2012_CBS_00825 - Eilandje Waterprojecten - Steigers en walvoorzieningen - Voorontwerp - Goedkeuring

Binnen de begroting van het Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen wordt, zoals vastgelegd in het protocol stad-haven van 2009, 13.000.000,00 euro geïnvesteerd in de renovatie van de kaaimuren. De steigers voor woonboten aan Houtdok Zuidkaai worden mee opgenomen in deze renovatie.

De investering in steigers en walvoorzieningen is opgenomen in de strategsiche meerjarenbegroting van AG Stadsplanning waar 2.500.000,00 euro voor het project is voorzien.  

Op 11 oktober 2011 werd het schetsontwerp voorgesteld op een hoorzitting in het Havenhuis, Entrepotkaai 1, 2000 Antwerpen.

Een 70-tal geïnteresseerden stelden meer dan 40 vragen. De vragen en de hierop geformuleerde antwoorden staan opgelijst in het verslag in bijlage. De vragen op de hoorzitting hebben niet geleid tot aanpassingen aan het ontwerp.

Masterplan Eilandje
Op 20 maart 2002 (jaarnummer 3278) besliste het college het Masterplan Eilandje goed te keuren als onderlegger voor de verdere ontwikkeling van het Eilandje. De globale visie uit het masterplan is thematisch verder uitgewerkt en verfijnd in vier beeldkwaliteitplannen; het beeldkwaliteitplan voor de buitenruimte, het beeldkwaliteitplan voor de architectuur, het waterplan en het groenplan.

Waterplan Eilandje
Het college keurde het Waterplan Eilandje goed op 7 mei 2004 (jaarnummer 4652). De hoofddoelstelling van het plan is het maximaal ontwikkelen van het maritieme karakter van het Eilandje.

Waterplan+ Eilandje
Het college keurde het Waterplan+ Eilandje goed op 25 maart 2011 (jaarnummer 3191). Het Waterplan+ beschrijft de visie op het water aan de hand van tien krachtlijnen. Dit wordt doorvertaald in negen te realiseren projecten. De voornaamste projecten zijn de realisatie van een museumhaven in het Bonapartedok, de bouw van een drijvend zwembad, de uitbouw van twee woonbotenclusters en de realisatie van voorzieningen aan de wal.

Schetsontwerp steigers en walvoorzieningen
Het college keurde het schetsontwerp van het project steigers en walvoorzieningen goed op 23 september 2011 (jaarnummer 13845). Het schetsontwerp omvat een eerste voorstel tot indeling van steigers in het Bonapartedok, een publieke steiger aan kaai 38, vaste steigers voor woonboten in het Houtdok en vaste walkasten aan verschillende kades op het Eilandje.

Steigers: algemene principes
De steigers worden met dezelfde principes ontworpen als de bestaande steigers in het Willemdok. Er zal naar de uitvoering toe een onderzoek worden uitgevoerd naar de meest duurzame manier van het uitvoeren van de steigers. Zowel de duurzaamheid van de onderbouw in staal of aluminium als de beplanking in FSC gelabeld hardhout in tropisch hardhout of Europees hout wordt onderzocht. De balustrades op de hellingbanen worden in stadsgrijs uitgevoerd. Er worden geen balustrades aan de waterzijde geplaatst gezien dit het afmeren van schepen verhindert. Aan de waterzijde van de publieke steigers is in functie van de veiligheid specifieke signalisatie aangebracht. Het al dan niet aanbrengen van balustrades langs dok- en kaairanden is onderwerp van een aparte werkgroep en dit valt buiten het kader van dit project.

Walvoorzieningen: algemene principes
De walvoorzieningen zijn zoveel mogelijk gegroepeerd per twee of vier lig- of aanmeerplaatsen. Waar er kasten worden gebruikt zijn deze zo rank mogelijk vormgegeven en zijn ze afgewerkt in stadsgrijs. De kasten worden op de steigers of op ongeveer 1,50 meter afstand van de dokrand geplaatst. De grotere walstroomkasten voor riviercruises zijn als zitelement geïntegreerd in het openbaar domein. Een ondergrondse uitvoering is niet gewenst gezien de verwachte hoge gebruiksfrequentie van de kasten.

