2011_CBS_16104 - Gemeentelijk ruimtelijk uitvoeringsplan (RUP) 2060 - Voorontwerp - Kennisneming

Artikel 2.2.13 en volgende van de Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening, goedgekeurd bij besluit van de Vlaamse regering op 15 mei 2009, die de procedure vastleggen voor de opmaak van de gemeentelijke ruimtelijke uitvoeringsplannen (RUP). 

Het collegebesluit van 10 juli 2008 (jaarnummer 8600) dat de decretale procedure van opmaak van een gemeentelijk ruimtelijk uitvoeringsplan aanvult. In dit collegebesluit wordt de kennisneming door het college vermeld.

Het strategisch Ruimtelijk Structuurplan Antwerpen (s-RSA) werd definitief vastgesteld door de gemeenteraad in zitting van 18 september 2006 (jaarnummer 1779) en goedgekeurd door de deputatie op 21 december 2006. Volgens dit structuurplan dienen in de 19de-eeuwse gordel gebiedsgerichte RUP’s opgemaakt te worden voor 7 deelgebieden: Zuid, Dam, Noord, Diamant, Oud Borgerhout, Zurenborg, Oud Berchem-Haringrode. Aan de gebieden Noord, Diamant, Oud Berchem-Haringrode en Zuid wordt de hoogste prioriteit gegeven. 

Op 14 oktober 2005 (jaarnummer 11489) keurde het college de richtnota en het planproces van het BPA 'Antwerpen Noord Oost' goed. 

Het college nam verder akte van het BPA 'Antwerpen Noord Oost’ in zitting van 17 maart 2006 (jaarnummer 3175), het werd door het college op 9 juni 2006 (jaarnummer 7028) voor voorlopig vaststelling voorgelegd aan de gemeenteraad.

Het BPA 'Antwerpen Noord Oost’ werd in de zitting van 26 juni 2006 (jaarnummer 1489) door de gemeenteraad voorlopig vastgesteld. 

Op 8 september 2006 (jaarnummer 10590) keurde het college de opstart van een haalbaarheidsonderzoek voor de inplanting van een centrumziekenhuis/gezondheidsboulevard op de kop van Spoor Noord goed. 

Op 22 september 2006 (jaarnummer 11182) nam het college akte van de resultaten van het openbaar onderzoek BPA 'Antwerpen Noord Oost’. 

Punt 572 van het Bestuursakkoord 2007 – 2012 meldt dat voor het ziekenhuispatrimonium een vastgoedvennootschap wordt opgezet met stad, OCMW en ZNA als partners. 

Op 7 maart 2008 (jaarnummer 2458) nam het college akte van het voorontwerp gemeentelijk ruimtelijk uitvoeringsplan (RUP) Antwerpen Noord Oost.

De gemeentelijke commissie voor ruimtelijke ordening (GECORO) gaf op 5 maart 2008 advies op het RUP Antwerpen Noord Oost.

Op 2 april 2008 vond de plenaire zitting plaats. De opmerkingen van GECORO en plenaire waren eerder technisch van aard maar onverenigbaar. Er was tevens de vraag naar een meer maatschappelijk gedragen traject.

Op 29 mei 2009 (jaarnummer 6836) keurde het college de procesnota voor het RUP 2060 goed, als nieuwe doorstart van RUP Antwerpen Noord Oost. 

Op 12 maart 2010 (jaarnummer 2866) keurde het college het communicatietraject voor het RUP 2060 goed.

Op 29 oktober 2010 (jaarnummer 13395) keurde het college de richtnota van het RUP 2060 goed.

Op 29 november 2010 werd de richtnota toegelicht op het districtscollege van Antwerpen en op 6 april 2011 op de districtsraad openbaar domein van het district Borgerhout. 

Op 1 december 2010 werd de richtnota toegelicht aan GECORO. Eveneens werden de leden van deze commissie door de dienst ruimtelijk beleid rondgeleid in 2060 en hebben ze een toelichting gekregen op het terrein over de gerealiseerde en geplande acties in het gebied. 

