2012_CBS_02201 - Eilandje - Mobiliteit. Principebeslissing - Goedkeuring

Dit punt werd verdaagd op 17 februari 2012 (jaarnummer 1651).

In het kader van de Oosterweelverbinding en het Masterplan 2020 wordt het mobiliteitskader voor het noorden van Antwerpen momenteel verder verfijnd en uitgewerkt. De toekomstige Oosterweelknoop zal een belangrijke ontsluiting voor het zuiden van de haven en het noorden van de stad (het Eilandje) betekenen en zal een herverdeling van de huidige verkeersstromen op het Eilandje met zich meebrengen. Hierbij dient een evenwicht gezocht te worden tussen bereikbaarheid en ontsluiting naar het hoger wegennetwerk enerzijds; en de verkeersleefbaarheid en de bereikbaarheid van het Eilandje anderzijds.

De route Siberiastraat – Siberiabrug – Straatsburgbrug –Groenendaallaan– Noorderlaan – Leien is de hoofdstructuur voor de noordelijke ontsluiting van de binnenstad. De Droogdokkenweg/Rijnkaai en Mexicostraat/Kattendijkdok Oostkaai vormen 2 bijkomende parallelle noord-zuid-assen voor de ontsluiting van het Eilandje. Sluipverkeer (in de vorm van doorgaand verkeer) vormt echter een ernstige bedreiging voor de leefbaarheid op het Eilandje.

De kaaien worden niet langer aanzien als aanvoeras van de wijken van de binnenstad. De Droogdokkenweg wordt ten dienste van het Droogdokkenpark gezien en mag de rust in het park niet verstoren. Anderzijds wordt rekening gehouden met de ontwikkeling van de Montevideowijk waar publieke functies als het Red Star Line Museum sterk verbonden zijn met de Schelde. Vandaar dat de maximum capaciteit op de kaaienas 350 pae/u is. 

De as Mexicostraat en Kattendijkdok Oostkaai met geplande tramlijn zorgt voor de lokale ontsluiting van de Cadixwijk en de toekomstige Mexicowijk. De Kattendijkdok Oostkaai wordt een levendige wijkverzamelweg, waar het ook voor voetgangers aangenaam vertoeven is. De capaciteit moet dus op maat zijn van de wijk (hogere capaciteit werkt sluipverkeer in de hand). Vandaar dat de maximum capaciteit hier 500 pae/u is.

Verkeersmodellering
In opdracht van AG Stadsplanning Antwerpen voerde Tijdelijke Vereniging Studiebureau Antwerpen Mobiel (TV SAM) een verkeersmodellering uit op het noordelijk deel van de binnenstad, meer bepaald het gebied tussen Royerssluis en het Willemdok, de Schelde en de Noorderlaan.

De verkeersmodellering brengt de toekomstige verkeersbelasting en de kwantitatieve verkeerstromen in beeld. De doorrekening van een aantal scenario’s geven inzicht in de maatregelen (verkeerstechnisch en verkeersplanologisch) die noodzakelijk zijn om de gewenste capaciteit van de verkeersassen in het gebied te realiseren. De opeenvolgende scenario's voorzien een toenemend aantal maatregelen om meer en meer het sluipverkeer te ontmoedigen op de verkeersassen in het studiegebied.

Basisscenario
Het basisscenario gaat uit van de bestaande situatie en de huidige snelheidsregimes (op basis van het DMKA-model 2020), weliswaar mits de optimalisatie van een aantal kruispunten zoals Schijnpoort, Groenendaallaan en Noorderplaats en een actualisatie van een aantal wegen op basis van goedgekeurde ontwerpen zoals de Londen-Amsterdamstraat, de Kattendijkdok Oostkaai en Rijnkaai.

Scenario 1: sturende maatregelen
Scenario 1 gaat uit van verlaagde snelheidsregimes. Op beide parallelle assen Droogdokkenweg/Rijnkaai en Mexicostraat/Kattendijkdok Oostkaai worden verkeersontmoedigende maatregelen toegepast om er de verkeersintensiteiten te beperken. Deze maatregelen bestaan uit:

• sturende verkeerslichtenregeling;
• aangepaste weginrichting;
• aangepast snelheidsregime;
• handhaving van het snelheidsregime.

Scenario 2: circulatiebeperking in het Droogdokkenpark
Het scenario 2 gaat uit van een circulatiebeperking op de Droogdokkenweg om doorgaand verkeer te vermijden en behoudt de verkeersontmoedigende maatregelen uit scenario 1 voor de as Mexicostraat/Kattendijkdok Oostkaai. Hulpdiensten en bestemmingsverkeer zijn wel nog toegelaten op de Droogdokkenweg/Rijnkaai.

Scenario 3: circulatiebeperking in het Droogdokkenpark en alternerend verkeer op Mexicobrug
In scenario 3 wordt naast de circulatiebeperking op de Droogdokkenweg net ten zuiden van de Royerssluis, ook het verkeer op de as Mexicostraat/Kattendijkdok Oostkaai verder beperkt door verschillende rijrichtingen alternerend over de Mexicobrug te laten rijden, naast de verkeersontmoedigende maatregelen uit scenario 1 en 2.