Bonapartedok: inrichting als museumhaven

• de oostzijde van het Bonapartedok wordt uitgerust met een publieke steiger van 6 meter breed en 100 meter lang. Deze is toegankelijk via twee trappen en een hellingbaan, die aansluiten op de meest logische looplijnen vanaf de Hanzestedenplaats. De kadezijde van de publieke steiger wordt uitgevoerd als één lange bank met een ergonomische rugleuning, die tevens als balustrade dienst doet. De lange bank wordt aan de uiteinden onderbroken zodat rolstoelgebruikers zich daar kunnen plaatsen. De bovenzijde van beide trappen is voorzien van gidslijnen voor slechtzienden. In functie van de toegankelijkheid heeft de hellingbaan een netto breedte van 1,80 meter met langs weerszijden een vrije handgreep op halve hoogte, langs de onderzijde is het loopvlak voorzien van een stootrand. De brede trappenpartijen zijn voorzien van een derde leuning in het midden;
• de publieke steiger sluit aan op de museumsteiger aan de zuidzijde. De museumsteiger is periodiek publiek toegankelijk en wordt 's avonds afgesloten. De afsluiting met een poort dient uitgevoerd te worden in een niet beklimbaar materiaal. Aan de museumsteiger liggen bezoekbare museumschepen, bewoonde museumschepen en mogelijks een historisch horecaschip. De schepen meren kops aan via vingersteigers. De vingersteigers zijn tot 30 meter lang om verschillende schepen achter elkaar te kunnen afmeren. Ze zijn korter meer naar de publieke steiger toe om het zicht op het dok niet weg te nemen;
• aan de westzijde van het dok komt een passantenjachthaven voor historische jachten. Ook hier meren de schepen aan via vingersteigers die aangesloten zijn op een langssteiger. De steigers zijn permanent afgesloten voor het publiek. De steiger ligt op 10 meter van de dokrand zodat jachten ook tussen dokrand en steiger kunnen aanmeren;
• de museumsteigers en passantensteigers zijn ook toegankelijk via een aparte trappenpartij in de zuidwestelijke hoek van het Bonapartedok;
• aan de noordzijde wordt geen steiger voorzien, hier is ruimte voor grotere museumstukken, zoals het lichtschip Westhinder en de Vlotkraan 9.

De steigers zijn geplaatst op 3,50 meter van de kaaimuur, zodat de kaaimuur goed bereikbaar blijft voor de geplande restauratie. De steigers staan constructief los van de beschermde kaaimuren, die zoveel mogelijk in het zicht gelaten worden. Op de steigers en rond het dok aan de wal worden de nodige walvoorzieningen opgenomen. 

Kaai 63: publieke steiger bij het nieuwe havenhuis
Aan het nieuwe havenhuis aan kaai 63 voorziet het Waterplan+ Eilandje een bijkomende publieke steiger van 6 meter breed en 75 meter lang. De steiger is toegankelijk via een trap en een hellingbaan. Net als de publieke steiger in de museumhaven ligt deze steiger op 3,50 meter van de kaaimuur en kunnen er kleine schepen aanmeren. Door het voorzien van verschillende publieke steigers kan een watertaxidienst worden uitgebouwd in de dokken van het Eilandje.

Houtdok-zuidkaai: ligplaatsen voor woonboten
Aan de nieuwe rechte kaaimuur komt een langssteiger over de volledige lengte van de kaai. De steigers liggen vast op 1,40 meter boven het waterniveau, zodat de woonschepen goed toegankelijk zijn voor de bewoners. De langssteiger is tegen de kaaimuur geplaatst en vormt zodoende een uitbreiding van het openbaar domein. De langssteiger is voorzien van vingersteigers, waaraan steeds twee woonboten kunnen aanmeren. Het hoogteverschil tussen steiger en openbaar domein bedraagt 0,40 meter waardoor een zithoogte ontstaat.

De vaste aansluitingen op nutsvoorzieningen worden in nutskasten aan de wal geplaatst. De nutskasten zijn mee ontworpen in het concept van het openbaar domein en bedienen steeds twee woonboten. Er wordt een handgreep geïntegreerd aan de nutskast door haar plaatsing naast de tredes naar de steigers. Zowel water, elektriciteit, telecom als brievenbussen zijn geïntegreerd in de kasten.

Kattendijkdok: aanmeerplaatsen voor riviercruiseschepen
De riviercruiseschepen meren vooral aan Kattendijkdok Oost- en Westkaai aan. Jaarlijks komen er een 400-tal riviercruiseschepen op het Eilandje. De walstroomkasten van 400A worden bovengronds geplaatst en als zitbank uitgevoerd.

Kattendijkdok-Zuidkaai, Napoleonkaai en Sint-Laureiskaai: aanmeerplaatsen voor andere scheepvaart
Aan Kattendijkdok-Zuidkaai, Napoleonkaai en Sint-Laureiskaai zijn walstroomkasten van 63A voor binnenvaartschepen, rondvaartschepen en evenementenschepen voorzien.

Kempischdok-Oostkaai
Aan Kempischdok-Oostkaai zijn 3 walkasten voorzien voor in totaal twaalf grotere woonboten. Ook deze ligplaatsen hebben vaste aansluitingen nodig op water, elektriciteit, telecom en de riolering.

Het schetsontwerp en het voorontwerp zijn opgemaakt door AG Stadsplanning. Er werd advies gevraagd aan de districtsraad, de jeugdraad, de seniorenraad en de bewoners. De toegankelijkheid van de steigers werd afgetoetst met de provinciale commissie integrale toegankelijkheid.

Het schetsontwerp van de museumhaven werd besproken op twee workshops over de museumhaven met specialisten uit de vakwereld.

In de volgende fase zal een definitief ontwerp worden opgemaakt en een technische haalbaarheidsstudie voor walvoorzieningen worden aanbesteed. Op basis hiervan kan de uitvoering van steigers en walvoorzieningen worden opgestart.