2011_GR_01119 - Gemeentelijk ruimtelijk uitvoeringsplan (RUP) Esmoreitpark - Voorlopige vaststelling - Goedkeuring

Art. 2.2.14. §1 van de Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening, goedgekeurd bij besluit van de Vlaamse regering, zegt dat de gemeenteraad het ontwerp van gemeentelijk ruimtelijk uitvoeringsplan voorlopig vaststelt

Op 16 juni 2006 stelde de Vlaamse regering het gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan (GRUP) Oosterweelverbinding definitief vast. Hierdoor werd de huidige manege aan de Charles de Costerlaan zonevreemd. De Vlaamse regering ging niet in op de vraag van het stadsbestuur (collegebeslissing 28 april 2006, jaarnummer 5422) om de manege terug een nieuwe plaats te bezorgen in de afbakening van het GRUP, ten noorden van het Sint-Annabos. Er werd een onteigeningsplan aan het GRUP toegevoegd. 

Op 18 september 2006 stelde de gemeenteraad het strategisch Ruimtelijk Structuurplan Antwerpen definitief vast (jaarnummer 1779). De deputatie van de provincie Antwerpen keurde het goed op 21 december 2006. Hierin werd er beslist dat de zone Esmoreit (tussen de Schelde en de Esmoreitlaan) te Linkeroever als buffer tegenover de haven moet behouden worden en kan herbestemd worden als groene ruimte waar zacht recreatief medegebruik mogelijk is. 

Op 1 februari 2008 (jaarnummer 1058) keurde het college het ontwikkelingsconcept Scheldepark Linkeroever goed. Op 25 oktober 2008 (jaarnummer 13578) besliste het college tot de opmaak van een langetermijnvisie voor de Scheldeboorden Linkeroever. 

Op 6 maart 2009 (jaarnummer 2775) keurde het college onder bepaalde voorwaarden de inplanting van een manege op de kop van de Esmoreitlaan goed. Deze locatie werd gekozen aan de hand van een nieuw locatieonderzoek op Linkeroever aangezien de voorgestelde locatie op de Dwarslaan niet geschikt was (te weinig ruimte om kwalitatief in te passen en beschermd als landschap). 

Op 6 maart 2009 (jaarnummer 2799) keurde het college, als antwoord op een vraag van de Beheersmaatschappij Antwerpen Mobiel (BAM), tevens bijkomende bebossing goed op de strook Esmoreit. Het aanplanten van extra groen moet gebeuren op basis van een goed landschapsontwerp, en het recreatief gebruik van het gebied moet door de bebossing geoptimaliseerd worden. De geïntegreerde aanleg van ruiterpaden, fietspaden en wandelpaden is noodzakelijk bij aanleg van de bebossing.

Op 3 juli 2009 (jaarnummer 8783) keurde het college de proces- en richtnota van het ruimtelijk uitvoeringsplan (RUP) Esmoreitpark goed.

Op 16 september 2009 vonden focusgroepgesprekken plaats met de buurtbewoners. Uit deze focusgroepgesprekken kwamen voornamelijk volgende zaken naar voren:

• de omwonenden willen het groene karakter van het gebied behouden.  Ze willen geen of slechts kleine laagdynamische recreatieve functies in het parkgedeelte;
• bewoners willen liever geen manege: als er een nieuwe manege moet komen wilden een aantal omwonenden deze meer richting Sint-Annabos ingeplant zien.

Op 5 februari 2010 (jaarnummer 1232) besliste het college kennis te nemen van het voorontwerp-RUP Esmoreitpark. 

Op 16 juli 2010 werd de bouwvergunning voor de manege aan de Gloriantlaan goedgekeurd. Op 18 november 2010 verwierp de provincie het beroep dat werd aangetekend tegen de vergunning. Momenteel wordt de bouwvergunning nog aangevochten voor de Vlaamse raad voor vergunningsbetwistingen. 

Op 8 oktober 2010 (jaarnummer 12179) keurde het college de inrichtingsprincipes goed voor het Esmoreitpark. Deze werden tevens opgenomen in dit RUP.

Het voorliggend ontwerp-RUP detailleert de bestemmingen van het Esmoreitpark op Linkeroever (Esmoreitlaan/ Gloriantlaan). Het RUP herbestemt het gebied van recreatiegebied naar een gebied recreatief groengebied, waarbij aan de kop van de Gloriantlaan een harder recreatief programma mogelijk blijft. Het ontwerp-RUP is een verdere uitwerking van het voorontwerp-RUP zoals er door het college op 5 februari 2010 (jaarnummer 1232) werd van kennisgenomen. Aan de hand van de verschillende adviezen door het districtscollege/raad, de gemeentelijke commissie voor ruimtelijke ordening (GECORO) en de plenaire vergadering werd het voorontwerp-RUP aangepast. De belangrijkste wijziging is een beschrijving van de bestaande toestand, en het vastleggen van een aantal inrichtingsprincipes voor het park.