Scenario 4: circulatiebeperking in het Droogdokkenpark en op de Mexicobrug.
Scenario 4 gaat uit van een circulatiebeperking op de Droogdokkenweg net ten zuiden van de Royerssluis en een circulatiebeperking op de Mexicobrug.

Vergelijking van de verschillende scenario’s
Basisscenario
In het basisscenario zijn er al afwikkelingsproblemen op de Noorderlaan en ontstaan er lange wachtrijen ter hoogte van de Noorderplaats.

Scenario 1
De sturende maatregelen brengen een belangrijke afname van verkeersintensiteiten op de Droogdokkenweg/Rijnkaai teweeg. Bestemmingsverkeer voor de Cadixwijk en de omgeving van de Oude Dokken verschuift nu naar Mexicostraat/Kattendijkdok Oostkaai. Sluipverkeer en doorgaand verkeer met bestemming binnenstad verschuift naar de Noorderlaan, wat hiervoor in wezen de juiste as is.

In de ruimere omgeving heeft dit filevorming op de Groenendaallaan als gevolg. De wachtrijen stadinwaarts tijdens de ochtendspits en staduitwaarts tijdens de avondspits worden iets langer. Alle noord-zuid-assen blijven echter beschikbaar in geval van calamiteiten. Het gebruik van de Oosterweelknoop neemt beperkt af.

De afdwingbaarheid van een aantal van de voorgestelde maatregelen (verkeerslichtenregeling, weginrichting en snelheidsregime) wordt in deze ruimtelijke en verkeerskundige context door het studiebureau in vraag gesteld. Dit kan er toe leiden dat de Droogdokkenweg en Rijnkaai toch intensiever zouden gebruikt worden dan wat de resultaten van de modellering aangeven. De effecten op vlak van verkeersintensiteiten en snelheidsregimes zijn bijgevolg onzeker.

Scenario 2
De circulatiebeperking brengt nog een extra verschuiving naar Mexicostraat/Kattendijkdok Oostkaai en Noorderlaan teweeg. De verkeersintensiteit op Noorderlaan neemt nauwelijks toe in vergelijking met scenario 1. Het lokaal verkeer kiest sneller voor de Mexicostraat/Kattendijkdok Oostkaai. Dit vertaalt zich in een toename van de verkeersintensiteit tot 550pae/u en wachtrijvorming (tot 400  m tijdens de spits) en betreft hoofdzakelijk verkeer met Londenstraat en Brouwersvliet als bestemming. Dit scenario is een ideaal instrument om het doorgaand verkeer over de Scheldekaaien te bemoeilijken.

Scenario 3
Scenario 3 geeft geen significante verschillen ten opzichte van scenario 2. De piekintensiteiten op de Mexicostraat/Kattendijkdok Oostkaai zijn hoger waardoor er langere wachtrijen ontstaan en deze as congestiegevoeliger wordt. Als gevolg van de langere wachtrijen daalt de gemiddelde intensiteit tot 500 pae/u. Het verkeer is vooral van lokale aard.

Scenario 4
Scenario 4 veroorzaakt een afname van de verkeersintensiteit op de Mexicostraat. De intensiteiten op Kattendijkdok Oostkaai en de Napelsstraat nemen echter verder toe omdat deze enkel nog bereikbaar zijn via de Londenstraat. Ook op de Noorderlaan ontstaan maximale wachtrijen.

In de ruime omgeving ontstaat een cascade-effect met ongewensten verschuivingen van verkeersstromen op de R1 en sluipverkeer via het onderliggend wegennetwerk (130pae/u). Ook het gebruik van de Kennedytunnel neemt toe (110 pae/u) om via het zuiden de noordelijke binnenstad te bereiken. Er is een duidelijk verminderd gebruik van de Oosterweelknoop. In geval van calamiteiten is er geen alternatieve noord-zuidverbinding meer. Het verkeersnetwerk is dus erg kwetsbaar.

Impact op de verschillende verkeersassen

Noorderlaan
De verkeerscapaciteit van de Droogdokkenweg/Rijnkaai en de Mexicostraat/Kattendijkdok Oostkaai wordt per scenario meer beperkt. Dit heeft telkens een toename van de verkeersintensiteiten op Noorderlaan als gevolg. Reeds in het basisscenario zijn er afwikkelingsproblemen op de Noorderlaan.  De toename van intensiteiten op Noorderlaan is voor scenario’s 1, 2 en 3 blijven echter beperkt. Scenario 4 daarentegen veroorzaakt een complete congestie op de Noorderlaan

Droogdokkenweg/Rijnkaai
Scenario 1 veroorzaakt ten opzichte van het basisscenario een belangrijke afname van het verkeer op Droogdokkenweg/Rijnkaai. Het doorgaand sluipverkeer verschuift immers naar de Noorderlaan en het bestemmingsverkeer voor de Cadixwijk verschuift naar de Mexicostraat/Kattendijkdok Oostkaai. De verschillende verkeersstromen verlopen via de correcte routes. Bij het doorrekenen van scenario 2 en 3 verschuift bijkomend het verkeer met bestemming Oude Dokken en de noordelijke binnenstad naar de Mexicostraat/Kattendijkdok Oostkaai. Bij scenario 4 verschuiven de verkeersstromen naar de Noorderlaan. 

