2012_CBS_01912 - Mechelsesteenweg 216, zaal Harmonie, Antwerpen - Project Harmonie. Voorontwerp, exploitatie, budgettering. Aanvraag restauratiepremie - Goedkeuring

De kosten voor het ereloon worden verrekend op de reeds vastgelegde kredieten. Er zijn voldoende kredieten beschikbaar.
Dit besluit heeft in principe geen financiële gevolgen voor de stad.

Op vraag van cel visum werd onderstaand financieel overzicht opgemaakt waarin de budgettering voor project Harmonie gedetailleerd weergegeven wordt. Dit overzicht geeft enerzijds de ontvangsten weer (vanwege Stedenfonds en Reservefonds, beheer door AG VESPA), de reeds gemaakte en de te verwachten uitgaven voor project Harmonie.

Het betreffen onder meer volgende reeds gemaakte vastleggingen

• wedstrijd- en jurypremies open oproep;
• voorafgaande bouwhistorische studies;
• erelonen architect en studiebureau;
• fase 1: werken sloopbestek.

Het saldo van de beschikbare middelen (deels via bovenvermelde subsidieontvangsten, deels via reguliere middelen na begrotingswijziging) zal aangewend worden voor de financiering van de tweede projectfase waarin zaal en oranjerie gerestaureerd en herbestemd worden. 

Artikel 57 §3, 4° van het Gemeentedecreet van 15 juli 2005 stelt dat het college bevoegd is voor het voeren van de gunningsprocedure, de gunning en de uitvoering van overheidsopdrachten.

Ontwerp

Aan het extern studiebureau Atelier Kempe Thill werd de opdracht gegeven een ontwerp voor restauratie en herbestemming van zaal Harmonie en haar integratie in park Harmonie uit te werken (college 9 juli 2010, jaarnummer 8459).

Uitbreiding van initiële ontwerpopdracht

Het college besliste in besluit van vrijdag 25 maart 2011 (jaarnummer 3215) in functie van de functionele en bouwfysische eenheid van Harmonie en oranjerie als bijgebouw, de oranjerie mee op te nemen in het totaalproject.

In dit zelfde besluit werd door het college gekozen om de conciërgewoning uit te sluiten van het programma van eisen voor het totaalproject Harmonie. Door het wegvallen van de vestiairefunctie, oorspronkelijk gehuisvest in een deel van deze woning, dient deze elders ondergebracht te worden op een strategische plek in het plan. Het ontwerpteam stelt een nieuwbouwvolume voor dat dienst doet als onthaal met vestiaire en tevens gebruikt kan worden als alternatieve publiekstoegang tot de verschillende zalen. Het voordeel inzake duurzaamheid is dat deze nieuwe toegang klimatologisch beheersbaar is (tochtsas). De plaatsing van dit volume ter hoogte van een minder afgewerkte zijde van de zaal bij de overgang tussen Mechelsesteenweg en park creëert een aanzienlijke meerwaarde voor het totaalproject zaal-park-oranjerie-monument Benoit.

Aanvraag restauratiepremie

Ontwerp

Het architectenbureau Kempe Thill verfijnde zijn concept tot voorliggend voorontwerp binnen dezelfde krijtlijnen die in het wedstrijdontwerp uitgezet werden en op basis waarvan zij geselecteerd werden:

• een subtiele herwaardering en opnieuw zichtbaar maken van de historische grandeur van zaal Harmonie als kader voor het project;
• een integratie van het programma van eisen voor een Stille Ruimte binnen de monumentale context opgelegd door het gebouw, maar met oog voor voldoende polyvalentie om levensbeschouwelijke evenementen in de brede zin van het woord te kunnen laten plaatsvinden;
• een totaalaanpak waarbij de verbinding tussen zaal en park hersteld wordt, evenals een herbestemming van het oranjeriegebouw die aansluiting vindt bij de rest van het ensemble en waarbij de ontwerpen voor de verschillende onderdelen als één geïntegreerd geheel gelezen kunnen worden.

Het architectenbureau voorziet een grondige bouwfysische renovatie en functioneel geschikt maken van de bestaande gebouwen op het terrein: zowel gebouw als inrichting zullen voldoen aan hedendaagse comfort- en energieprestaties in zoverre deze ingrepen verenigbaar zijn met het historische karakter van het gebouw en financieel te verantwoorden zijn binnen het budgettaire kader.

