat voorzien wordt in een vlotte aansluiting met de binnenstad. De aanrijroute van en naar de touringcarroutes is bij voorkeur niet te lang en niet te congestiegevoelig. In functie van een optimale nabijheid, wordt voorgesteld te werken met een noordelijke en een zuidelijke autocarparking. Dit beperkt tevens noord-zuidverkeer via Leien of Scheldekaaien. Op deze autocarparkings moeten plaatsen zowel overdag als 's nachts en in de week als in het weekend beschikbaar zijn. Het nachtelijk parkeren van autocars blijkt echter zeer beperkt.

Op lange termijn worden de sites van het Sportpaleis en het voetbalstadion opportuun geacht. De (toekomstige) vraag naar parkeerplaatsen voor autocars wordt ingeschat op 75 tot 100. Beide sites kunnen echter niet complementair gebruikt worden, want ze zijn doorgaans actief binnen hetzelfde tijdsvenster.

• Het Sportpaleis genereert tijdens piekmomenten ongeveer 100 autocars tijdens evenementen met het hoogste aandeel collectief vervoer (bijvoorbeeld Night of the Proms). Daarom is het aangewezen om in de omgeving van het Sportpaleis ook de nodige parkeeraccomodatie voor autocars te voorzien. Aangezien de tijdsvensters voor activiteiten in het Sportpaleis en stadsbezoeken vrij complementair zijn, kan de autocarinfrastructuur voor het Sportpaleis eveneens aangewend worden als ‘toeristische’ autocarparking - of vice versa. Slechts een zeer beperkt aandeel van de bussen ‘overnacht’ immers in Antwerpen;
• Ook een toekomstig voetbalstadion is een grote autocartrekker. Tijdens wedstrijden is er een parkeercapaciteit voor ca. 110 autocars nodig. Aangezien de tijdsvensters voor activiteiten in het Sportpaleis en stadsbezoeken vrij complementair zijn, kan de infrastructuur in de omgeving voor een stadion eveneens aangewend worden als ‘toeristische’ autocarparking.

park&rides bieden aanvullende opportuniteiten

De mogelijkheid tot natransport met de tram vanaf een P&R  (park & ride) kan een meerwaarde bieden voor toeristen. Een overstap maakt het immers mogelijk dat autocars niet per se door moeten rijden tot aan de binnenstad of een andere plaats van bestemming. Op die manier kunnen toeristen zich heel wat oponthoud in het verkeer besparen, waardoor ze meer netto-bezoektijd overhouden.  Ook geeft dit  buschauffeurs de mogelijkheid de stad bezoeken. Wanneer geen natransport naar de stad mogelijk is, zijn chauffeurs quasi genoodzaakt permanent op de autocarparking te verblijven. Zowel autopendelaars als autocaristen zijn gebaat bij meer ‘beweging’ (en dus sociale controle) op de parking. De autocarsector stelt op korte termijn weinig heil te zien in dit aanbod.

Het aanbieden van parkeercapaciteit voor autocars op P&R’s moet echter gezien worden als een ‘surplus’, bovenop het andere parkeeraanbod dichter bij het stadscentrum gelegen. De capaciteit op P&R's zal daardoor ook eerder beperkt zijn. Stadsontwikkeling/mobiliteit stelt voor om 2 autocarparkeerplaatsen op elke nieuwe P&R te integreren. Het gebruik van P&R’s vergt enerzijds een grote omslag voor de autocarsector, anderzijds stellen bepaalde toeristische doelgroepen specifieke eisen en blijft het essentieel om halteplaatsen te voorzien in de onmiddellijke omgeving van hotels en attracties.  

Uiteraard is het een randvoorwaarde dat:

• het natransport gebruiksvriendelijk, leesbaar, laagdrempelig en comfortabel is;
• de P&R ruimtelijke verblijfskwaliteit biedt. Een aanvulling met faciliterende diensten (sanitair, bancontact, broodjeszaak,….)  zou een pluspunt zijn.

Opportuniteiten die zich aandienen zijn:

• nieuwe P&R Linkeroever;
• P&R Kazerne (Noorderlaan);
• P&R Wommelgem/Q8 (deze is echter niet op het grondgebied van de stad gelegen).

Autocarparkeren op korte termijn (2014):

Straatsburgbrug en Petrol

De capaciteit waarvan sprake aan het Sportpaleis en het voetbalstadion is vandaag, en ook op korte termijn, niet aanwezig. Met in het achterhoofd de beslissing om in 2014 de huidige parking te laten verdwijnen, moet er ook nagedacht worden over oplossingen op korte termijn. Ook in deze tussenperiode wordt geopteerd voor een parking aan de noord- en aan de zuidzijde. De sites moeten beschikbaar zijn voor de hele duur van deze overbruggingsperiode. Op basis van een locatieonderzoek werden verschillende plekken overwogen als autocarparking. Tijdens het themacollege van 16 december 2011 werd geopteerd om de locaties Petrol en Straatsburgbrug te weerhouden.

• Het terrein aan parking Petrol (25 parkeerplaatsen) vergt relatief weinig aanpassingswerken. Het is eigendom van de stad Antwerpen. Mogelijk loopt er een concessie met Petrol (gebruik voor parking);
• Het terrein in de 'oksel' van de Straatsburgbrug (tussen Merantistraat en het Pomphuis) (25 parkeerplaatsen) moet verhard worden. Het is eigendom van het Havenbedrijf.

Ook autocarparkeren aan de Quinten Matsijslei is intern bekeken. Dit kan mogelijk een optie zijn na de realisatie van Brabo II (na 2016) en zal op dat moment verder opgenomen worden.  

De autocarparkings moeten bepaalde faciliteiten aanbieden aan de chauffeurs. Aangezien de voorstellen die op korte termijn gerealiseerd worden niet op wandelafstand van het centrum of andere voorzieningen liggen is de aanwezigheid van sanitaire voorzieningen gewenst. De chauffeurs moeten hier toch langere tijd wachten.

Een afstemming tussen de verschillende werven (Oosterweelverbinding, Straatsburgbrug, Brabo II, Havenhuis) zal onderzocht worden in functie van de realisatie van de touringcarparking aan Straatsburgbrug.

Na de principebeslissing over de autocarroutes en de parkings kan aan de concrete uitwerking van de beslissing begonnen worden. Concreet omvat dit:

• de opmaak van een communicatiestrategie en –plan alsook het vastleggen van de haltelocaties;
• het opstarten van de onderhandelingen met betrokken grondeigenaars;
• het ontwerpen van de parkings en het opstellen van een kostenraming;
• financieringswijze onderzoeken (rechtstreeks via de begroting of via het parkeerbedrijf en het Parkeerfonds). In het ondernemingsplan van GAPA zijn momenteel geen grote investeringsbudgetten voorzien voor het realiseren van een tijdelijke touringcarparking, wel een participatie in een eventuele exploitatie.

Nieuwe autocarparkings moeten gerealiseerd zijn voordat de huidige autocarparking aan kaai 19 verdwijnt of niet meer bereikbaar zou zijn door de heraanleg van de Scheldekaaien.