Het plangebied is momenteel op het gewestplan bestemd als zone voor dagrecreatie. Hierdoor is vandaag in principe een verdere verkaveling van het Esmoreitpark toch mogelijk en kan de stad Antwerpen geen juridisch afdwingbare beperkingen leggen op een eventuele manege.

In het strategisch Ruimtelijk Structuurplan van de stad Antwerpen, waarin de stad haar ruimtelijke langetermijnvisie heeft vastgelegd, werd de ambitie vooropgesteld om de zone van De Molen (eerder bekend als Sint-Annastrand) en Esmoreit (het onderwerp van het RUP Esmoreitpark) uit te bouwen tot één cultuurrecreatieve cluster. Het Sint-Annastrand zou verder uitgebouwd kunnen worden als levendige recreatieve cluster, terwijl voor de zone ten noorden van de Esmoreitlaan eerder werd voorgesteld om deze grotendeels te bestendigen als groene ruimte waarin de bewoners van Linkeroever kunnen recreëren. Op deze manier zou er een natuurlijke overgang kunnen gecreëerd worden tussen de hardere recreatie aan het Sint-Annastrand en de natuurlijke zone die het Sint-Annabos momenteel is. 

Het RUP Esmoreitpark is een belangrijke stap in het bestendigen van deze visie. Enerzijds beschermt het RUP grotendeels het bestaande groen en tegelijkertijd behoudt het de mogelijkheid om aan de kop (zijde van de huidige parking) een aantal recreatieve of maatschappelijke voorzieningen toe te laten die de overgang maken naar de cluster van het Sint-Annastrand.

Als één van deze mogelijke recreatieve voorzieningen is, net zoals vandaag volgens het gewestplan,  een nieuwe familiemanege mogelijk. Naar aanleiding van het GRUP Oosterweelverbinding, en de natuurcompensaties ten gevolge van de geplande Oosterweelverbinding was de bestaande manege immers onteigend en afgebroken. De stad Antwerpen is steeds van mening geweest dat een manege een troef is voor Linkeroever en heeft zich dan ook actief ingezet voor het vinden van een nieuwe locatie voor een manege. Uit dit locatieonderzoek kwam het Esmoreitpark naar voren als best mogelijke locatie. Hier zou de manege immers de attractiviteit van het Sint-Annastrand kunnen verhogen en tegelijkertijd als ruitersomgeving kunnen gebruik maken van het Sint-Annabos.

Het RUP laat ook een beperkte verblijfsfunctie toe gekoppeld aan de recreatiefunctie(s). 

Het RUP vertaalt deze visie in een juridisch plan dat zowel voor de eigenaars als voor de omwonenden meer zekerheid schept. Vijf concepten vormen de basis van het RUP Esmoreitpark.

• Concept schakelstuk: de Gloriantlaan vormt de schakel tussen het Sint-Annastrand en het Esmoreitpark. Recreatieve functies verbinden beide zones aan elkaar, terwijl het groen tussen deze functies doorloopt.
• Concept gradiënt: op macroschaal bestaat er een natuurlijke gradiënt van Blokkersdijk (natuur) tot Sint-Annastrand (recreatie). Esmoreitpark moet hierin de overgang verfijnen tussen het Sint-Annabos en het Sint-Annastrand.
• Concept dijk: het Sigmaplan voorziet een verhoging van de dijken, deze verhoging zal een belangrijke ruimtelijke impact hebben op het gebied.
• Concept doorwaadbaarheid: het Esmoreitpark wordt vandaag gekenmerkt door een grote doorwaadbaarheid en hiërarchie aan paden. Deze karakteristieken willen we bestendigen en versterken. Op deze manier kan het Esmoreitpark ook een belangrijke toegangspoort vormen voor het te vernieuwen Sint-Annabos.
• Concept Esmoreitpark: het hele gebied moet blijven aanvoelen als één groen gebied, één park. De gebouwen moeten daarom solitaire stempels zijn in het park.  