Zaal en zijzalen

De zaal zelf zal een divers scala aan functies herbergen, onder meer 1 grote zaal (met een bezetting variërend van 550 personen zittend of in geval van uitzonderlijke gebeurtenissen 1700 personen staand), 3 kleinere zalen (met een bezetting tussen 40 en 100 personen naargelang het gebruik en de opstelling van losse inrichtingselementen), sanitaire voorzieningen, technische lokalen, berging voor mobiele elementen, een logistieke ‘ruggengraat’ voor circulatie van goederen, de verschillende gebruikers en personeel, een opwarmkeuken voor catering en een nieuwbouwvolume met onthaalfunctie en vestiaire.

Oranjerie

De oranjerie wordt in gebruik genomen voor lichte horeca met aanpalend terras in het park. De toegang voor alle bezoekers, ook mindervaliden, tot de oranjerie en de zaal wordt verzekerd via een nieuw verbindingsvolume dat een architecturale brug slaat tussen zaal en bijgebouw.

Nieuwbouwvolumes

De nieuwe toevoegingen worden uitgewerkt als glazen volumes. Deze transparantie is een bewuste keuze van de ontwerpers: architecturaal geeft het een lichtere impressie en beklemtoont het de permeabiliteit tussen binnen en buiten, tussen gebouw en park, functioneel versterkt het de sfeer van toegankelijkheid tot zaal en oranjerie voor alle gebruikers.

Ingediende stukken

De voorontwerpbundel ingediend door het architectenbureau Kempe Thill behandelt in overeenstemming met de bepalingen in het bestek PO/2009/5258/2 onder meer volgende onderwerpen:

• geschiedenis van het gebouw en ijkpunt naar welke toestand teruggegrepen zal worden bij herbestemming op basis van diagnosenota en restauratieopties (renovatiestrategie, materiaalkeuze, detailleringgraad,…);
• logistieke organisatie van het complex met voorstellen omtrent laden en lossen en uitbreiding van de zaal met een onthaalvolume (zijde Mechelsesteenweg) en verbindingvolume (tussen oranjerie en zaal) met oog op verbeterde toegankelijkheid en ontsluiting;
• compartimentering van gebouwdelen en voorstel tot verschillend zaalgebruik als Stille Ruimte, in geval van een georganiseerd evenement of bij afzonderlijke bezetting van grote en kleine zalen en oranjerie als horecaruimte;
• principevoorstellen omtrent technieken (elektriciteit, HVAC, brandbeveiliging, verlichting, gebouwbeheersysteem,…) en stabiliteit (analyse bestaande draagstructuur en dimensionering nieuwe ingrepen);
• nota waarin akoestische aspecten besproken worden van grote en kleine zalen met aanbevelingen voor noodzakelijke ingrepen om de geluidskwaliteit te verbeteren en inschatting van de toegelaten geluidsniveaus met oog op beperking van hinder naar de omgeving;
• een elementenraming voor restauratie en herbestemming van zaal Harmonie met voorstellen op het vlak van monumentaliteit, functionaliteit, comfort en veiligheid, duurzaamheid en energiebewustzijn.

Bovenstaande in acht genomen, beantwoordt het voorontwerp van het architectenbureau Atelier Kempe Thill aan het opgestelde programma van eisen dat tot stand gekomen is in samenspraak met de toekomstige beheerder (bedrijfseenheid samen leven\erediensten\levensbeschouwingen): de bestaande historische ziel van het gebouw die blootgelegd wordt en het latere gebruik van het gebouw als ruimte voor interlevensbeschouwelijke aangelegenheden worden op passende wijze samen gebracht tot één coherent architecturaal geheel. Het ontwerp voor de zaal sluit tevens naadloos aan op de vooropgestelde ontwerpplannen voor de heraanleg van park Harmonie, die door hetzelfde architectenbureau gecoördineerd worden.  

Raming en afwerkniveau

Het ontwerpbureau biedt in het voorliggende voorontwerp een globaal inzicht in de te verwachten kostenopbouw. Gelet op de onduidelijkheden en onzekerheden die er nog zijn naar aanleiding van de nog niet uitgevoerde sloopwerken en asbestverwijdering aan het interieur, is deze kostenonderbouwing echter indicatief. De ontwerper kan nog niet met zekerheid garanderen dat de afwijking van de raming van het voorontwerp ten opzichte van de werkelijke bouwkost voor het project binnen de in het bestek voorgeschreven 15% marge beperkt blijft door de huidige onzichtbaarheid van een veeltal historische bouwdelen. Met het oog op de verdere uitwerking van het voorontwerp zullen deze onzekerheden na uitvoering van de sloopwerkzaamheden nog worden scherpgesteld en zal de ontwerper vanaf dat ogenblik de opgelegde kostenzekerheid met maximale afwijking van 15% bieden.

