2011_CBS_13845 - Eilandje - Waterprojecten - Steigers en walvoorzieningen - Schetsontwerp - Goedkeuring

Binnen de begroting van het Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen wordt, zoals vastgelegd in het protocol stad-haven van 2009, 13.000.000,00 EUR geïnvesteerd in de renovatie van de kaaimuren. De steigers voor woonboten aan Houtdok Zuidkaai wordt mee opgenomen in deze renovatie.

Deze investering in de steigers is opgenomen in de strategsiche meerjarenbegroting van AG Stadsplanning waar 2.500.000,00 EUR voor het project is voorzien.  

Masterplan Eilandje

Op 20 maart 2002 (jaarnummer 3278) besliste het college het Masterplan Eilandje goed te keuren als onderlegger voor de verdere ontwikkeling van het Eilandje. De globale visie uit het Masterplan is thematisch verder uitgewerkt en verfijnd in vier beeldkwaliteitsplannen; het  beeldkwaliteitsplan voor de buitenruimte, het beeldkwaliteitsplan voor de architectuur, het waterplan en het groenplan.

Waterplan Eilandje

Het college keurde het Waterplan Eilandje goed op 7 mei 2004 (jaarnummer 4652). De hoofddoelstelling van het plan is het maximaal ontwikkelen van het maritieme karakter van het Eilandje.

Waterplan+ Eilandje

Het college keurde het Waterplan+ Eilandje goed op 25 maart 2011 (jaarnummer 3191). Het Waterplan+ beschrijft de visie op het water aan de hand van tien krachtlijnen. Dit wordt doorvertaald in negen te realiseren projecten. De voornaamste projecten zijn de realisatie van een museumhaven in het Bonapartedok, de bouw van een drijvend zwembad, de uitbouw van twee woonbotenclusters en de realisatie van voorzieningen aan de wal.

Steigers en walvoorzieningen: nieuwe functies vragen nieuwe voorzieningen

Het Waterplan+ Eilandje geeft een nieuwe invulling aan de dokken van het Eilandje met een hedendaags watergebonden programma:

• een passantenjachthaven;
• een jachthaven met vaste ligplaatsen;
• een museumhaven;
• aanmeerplaatsen voor rondvaartschepen;
• aanmeerplaatsen voor riviercruises;
• ligplaatsen voor woonboten.

Om deze nieuwe functies een plaats te bieden, is ook nieuwe infrastructuur nodig: ieder type wateractiviteit heeft nood aan een specifiek soort aanmeerplaats of steiger. De dokranden op het Eilandje bevinden zich gemiddeld op ongeveer 2 meter boven het waterniveau. Voor cruiseschepen of grote rondvaartschepen is dit een goede hoogte, maar voor kleinere boten (jachten, woonboten, kleine rondvaartboten) is de kaaimuur te hoog om aan te meren. Op sommige plaatsen zullen daarom steigers aangelegd moeten worden. In de jachthavens in het Willemdok en het Kempischdok zijn al zulke steigers aangelegd. Het schetsontwerp dat nu voorligt, voorziet aanvullende steigers in Bonapartedok, in het Houtdok en in het Kattendijkdok.

De nieuwe waterfuncties vragen ook specifieke voorzieningen op het land: een tijdelijke of permanente aansluiting op de drinkwaterleiding, het elektriciteitsnet, de openbare riolering en telecom. Daarnaast zijn voor woonboten ook brievenbussen noodzakelijk. Al deze voorzieningen zullen verder worden aangeduid als "walvoorzieningen".

De schepen op het Eilandje kunnen voor heel wat overlast en milieuhinder zorgen. De schepen voorzien momenteel zelf in elektriciteit door de hulpmotoren te laten draaien, wat lawaai- en geurhinder met zich mee brengt. Het vuil water van de schepen wordt bovendien meestal geloosd in de dokken. Ook daarom zijn degelijke walvoorzieningen noodzakelijk.

Steigers: algemene principes

Voor de steigers in dit plan worden dezelfde ontwerpprincipes gehanteerd als voor de bestaande steigers in het Willemdok:

• gebruik van hardhouten planken;
• bevestiging aan buispalen om de 30 meter;
• trappen met open optredes en brede, "bezitbare", treden;
• kwalitatieve hellingbanen;
• balustrades aan de kadezijde;
• het hoogteverschil tussen wateroppervlak en bovenkant steiger (vrijboordhoogte) is 45 cm.

Walvoorzieningen: algemene principes

De walvoorzieningen worden zoveel mogelijk gegroepeerd per twee  of vier lig- of aanmeerplaatsen. Waar er kasten worden gebruikt hebben deze een zo rank mogelijke vormgeving en worden ze afgewerkt in stadsgrijs. De kasten worden op de steigers of op ongeveer 1,50 meter afstand van de dokrand geplaatst. Er wordt onderzocht of ondergrondse kasten mogelijk zijn.