Gedurende februari en maart werden er vier rondetafelgesprekken georganiseerd voor de buurtbewoners in samenwerking met stedelijk wijkoverleg en samenlevingsopbouw Antwerpen stad, wijkteam Antwerpen-Noord rond de thema’s wonen, Stuivenbergziekenhuis, handel en horeca, openbaar domein. 

Tijdens de opmaak van het voorontwerp-RUP zijn er verschillende ambtelijke werkgroepen georganiseerd met afgevaardigden uit verschillende diensten en stedelijke bedrijven (actieve stad, samen leven, stadsontwikkeling). 

Het voorontwerp-RUP is op de plangroep van 27 oktober 2011 en 9 november 2011 besproken waarop de verschillende kabinetten waren vertegenwoordigd.

Het plangebied van het ruimtelijk uitvoeringsplan 2060 (RUP 2060) situeert zich in het noordelijk gedeelte van de negentiende-eeuwse gordel van Antwerpen. Het wordt begrensd door het park Spoor Noord-Touwstraat-Vlagstraat (Noord), de as Helmstraat-Van Monfortstraat-Groeningerplein-Kortrijkstraat (Oost), de as Gemeentestraat-Carnotstraat (Zuid) en Italiëlei (West). Het gebied kan grosso modo verder worden ingedeeld in de wijken Amandus-Atheneum en Stuivenberg. 

Het ruimtelijk uitvoeringsplan 2060 zal in de plaats treden van het gewestplan. Het plangebied is met uitzondering van het Stuivenberplein in het gewestplan volledig bestemd als woongebied met bijzondere voorschriften betreffende de hoogte van de gebouwen. Het Stuivenbergplein is bestemd als parkgebied. 

Antwerpen 2060 telt meer dan 32.000 inwoners en kent samen met Borgerhout het grootste aantal inwoners per hectare van Antwerpen (+/- 160 inw/ha). Hoewel er een groot aanbod aan buurt- en wijkvoorzieningen is, zijn er door de hoge woondichtheid toch nog erg grote tekorten zoals groen, speelterreinen, scholen, sportruimte,... 

Het gebied komt vaak in opspraak door de grote overlast op het openbaar domein, de leegstand en de lage woonkwaliteit. Door de opdeling van woningen in kleinere woonentiteiten komen de grotere eengezinswoningen onder druk te staan. Er is daarentegen een groot aanbod aan kamerwoningen, kleine appartementen, hotels en herbergen. Ook de voorzieningen zoals goedkope kruideniers, Open Huis, voedselbedeling,… zijn hierop afgestemd. Elke cultuur heeft zijn eigen winkels en horecazaken wat een zeer divers aanbod genereert en een bovenlokale aantrekkingskracht heeft.

Visie 2060

De beelden die Antwerpen 2060 omschrijven zijn: aankomstgebied, ontmoetingsgebied, woongebied.

Aankomstgebied
Antwerpen 2060 is een aankomstgebied voor mensen uit verschillende continenten die zich in Antwerpen komen vestigen . Na een succesvolle integratie verhuizen ze vervolgens naar andere wijken in de stad. De specifieke rol die 2060 opneemt binnen de stad als aankomstgebied heeft het woningen- en voorzieningenaanbod in sterke mate beïnvloed.

Ontmoetingsgebied
Antwerpen 2060 is een ontmoetingsgebied van verschillende culturen. Er zijn specifieke voorzieningen en een uniek handelsaanbod. Het RUP zal deze voorzieningen beschermen en verankeren.

Woongebied
Antwerpen 2060 is een belangrijk woongebied. Er is een grote diversiteit aan woningtypologieën. Deze diversiteit moet beschermd worden. 

De algemene doelstellingen van het RUP zijn:

• Divers en kwalitatief wonen: het RUP garandeert het behoud van de diversiteit aan woontypologieën binnen het projectgebied, formuleert een antwoord op de stijgende tendens van oneigenlijke woningen en reduceert de overlast tot een minimum.
• Ontpitten: het RUP beoogt een verhoging van het groen en de onbebouwde ruimte in het openbaar domein en de bouwblokken door het openbaar domein ten volle in te vullen als publieke ruimte, het creëren van openbaar domein mogelijk te maken en de binnengebieden te ontpitten.
• Structurerende winkelassen: het RUP definieert en ondersteunt een locatiebeleid voor handels- en horeca-functies. De handelsassen vormen een logische wandelroute doorheen het gebied. Dit zorgt als bovenlokale aantrekkingspleister en beschermt het woonweefsel.
• Tegengaan leegstand: het RUP wenst de problematiek van leegstand in de woonstraten, de hoekpanden en de leegstand boven winkels aan te pakken.
• Strategische acties: het RUP formuleert randvoorwaarden voor strategische bouwblokken. 