Voor de uitrusting van het gebouw werd gezien de budgettaire randvoorwaarden gekozen voor duurzame, doch standaard materialen en toestellen en een uiterst sobere uitvoering. Bovendien werden een aantal elementen niet voorzien binnen de huidige raming, die aanbevolen worden door de verschillende geraadpleegde adviesorganen. Het niet weerhouden van deze aanbevelingen of niet voorzien van een uitrusting met hoger kwaliteitsniveau resulteert evenwel niet in een project dat wezenlijk in strijd is met de aanvankelijke ambities en de realisatie van het opgestelde programma van eisen. Naar externen (agentschap Onroerend Erfgoed) en interne stadsdiensten zal deze ontwerphouding duidelijk worden uitgesproken bij een verdere uitwerking van het project.

Het voorgelegde voorontwerp voorziet in een renovatie en herbestemming van zaal en oranjerie en een realisatie van het onthaalgebouw conform het programma van eisen opgesteld door de gebruiker en binnen bovenvernoemd budget, zij het dan wel mits beperkingen inzake afwerkinggraad en voorziene uitrustingen. Onderdeel van de verdere  uitwerking van het voorontwerp is om in dialoog tussen ontwerper en opdrachtgever te komen tot een verdere specificering van het programma van eisen en te evalueren welke uitrustingen en afwerkingen hierin als essentieel worden beschouwd.

Naargelang de budgettaire mogelijkheden en ambities van de opdrachtgever zal dan gekozen kunnen worden een aantal van deze maatregelen (desgevallend gefaseerd) te realiseren en in te zetten op een aantal speerpunten. De voorstellen situeren zich op het domein van monumentaliteit, functionaliteit, comfort en duurzaamheid.

Voorbespreking

Het voorontwerp voor restauratie en herbestemming van zaal Harmonie kwam tot stand in overleg met volgende betrokken instanties, waarbij hun advies en bemerkingen ter harte genomen werden om te komen tot een herbestemming die zich op een waardevolle, hedendaagse manier integreert in zijn omgeving en toch bescheiden omgaat met het bestaande patrimonium en dit rekening houdende met de beschikbare financiële middelen:

• bedrijfseenheid stadsontwikkeling/stedenbouwkundige vergunningen en Ruimtelijke Ordening Vlaanderen (respectievelijk advies en toekennen stedenbouwkundige vergunning)
• bedrijfseenheid stadsontwikkeling/welstand en monumentenzorg en Onroerend Erfgoed Vlaanderen (zaal en oranjerie zijn beschermde monumenten)
• bedrijfseenheid stadsontwikkeling/stadsbouwmeester en welstandscommissie (waarborgen architecturale kwaliteit van het ontwerp)
• Brandweer (doorlichting ontwerp met oog op preventie en evacuatie)
• Centrum voor Toegankelijkheid Provincie Antwerpen (toegankelijkheid van een publiek gebouw voor iedereen)
• diverse werkgroepen binnen stedelijke administratie met elk hun eigen insteek (beheer en onderhoud / interieur, toegankelijkheid en evenementenorganisatie / HVAC, ICT en milieuvergunningen / werforganisatie, veiligheid en communicatie)
• Gemeenschappelijke Dienst voor Preventie (arbeidswetgeving en tewerkstelling van personeel in stedelijk patrimonium)
• bedrijfseenheid stadsontwikkeling/mobiliteit (bespreking mobiliteit en parkeren in onmiddellijke omgeving)

Investeringskost

Bij aanvang van het project Harmonie werd een financieringsmodel goedgekeurd dat voorziet in een jaarlijkse overdracht door AG VESPA van restkredieten vanuit het Grond- en Pandenbeleid (subsidiëring Vlaamse Gemeenschap via Stedenfonds). Deze overdracht wordt gespreid over de begrotingsjaren 2009 – 2012 (4 jaar). Het totale beschikbare krediet binnen dit model wordt hierbij vastgelegd op 5.007.902,00 EUR. Op basis van dit budget werd het bestaande programma van eisen opgesteld, kwam de haalbaarheidstudie tot stand en werd de ontwerpopdracht via open oproep opgestart voor de restauratie en herbestemming van zaal Harmonie.