Kattendijkdok Oostkaai
In scenario 1 verschuift het bestemmingsverkeer voor de Cadixwijk naar de Mexicostraat/Kattendijkdok Oostkaai wat een toename van de verkeersintensiteit veroorzaakt. In scenario 2 neemt de verkeersintensiteit verder toe door het verschuiven van het lokaal verkeer met bestemming Londenstraat en Brouwersvliet. In scenario 3 tenslotte neemt de verkeersintensiteit weer een beetje af doordat er langere wachtrijen ontstaan aan de Mexicobrug en het verkeer alternatieve wegen zoekt. In scenario 4 verschuiven de doorgaande verkeerstromen naar de Noorderlaan.

Londen-Amsterdamstraat
Er is een hoge verkeersintensiteit op de Londen-Amsterdamstraat. Het is immers de belangrijkste ontsluitingsas van het Eilandje. Ten opzichte van het basisscenario en scenario 1 neemt de verkeersintensiteit in scenario 2 en 3 echter af omdat het bestemmingsverkeer naar de Cadixwijk verschuift naar de Mexicostraat/Kattendijkdok Oostkaai in plaats van via Droogdokkenweg/Rijnkaai. Dit verkeer verschuift dus eigenlijk naar de meest logische en correcte route. In scenario 4 neemt de verkeerinstensiteit op de Londenstraat echter weer drastisch toe, omdat het de enige ontsluiting naar de Cadixwijk wordt.

Conclusies
Scenario 4 is niet wenselijk
Scenario 4 waarbij een circulatiebeperking op het Droogdokkeneiland én op de Mexicobrug ingevoerd worden is niet wenselijk. Het veroorzaakt immers een te grote congestie op de Noorderlaan. Door alle noord-zuidverkeer in het noorden van de stad te concentreren op één as, wordt het verkeersnetwerk uitermate kwetsbaar waardoor er bij calamiteiten meteen een grote verkeerschaos ontstaat. Ook het effect van de verschuiving van verkeersstromen op ruimere schaal is ongewenst en druist in tegen de algemene mobiliteitsprincipes.

Scenario 1 is niet voldoende
Scenario 1 met de sturende maatregelen is niet voldoende gezien de onzekerheid over de afdwingbaarheid van de maatregelen. Bovendien wordt de capaciteit van 350pae/u op Droogdokkenweg/Rijnkaai overschreden. Er rijdt immers nog steeds bestemmingsverkeer voor de Cadixwijk en doorgaand sluipverkeer langs deze route. Het bestemmingsverkeer voor de omgeving van de Oude Dokken (Londenstraat en Brouwersvliet) kan in principe wél op deze route blijven maar is heel moeilijk af te scheiden van de andere verkeersstromen.

Scenario 2 en 3 zijn vergelijkbaar
Het verschil tussen scenario 2 met de circulatiebeperking op het Droogdokkeneiland en scenario 3 met de circulatiebeperking op het Droogdokkeneiland en het alternerend verkeer op Mexicobrug is erg beperkt. De effecten op de Noorderlaan en op de ruimere omgeving zijn minimaal en vergelijkbaar. In scenario 2 wordt de capaciteit van 500pae/u voor de Kattendijkdok Oostkaai overschreden. In scenario 3 is dit niet het geval.

De bijkomende positieve effecten in scenario 3 zijn echter vrij beperkt. De lagere verkeersintensiteiten zijn immers het gevolg van het ontstaan van langere wachtrijen. Er zal in scenario 3 iets minder verkeer rijden, maar er zullen wel langere wachtrijen op de Kattendijkdok Oostkaai staan. Scenario 2 verdient daarom de voorkeur.

Impact voor autocars
Op het themacollege van 16 december 2011 werden een aantal principes voor de routes en het parkeren van de touringcars toegelicht. Een circulatiebeperking op het Droogdokkeneiland brengt deze principes niet in gevaar:
- de hoofdroute loopt via Leien, Kaaien en Londen-Amsterdamstraat; deze assen blijven bereikbaar voor touringscars;
- een toekomstige noordelijke parking voor touringcars zou ter hoogte van Straatsburgbrug kunnen ingeplant worden: deze parking blijft bereikbaar via de Kattendijkdok Oostkaai en de Mexicostraat.

Indien in de toekomst nieuwe publieksgerichte functies op het Droogdokkeneiland worden gerealiseerd, dienen deze functies ook voldoende bereikbaar te zijn. Touringcars worden dan beschouwd als bestemmingsverkeer. 

Aan het college wordt gevraagd om het invoeren van een circulatiebeperking op het Droogdokkeneiland goed te keuren.