2011_CBS_14623 - Mechelsesteenweg, Park Harmonie, Antwerpen - Project Stille Ruimte. Herinrichting parkzone. Voorontwerp - Kennisneming

De kosten voor het ereloon worden verrekend op de reeds vastgelegde kredieten. Er zijn voldoende kredieten beschikbaar.
De kosten voor de herinrichting worden gedragen door het district Antwerpen.

Artikel 57 §3, 4° van het Gemeentedecreet van 15 juli 2005 stelt dat het college van burgemeester en schepenen bevoegd is voor het voeren van de gunningsprocedure, de gunning en de uitvoering van overheidsopdrachten.

In de zitting van 30 mei 2011 (jaarnummer 2264) besliste het districtscollege om het addendum bij de overeenkomst goed te keuren en LAND aan te duiden als ontwerper voor de parkzone Harmonie.

De bedrijfseenheid patrimoniumonderhoud legde het voorontwerp voor de herinrichting van Harmoniepark ter goedkeuring voor aan het districtscollege Antwerpen.

Bestaande situatie

Landschapspark als basis
De elementen van het 19de eeuwse landschapspark - zoals het park oorspronkelijk was opgezet - zijn nog deels aanwezig. De ‘komvormige’ open ruimte met opgaande randen, de meanderende wandelpaden die verschillende zichten geven in het park en een rijk bomenbestand karakteriseren het park. Deze eigenschappen geven het geheel een bijzondere kwaliteit.

Sinds de oorspronkelijke aanleg van het park is er echter veel veranderd. Vandaag is er een duidelijke tweedeling in het park: rond het gebouw is voornamelijk stenig, terwijl het zuidelijke deel van het park voornamelijk groen is. Deze tweedeling doet afbreuk aan het oorspronkelijke concept van het park.

De ontwerper wenst de oorspronkelijke romantische sfeer van het park beter zichtbaar te maken. De glooiende centrale ruimte met opgaande randen en boomgroepen en de slingerende paden in ‘natuurlijke‘ vormen worden als basis gebruikt om het park terug in haar sierlijkheid te herstellen.

De bomen zijn beeldbepalend in het Harmoniepark: zij vormen een bijzonder waardevol bestand dat maximaal bewaard dient te worden. Het probleem is echter dat een groot deel van de bomen in dezelfde periode is aangeplant. Dit betekent dat in de toekomst een groot deel van het bomenbestand op éénzelfde moment zal terugvallen. Door de gezondheid van de bomen goed op te volgen en het bomenbestand systematisch te verjongen, kan dit vermeden worden.

Nieuwe situatie
Volgende hoofdlijnen kunnen vastgesteld worden in het plan:

1.    Optimalisatie padenstructuur en toegangen
Oorspronkelijk had het park slechts één toegang. Dit is de huidige toegang ter hoogte van de Mechelsesteenweg. Deze werd gemarkeerd door een poort. Het park was toen een ‘private’ tuin voor de Koninklijke Maatschappij der Harmonie. Vandaag is het een publiek park en zorgt voor een belangrijke doorsteek tussen de Mechelsesteenweg en de Harmoniestraat. Hiermee maakt het park onderdeel uit van de wijk. Toch kunnen hier een aantal knelpunten vastgesteld worden.

• de huidige entree ter hoogte van de Mechelsesteenweg wordt langs twee kanten gevoed, namelijk mensen die het kruispunt Mechelsesteenweg oversteken en mensen die door of naar het park willen. Deze entree wordt ook intensief gebruikt door mensen die vanaf het Albertpark komen of vanaf de tramhalte;
• op drukke momenten is deze entreezone niet overzichtelijk. Er zijn momenteel drie toegangen tot het park, twee langs de Harmoniestraat en één aan de Mechelsesteenweg. Dit geeft een duidelijke routing dwars door het park. Maar dit heeft ook tot gevolg dat een aantal zones in het park ‘doodlopend’ en onduidelijk zijn;
• het Harmoniepark en het Koning Albertpark zijn van elkaar gescheiden door de Koningin Elisabethlei. Het Albertpark zelf ligt als een eiland tussen drie drukke straten. Niettegenstaande de twee parken vlakbij elkaar zijn gelegen, is er geen directe relatie tussen beide.

Het voorstel is twee nieuwe toegangen te voorzien in het park: één ter hoogte van de huidige oversteek van de Koningin Elisabethlei, en één ter hoogte van de noordoostelijke hoek van het park. De ontwerpers zullen er hierbij zorg voor dragen om de typische beslotenheid van het park te blijven behouden.