Door de uitbreiding van het project met een herbestemming van de oranjerie, het onttrekken van de beschikbare ruimte voor een vestiaire die door de ontwerpers via het onthaalgebouw gecompenseerd wordt en de onverwacht hoge inschrijvingsprijs bij aanbesteding van de sloopwerken en asbestverwijdering, is een budgetverruiming noodzakelijk. Het college keurde reeds goed de middelen gegenereerd door valorisatie van de conciërgewoning te investeren in project Harmonie (opbrengst nog te bepalen, nog niet in rekening gebracht). De bedrijfseenheid samen leven stelt eveneens 1.000.000,00 EUR aan reguliere middelen ter beschikking op de meerjarenbegroting.

Bovenstaande budgettering brengt hiermee het totale beschikbare budget voor het project Harmonie voor het onderdeel zaal en oranjerie (exclusief heraanleg park) op 6.007.902,00 EUR (inclusief bouwkost, erelonen, leemtes in ontwerp, prijsherzieningen en btw).

Het totale ereloon voor de werken wordt aldus op basis van dit budget voorlopig geraamd op 531.986,60 EUR (inclusief leemtes in ontwerp en herzieningen, exclusief btw) (643.703,79 EUR inclusief btw).

Het totale budget voor de bruto bouwkost (exclusief ereloon) bedraagt hierbij 4.433.221,66 EUR exclusief btw (5.364.198,21 EUR inclusief btw).

Bedrijfseenheid patrimoniumonderhoud adviseert binnen dit budget

• 5% te voorzien voor leemtes in ontwerp, waardoor nog niet nader bepaalde kosten in de elementenraming voor het voorontwerp opgenomen kunnen worden: onvoorziene gebreken in bestaande (grondig te renoveren) gebouwen, bijkomende studies en bouwkosten voor grondsondering of stabiliteit,…;
• 10% in te calculeren voor overschrijding van vermoedelijke hoeveelheden na aanbesteding en prijsherzieningen gedurende het bouwproces.

Het netto budget voor de restauratie en herbestemming van zaal Harmonie en oranjerie wordt hiermee bepaald op 3.838.287,16 EUR (exclusief ereloon, leemtes in ontwerp, herzieningen en btw). Hiervan werd via een afzonderlijke aanbesteding voor stripwerken en asbestverwijdering reeds 473.438,48 EUR vastgelegd.

Budgetoverzicht

Er dient 20% van het geraamde ereloon betaald te worden bij goedkeuring van het voorontwerp. Hiervoor werden reeds voldoende kredieten vastgelegd bij de aanvang van het project. 

Aanvraag restauratiepremie

Op basis van de raming van het voorliggend voorontwerp van Atelier Kempe Thill wordt het financieel aandeel van de werken die in aanmerking komen voor een restauratiepremie ingeschat op ruim 2.660.000 EUR (inclusief 21% btw, 10 % herzieningen). De omvang van de totale subsidiepremie vanwege de hogere overheid (80%) voor restauratie van zaal Harmonie en oranjerie kan hierdoor ingeschat worden op 2.128.000,00 EUR (inclusief 21% btw en 10% herzieningen) , het eigen aandeel van stad Antwerpen (20%) voor deze werken bedraagt 532.000,00 EUR (inclusief 21% btw, 10 % herzieningen).

Indien eveneens geopteerd wordt tot de uitvoering van enkele wezenlijke aanbevelingen vanwege Onroerend Erfgoed Vlaanderen, die momenteel niet gerealiseerd worden binnen voorliggend ontwerp met betrekking tot detaillering en materialisatie van interieur en exterieur van de zaal, neemt het aandeel subsidiabele werken toe met een benaderde kost van 545.000,00 EUR. De totale subsidiepremie voor deze werken bedraagt dan 436.000,00 EUR (inclusief 21% btw en 10% herzieningen), het eigen aandeel van stad Antwerpen voor deze bijkomende werken bedraagt 109.000,00 EUR (inclusief 21% btw, 10 % herzieningen).

Gezien de aard van het project (restauratie van een beschermd monument) en het concept van het aangestelde architectenbureau (oproepen van de sacrale sfeer door maximaal herstel van de ruimte met daarnaast een minimum aan bijkomende toevoegingen) is het aandeel subsidiabele werken binnen dit project aanzienlijk. De aanvraag van een restauratiepremie voor dit project is dan ook aanbevelenswaardig.