Bonapartedok: inrichting als museumhaven

Eén van de belangrijkste projecten uit het Waterplan+ Eilandje is het inrichten van een museumhaven in het Bonapartedok. De vier zijden van het dok krijgen elk een andere invulling:

• de oostzijde wordt uitgerust met een publieke steiger van 10 meter breed en 100 meter lang. Deze is toegankelijk via twee trappen en een hellingbaan, die aansluiten op de meest logische looplijnen vanaf de Hanzestedenplaats. De publieke steiger biedt een verblijfsruimte in direct contact met het water. Aan het ponton kunnen kleine rondvaartboten, watertaxi's en bijvoorbeeld bezoekende Tall Ships aanmeren;
• de publieke steiger sluit aan op de museumsteiger aan de zuidrand. De museumsteiger is periodiek publiek toegankelijk en wordt 's avonds afgesloten. Aan de museumsteiger liggen bezoekbare museumschepen, bewoonde museumschepen en mogelijks een historisch horecaschip. De schepen meren kops aan via vingersteigers;
• aan de westzijde van het dok komt een passantenjachthaven voor historische jachten. Ook hier meren de schepen aan via vingersteigers die aangesloten zijn op een langssteiger. De steigers zijn permanent afgesloten voor het publiek. De steigers zijn toegankelijk via een aparte hellingbaan;
• aan de noordzijde wordt geen steiger voorzien, hier is ruimte voor grotere museumstukken, zoals het lichtschip Westhinder en de Vlotkraan 9.

De steigers zijn geplaatst op 3,50 meter van de kaaimuur, zodat de kaaimuur goed bereikbaar blijft voor de geplande restauratie. De steigers staan constructief los van de beschermde kaaimuren, die zoveel mogelijk in het zicht gelaten worden. Op de steigers en rond het dok worden de nodige walvoorzieningen opgenomen. 

Kaai 63: publieke steiger bij het nieuwe havenhuis

Aan het nieuwe havenhuis aan kaai 63 voorziet het Waterplan+ Eilandje een bijkomende publieke steiger van 10 meter breed en 75 meter lang. De steiger is toegankelijk via een trap en een hellingbaan. Net als de publieke steiger in de museumhaven ligt deze steiger op 3,50 meter van de kaaimuur en kunnen er kleine schepen aanmeren. Door het voorzien van verschillende publieke steigers kan een watertaxidienst worden uitgebouwd in de dokken van het Eilandje.

Houtdok-zuidkaai: ligplaatsen voor woonboten

Aan de zuidkaai van het Houtdok voorziet het Waterplan+ Eilandje aanlegsteigers voor woonboten. De bestaande taludkaai is in zeer slechte staat, het Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen zal deze vervangen door een rechte kaaimuur. Aan de nieuwe rechte kaaimuur wordt een langssteiger over de volledige lengte van de kaai geïnstalleerd. De steigers liggen vast op 1,40 meter boven het waterniveau, zodat de woonschepen goed toegankelijk zijn voor de bewoners. De langssteiger is tegen de kaaimuur geplaatst en vormt zodoende een uitbreiding van het openbaar domein. De langssteiger is voorzien van vingersteigers, waaraan steeds twee woonboten kunnen aanmeren.

Voor de ligplaatsen voor woonboten zijn vaste aansluitingen nodig op water, elektriciteit, telecom en de riolering. Op advies van de commissie openbaar domein zal de exacte plaatsing en uitvoering van de walvoorzieningen bepaald worden in het voorontwerp. In het verlengde van elke vingersteiger zijn enkele treden in de deksteen van de kaaimuur voorzien, die de steigers verbinden met de dokrand. Aan de uiteinden van de langssteiger bevinden zich hellingbanen. Het bestaande betonnen ponton in het midden van de Houtdok zuidkaai wordt indien mogelijk gerenoveerd en geïntegreerd in de nieuwe steigerinfrastructuur. Het ponton is een interessante aanvulling op het publiek domein en schept meer openheid in de woonbotencluster.

Kattendijkdok: aanmeerplaatsen voor riviercruiseschepen

De riviercruiseschepen meren vooral aan Kattendijkdok Oost- en Westkaai aan. Jaarlijks komen er een 400-tal riviercruiseschepen op het Eilandje. Binnen dit schetsontwerp worden aan Kattendijkdok-Westkaai de eerste drie walstroomkasten voor in totaal zes cruiseschepen voorzien. De riviercruises hebben bij het aankoppelen aan walstroom een aansluiting van 400A nodig. Hiervoor zijn aangepaste walstroomkasten nodig.

Kattendijkdok-Zuidkaai, Napoleonkaai en Sint-Laureiskaai: aanmeerplaatsen voor andere scheepvaart

Aan Kattendijkdok-Zuidkaai, Napoleonkaai en Sint-Laureiskaai zijn walstroomkasten voor binnenvaartschepen, rondvaartschepen en evenementenschepen voorzien. Ook deze schepen meren direct aan de dokrand aan. Voor deze schepen is een aansluiting van 63A nodig.

Kempischdok-Oostkaai

Aan Kempischdok-Oostkaai zijn 3 walkasten voorzien voor in totaal twaalf grotere woonboten. Ook deze ligplaatsen hebben vaste aansluitingen nodig op water, elektriciteit, telecom en de riolering.

Het schetsontwerp en het voorontwerp worden opgemaakt door AG Stadsplanning. Op basis van het schetsontwerp wordt het advies gevraagd van de districtsraad, de jeugdraad, de seniorenraad en de bewoners.

Het schetsontwerp van de museumhaven wordt besproken op een workshop museumhaven met specialisten uit de vakwereld.

De toegankelijkheid van de steigers wordt voor de goedkeuring van het voorontwerp afgetoetst met de provinciale commissie integrale toegankelijkheid.

Het definitief ontwerp, de stedenbouwkundige vergunningsaanvraag en de aanbestedingsdossiers zullen opgemaakt worden door een extern studiebureau dat aangesteld wordt door AG Stadsplanning. De effectieve uitvoering zal gefaseerd verlopen vanaf medio 2012.