Belangrijkste voorschriften:

• Het RUP maakt een onderscheid tussen winkelstraten en woonstraten. Conform de beleidsnota detailhandel worden enkele straten afgebakend om een sterke commerciële kern te creëren. De bouwvoorschriften voor deze straten zijn meer flexibel dan voor de woonstraten, om zo ook de leegstand (boven winkels) tegen te gaan. In de woonstraten wordt gestreefd naar meer private groene buitenruimten en wordt handel en horeca slechts toegelaten op de hoekpercelen.
• De definitie voor de te behouden eengezinsgebouwen uit de bouwcode wordt verstrengd. Eén van de voorwaarden van dit type woning is de aanwezigheid van een buitenruimte van minstens 15m². Omdat er slechts weinig woningen met een tuin in Antwerpen 2060 zijn, wordt deze voorwaarde via het RUP geschrapt.
• Het aantal percelen die kunnen worden samengevoegd wordt niet vastgelegd. Wel worden ruimtelijke randvoorwaarden opgelegd waaraan voldaan moet worden (levendige plint, minimaal aantal voordeuren,…).
• Gemeenschapsfuncties worden beschermd door deze op te nemen in een specifieke zone. 

Randvoorwaarden voor het strategisch project Stuivenbergziekenhuis.

Ziekenhuisnetwerk Antwerpen (ZNA) gaat een nieuwbouwziekenhuis bouwen ter vervanging van onder andere het huidige Stuivenbergziekenhuis en Sint-Erasmusziekenhuis. Dit wil zeggen dat de site van het Stuivenbergziekenhuis op korte termijn gedeeltelijk vrij komt. De psychiatrische instelling blijft wel behouden en wordt nog uitgebreid met 11.000m². De huidige psychiatrische instelling langs de Pothoekstraat wordt momenteel gerenoveerd en beperkt uitgebreid. De verhuis van het ziekenhuis vormt een opportuniteit om antwoord te bieden op de grote tekorten aan groen en diverse gemeenschapsfuncties in de omgeving. De afdeling erfgoed heeft de site gescreend en bepaald welke gebouwen waardevol zijn. Via ontwerpend onderzoek zijn de harde randvoorwaarden geformuleerd waaraan een toekomstige ontwikkeling aan moet voldoen. Dit zijn: minstens 60% groene ruimte op de site en minstens 50% van de bebouwde vloeroppervlakte moet ingenomen worden door gemeenschapsvoorzieningen. Deze randvoorwaarden worden verankerd in het RUP. 

Voorkooprecht

Om als overheid actief te kunnen ingrijpen in het gebied wordt een voorkooprecht voor het hele projectgebied afgebakend. Het voorkooprecht is geldig voor 15 jaar en wordt met prioriteit toegekend aan:

1. stad Antwerpen;
2. Vlaams Gewest.

Onteigeningsplan

Aan dit RUP wordt een onteigeningsplan gekoppeld voor het pand te Dambruggestraat 129. Dit pand staat al sinds jaren bekend als een probleem- en overlastpand. Al heel wat hulpverleningsinstanties hebben zich door de jaren heen ingezet om de overlast hier enigszins in te perken en de bewoners sociaal te ondersteunen. Geen van deze inspanningen heeft een kentering teweeg kunnen brengen. De enige mogelijkheid tot sanering van dit pand is onteigening. Een nieuwbouwproject op deze site zou dan bestaan uit een combinatie van gemeenschapsvoorziening op het gelijkvloers en een specifieke vorm van wonen op de bovenliggende verdiepingen.

Art. 2.2.13 en volgende van de Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening, goedgekeurd bij besluit van de Vlaamse Regering op 15 mei 2009, die de procedure vastleggen voor de opmaak van een RUP.

Data in vet-cursief is raming