De aanzienlijke doorlooptijd tussen de aanvraag van een restauratiepremie en de effectieve toekenning van de middelen vanwege de hogere overheid bij een traditioneel subsidiedossier kan mogelijk ingekort worden (in samenspraak met de Vlaamse Gemeenschap) door:

• de omvang van het aanvraagdossier te beperken door fasering van de restauratieve werken over meerdere dossiers in de tijd of door slechts voor een aandeel van de subsidiabele werken een premie aan te vragen;
• de afhankelijkheid voor het verkrijgen van subsidiemiddelen van andere instanties: de restauratie van zaal Harmonie en oranjerie wordt momenteel voornamelijk gefinancierd met Stedenfondsmiddelen vanwege de Vlaamse Gemeenschap. Deze middelen dienen vastgelegd te zijn voor het einde van de periode van de beleidsovereenkomst (einde 2013), met een effectieve besteding voor investeringsuitgaven tot drie jaar na voornoemd jaartal.

Om de voortgang van het project te optimaliseren kan eveneens onderzocht worden in hoeverre afzonderlijke uitvoeringsdossiers opgemaakt kunnen worden voor realisatie van subsidiabele werken en, in afwachting van verkrijgen van voornoemde restauratiepremie, niet-subsidiabele werken.

Bestemming en beheer

Voorwaarden en beperkingen opgelegd door de gerenoveerde zaal Harmonie.

Zaal Harmonie zal na ontmanteling van de huidige binnenschil op zich reeds de karakteristieken van een sacrale ruimte uitstralen. De ontwerpers streven ernaar om de soberheid van dergelijke ruimte te bestendigen, maar wensen met hun ontwerp tevens de gebruiksfaciliteiten uit te breiden en te verbeteren zonder afbreuk te doen aan deze sacraliteit. De kwaliteit van zaal Harmonie ligt in de monumentale waarde van het gebouwde. Door deze opnieuw in ere te herstellen, aanvaardt de opdrachtgever dat hierbij ook een beperking opgelegd wordt aan mogelijke bestemmingen.

• geluidsniveau: beperkt tot 75dB in de kleinere zijzalen, 85dB in de grote zaal om buiten een maximaal geluidsniveau binnen de VLAREM-normering te garanderen.
• akoestiek: versterkte spraak en klassieke muziek zijn mogelijk, maar geen versterkte (elektronische) muziek wegens te grote nagalmtijd. De zaal zal bijvoorbeeld niet meer als voorheen kunnen gebruikt worden voor fuiven.
• infrastructuur: keuken, vestiaire en onthaal zijn niet geschikt om voor lange periode veel mensen te bedienen of toe te laten. Zijzalen kunnen hierbij wel een tijdelijke functie krijgen.

Krachtlijnen beheersplan

• Grote zaal: permanent open, tenzij verhuurd, beheer bedrijfseenheid samen leven.

De grote zaal zal permanent open gesteld zijn voor publiek, tenzij op ogenblikken wanneer deze verhuurd wordt voor activiteiten. Er wordt architecturaal ingezet op een robuuste en sobere afwerking, maar het is quasi onmogelijk dergelijk monumentaal gebouw voldoende af te werken en te beveiligen om vandalisme en oneigenlijk gebruik van de zaal zonder enige vorm van toezicht uit te sluiten. Vanuit het ontwerpteam en verschillende actoren wordt dan ook de aanbeveling gedaan om de zaal, wanneer geopend, te voorzien van permanent toezicht. Zaal en park kunnen zo in synergie werken en een opening van de zaal tussen zonsopgang en zonsondergang lijkt hierin het meest aannemelijke scenario.

Verhuur van de grote zaal voor activiteiten, zoals omschreven en vastgelegd door het college van burgemeester en schepenen (collegebesluit 27 juni 2008, jaarnummer 8212), gebeurt via de bedrijfseenheid samen leven.

• Polyvalente zijzaaltjes: beheer bedrijfseenheid samen leven.

De drie zijzaaltjes hebben onderling dezelfde functiemogelijkheden en zijn afzonderlijk inzetbaar. Verhuur van de zijzalen voor activiteiten, zoals vastgelegd door het college van burgemeester en schepenen (collegebesluit 27 juni 2008, jaarnummer 8212), gebeurt via de bedrijfseenheid samen leven.