2.    Versterken relatie tussen het park en het gebouw
Park en zaal Harmonie zijn opgebouwd in een sterke onderlinge relatie, zowel naar gebruik als naar ruimtelijke structuur. Het contrast tussen het statige en symmetrische gebouw ten opzichte van het meanderende en ‘natuurlijke’ landschapspark vormt een belangrijk ensemble.

De ontwerpers streven ernaar het gebouw en het park dichter bij elkaar te brengen. Als het gebouw opnieuw geopend wordt langs de parkzijde, is het interessant om deze relatie te herstellen en de parksfeer zo dicht mogelijk tegen het gebouw te brengen. In die optiek wordt ervoor gekozen om de voorruimte voor de zaal met gras in te vullen met een geschikte onderbouw voor intensief gebruik.

3.    Spelen in het park
Het park heeft speelvoorzieningen die heel intensief gebruikt worden door de buurt. De ambitie is om deze speelruimte uit te breiden en beter te integreren in het park. Behalve de speelplek is er ook het grasveld dat intensief gebruikt wordt om te spelen of te picknicken. In het ontwerp wordt voorgesteld de speelplek beperkt te verschuiven, zodat de grasruimte groter wordt. De speelplek zelf wordt gebundeld in één overzichtelijke zone. Aansluitend aan de speelplek wordt de parkroute verbreed tot een zone waar kinderen kunnen spelen op verharde ondergrond (fietsen, krijttekenen,...).

Hierbij wordt een onderscheid gemaakt in een formele speelplek met toestellen en een zone met spelaanleiding: het grasveld en een verharde ruimte met naadloze vloer.

De formele speelplek wordt maximaal ingepast binnen het historische kader van het landschapspark. Deze plek wordt ingedeeld in twee zones: een speelheuvel en speeltuinen.

4.    Andere aandachtspunten

• verharding: wordt beperkt en zal zowel functioneel als esthetisch worden aangelegd;
• afwatering en waterbeheer worden integraal benaderd, met zoveel mogelijk aandacht voor infiltratie; 
• bomenbestand, met klemtoon op behoud belangrijke bomen, maar met aandacht voor verjonging op lange termijn;
• beplantingen en graszone: functionele inrichting en versterken van de relatie tussen park en gebouw. De randzones met bosgoed worden omgevormd tot kleurrijke borders;
• meubilair: geïntegreerd zitmeubilair. Er komt een aanzienlijke verruiming van de zitcapaciteit;
• verlichting; aandacht voor de centrale dwarsverbinding, met suggestie van verlichting in de diepte;
• toegankelijkheid wordt integraal bekeken, samen met de zaal;
• kunst in het park: integreren in het parkontwerp;
• voorzien tijdelijke werfzone bij renovatie Monument Peter Benoît.

Straatmeubilair
Bij de herinrichting voorziet het ontwerp in de plaatsing van langgerekte zitbanken. Hierbij zal afgeweken worden van de straatmeubilaris. Omdat park Harmonie een specifieke plek is in de stad, de banken een essentieel onderdeel uitmaken van het ontwerp en momenteel geen lange banken opgenomen zijn in de straatmeubilaris, kan deze afwijking verantwoord worden. Het ontwerp van de banken zal evenwel nog intern goedgekeurd moeten worden.

Openbare verlichting
De verlichting wordt zowel voor park als zaal integraal aangepakt. De bestaande lichtarmaturen zullen verdwijnen en vervangen worden.

Raming voorontwerp
Overzicht ruwe subtotalen omgevingswerken:

• voorbereidende werken: 73.000,00 EUR;
• bestrating: 150.000,00 EUR;
• funderingen: 57.000,00 EUR;
• lijnvormige elementen: 63.000,00 EUR;
• groenvoorzieningen: 58.300,00 EUR;
• speelinfrastructuur: 60.000,00 EUR;
• allerhande werken: 190.000,00 EUR.

Voorlopig subtotaal werken: 651.300,00 EUR (exclusief btw).

De ruwe raming (voor de totale herinrichting) bedraagt 953.568,33 EUR (inclusief 21% btw, 10% erelonen, 10% herzieningen en overschrijding vermoedelijke hoeveelheden).

Met het besluit van de gemeenteraad van 20 maart 2000 (jaarnummer 619), aangepast bij het gemeenteraadsbesluit 21 oktober 2002 (jaarnummer 2307), kregen de districten de bevoegdheid over een decentraal publiek domein, groenvoorziening en openbare werken.