Een milieueffectenscreening werd door de stad Antwerpen opgemaakt, parallel met de opmaak van dit RUP. Hierin werden twee scenario’s met elkaar vergeleken: de inplanting van de recreatieve functies aan de zijde Sint-Annabos en de inplanting van de recreatieve functies aan de zijde van de parking. Op het vlak van milieuzonering was de conclusie dat in beide scenario’s geen hinder voor de mens verwacht kon worden. Op het vlak van ruimtelijke ordening scoorde het scenario met inplanting van de recreatieve functie aan zijde parking beter, aangezien hierdoor de versnippering van het natuurlijk geheel (Sint-Annabos en Esmoreit) minimaal was. Het bundelen van functies (recreatieve, gemeenschapsvoorzieningen, parking, horeca Sint- Anneke, halte openbaar vervoer) werd aangehaald als de beste ruimtelijke ordening.

Als antwoord en aan de hand van de verschillende adviezen werd een duidelijke beschrijving van de bestaande toestand opgenomen en werden een aantal inrichtingsprincipes in de toelichtingsnota van het RUP opgenomen. In de verordenende voorschriften van het RUP wordt aangegeven dat elke wijziging in overeenstemming moet zijn met deze inrichtingsprincipes. De inrichtingsprincipes zijn tevens een doorwerking van de wens van de buurtbewoners om het informele karakter van het gebied, zoals het nu bestaat zoveel mogelijk te bewaren. Deze inrichtingsprincipes werden op 8 oktober 2010 (jaarnummer 12179) reeds goedgekeurd door het college. 

Advies districtsraad
Het voorontwerp werd voorgesteld op het districtscollege Antwerpen en in de raadscommissie. Op 23 maart 2010 (jaarnummer 351) formuleerde de districtsraad Antwerpen een advies op het voorontwerp-RUP. Naar aanleiding van dit advies werd het voorontwerp-RUP Esmoreitpark aangepast.

Advies GECORO
Het voorontwerp werd op 3 maart 2010 voorgesteld aan de gemeentelijke commissie voor ruimtelijk ordening (GECORO), waarna zij een advies hebben geformuleerd. Naar aanleiding van dit advies werd het voorontwerp-RUP Esmoreitpark aangepast.

Advies plenaire
Op 29 maart 2010 vond de plenaire vergadering plaats met de deputatie, de gewestelijk stedenbouwkundig ambtenaar en de andere adviserende diensten, zoals opgelegd in de Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening. Deze adviezen waren gunstig tot voorwaardelijk gunstig. Naar aanleiding van deze adviezen werd het voorontwerp-RUP Esmoreitpark aangepast.

Milieueffectenrapportage (MER)

Op 4 december 2009 besliste de dienst MER Vlaamse gewest, Departement Leefmilieu, Natuur en Energie) dat het plan geen aanleiding geeft tot aanzienlijke milieugevolgen en dat de opmaak van een plan-MER niet nodig is.

Watertoets
In toepassing van artikel 8 van het decreet betreffende het integraal waterbeleid van 18 juli 2003 moeten alle uitvoeringsplannen worden onderworpen aan een watertoets. Voor dit plan werd de watertoets onderzocht. Het plan is verenigbaar met het watersysteem en heeft geen negatieve effecten op de waterhuishouding. Het plangebied is immers niet gelegen in een mogelijk of effectief overstromingsgevoelig gebied volgens de kaart met de overstromingsgevoelige gebieden (bijlage IX bij het besluit van de Vlaamse regering van 20 juli 2006 tot vaststelling van nadere regels voor de toepassing van de watertoets).

Artikel 2.2.13 en volgende van de Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening, goedgekeurd bij besluit van de Vlaamse Regering op 15 mei 2009, die de procedure vastleggen voor de opmaak van de gemeentelijke ruimtelijke uitvoeringsplannen. 

Met de goedkeuring van het besluit betreffende de milieueffectrapportage over plannen en programma’s door de Vlaamse regering op 12 oktober 2007, moet de initiatiefnemer van een plan met – mogelijk – aanzienlijke milieueffecten, zoals bijvoorbeeld ruimtelijke uitvoeringsplannen, deze milieueffecten en eventuele alternatieven in kaart brengen. 

Decreet van 18 juli 2003 betreffende het integraal waterbeleid, artikel 8, §§1 en 2. Besluit van de Vlaamse regering van 20 juli 2006 tot vaststelling van nadere regels voor de toepassing van de watertoets, artikel 2 en 4. Bij het Besluit van de Vlaamse regering van 20 juli 2006 tot vaststelling van nadere regels voor de toepassing van de watertoets in bijlage IX tot XV opgenomen kaarten.