• Oranjerie: exploitatie afgestemd op profiel zaal Harmonie

Voor de oranjerie wordt een exploitatiemodel uitgewerkt waarbij extra aandacht zal gaan naar het specifieke profiel van de zaal. De oranjerie leent zich tot lichte horeca complementair met het programma van zaal en park, maar zal bijvoorbeeld niet bruikbaar zijn om fuiven te organiseren. Ook de omvang en inrichting van het terras zullen in het exploitatiemodel nauwkeurig worden vastgesteld. Toegang tot de oranjerie zal verlopen via de logistieke ruggengraat die oranjerie, zaal en het nieuwe onthaalgebouw verbindt. Wenselijkheid van gedeeld gebruik van het sanitair bij de zaal voor de oranjerie, evenals de koppeling van catering voor de grote en kleine zijzaaltjes aan de exploitatie van de oranjerie dient hierbij onderzocht te worden.

Bovenstaande krachtlijnen dienen verder uitgewerkt te worden tot concrete beheersplannen door de bedrijfseenheid samen leven in samenwerking met de bedrijfseenheid patrimoniumonderhoud/projectcoördinator externe exploitatie stedelijk patrimonium.

Exploitatiekost

Op het managementteam van 23 maart 2011 (jaarnummer 2011_MT_00103) werd de noodzaak aangehaald om bij de inschrijving van een project in de meerjarenbegroting tevens de exploitatiekosten in de meerjarenbegroting op te nemen, zodat deze budgetten vanaf ingebruikname van het gebouw beschikbaar zijn.

Een eerste inschatting van de gebouwgebonden exploitatiekost voor project Harmonie (exclusief park Harmonie en monument voor Peter Benoît) kan bepaald worden op basis van de kengetallen zoals deze ter kennisname voorgelegd werden in betreffend manteambesluit. Deze kengetallen werden bepaald op basis van een inschatting van de energiekosten en de kosten voor technisch onderhoud die gepaard gaan met de oprichting van bedrijfsvastgoed met specifieke gebruiksfuncties.

Overzicht

Kengetallen geven uiteraard slechts een ruwe indicatie van het werkelijke energieverbruik of onderhoudskost van een gebouw. Tevens door het unieke karakter van project Harmonie met een gebruikregime dat sterk afwijkt van andere gangbare stadsgebouwen en de specifieke kenmerken van zaal en oranjerie als historisch en monumentaal ensemble zal deze exploitatiekost verder verfijnd moeten worden tijdens het ontwerpproces op maat van dit project naarmate meer parameters in kaart gebracht zijn en zal pas effectief vastgesteld kunnen worden bij in gebruikname van de gebouwen.

Parkeren en mobiliteit

Om de groene omgeving van park Harmonie maximaal te vrijwaren wordt behalve fietsenstallingen voor bezoekers in de aanleg van het terrein zelf enkel de mogelijkheid voorzien voor tijdelijk stationneren van dienstvoertuigen of hulpvoertuigen. Laden en lossen van goederen voor de zaal wordt voorzien door reservatie van een parkeerstrook ter hoogte van de logistieke toegang (zijde Mechelsesteenweg). Leveringen voor de horecagelegenheid in de oranjerie dienen eveneens buiten het park (vanaf Harmoniestraat) te gebeuren.

Project Harmonie brengt mogelijk een verhoogde mobiliteit in de onmiddellijke omgeving met zich mee. In het kader van de samenstelling van een dossier voor de milieuvergunningaanvraag wordt gevraagd te onderzoeken welke impact de exploitatie zal hebben op zijn omgeving inzake verkeersafwikkeling en parkeerbehoefte en hierop een passend antwoord te formuleren om overlast naar de buurt tot een minimum te kunnen beperken.

Hoorzitting en infovergadering

Project Harmonie wordt in de eerste plaats gebouwd voor de burger. Uitgangspunt hierbij is dan ook een project op maat van de eindgebruiker, waarbij inspraak en participatie essentiële begrippen zijn. Met het oog hierop zal betreffend voorontwerp voorgelegd worden aan de burger in het algemeen en buurtbewoners in het bijzonder door middel van een infovergadering.

De opmerkingen zullen maximaal verwerkt worden door de ontwerpers in de volgende fase van het project om uiteindelijk te resulteren in de stedenbouwkundige vergunningsaanvraag en aanvraag tot milieuvergunning.