2011_CBS_14301 - Masterplan Havanastraat en masterplan Rozemaai - Offerte en beslissing - Goedkeuring

Dit besluit heeft voor de stad geen bijkomende financiële gevolgen, gezien de kosten verrekend worden binnen het raamcontract voor het uitvoeren van milieueffectenrapporten, voor plannen of programma’s en ruimtelijke veiligheidsrapporten op het grondgebied van de stad Antwerpen (besteknummer 2007/8039), gegund door het college op 28 december 2007 (jaarnummer 18049).

Dit bestaande raamcontract voorziet in een bedrag van 680.000,00 EUR btw inbegrepen, op budgetplaats: 5152000000, budgetpositie 613, functiegebied: FDSW010201A00000, subsidie: SUB_NR, fonds: intern, begrotingsprogramma: 510010600, budgetperiode: 1100.

De kostprijs voor het uitvoeren van de opdracht is geraamd op 19.850,00 EUR exclusief btw of 24.018,50 EUR inclusief btw en kan volledig worden verrekend binnen dit raamcontract.

Artikel 57 van het Gemeentedecreet bepaalt de bevoegdheid van het college.

Op 19 oktober 2007 (jaarnummer 14010) besliste het college het bestek 2007/8039 en de procedure voor het afsluiten van een raamcontract voor het opmaken van milieueffectenrapporten, voor plannen of programma’s en ruimtelijke veiligheidsrapporten op het grondgebied van de stad Antwerpen goed te keuren.

Op 28 december 2007 (jaarnummer 18049) besliste het college om het raamcontract voor het opmaken van milieueffectenrapportage, voor plannen of programma’s en ruimtelijke veiligheidsrapporten (bestek 2007/8039) aan Belconsulting nv te gunnen. Vandaag maakt Belconsulting nv deel uit van Antea Group.

Dit raamcontract laat de stad Antwerpen toe om in functie van planprocessen voor welbepaalde gebieden onder andere een geluids- en luchtstudie uit te voeren.

Op 12 december 2008 (jaarnummer 15751) besliste het college om een krediet van 250.000,00 EUR voor het dienstjaar 2008 vast te leggen voor het bestek 2007/8039.

Op 20 februari 2009 (jaarnummer 2340) besliste het college het initiatief tot opmaak van het masterplan Rozemaai, district Antwerpen, goed te keuren.

Op 4 maart 2011 (jaarnummer 13573) besliste het college het voorontwerp van het masterplan Rozemaai goed te keuren.

Op 27 mei 2011 kreeg het college een toelichting over het masterplan Havanastraat door de dienst ruimtelijk beleid.

Op 8 juli 2011 kreeg het college een tweede toelichting over het masterplan Havanastraat door de dienst ruimtelijk beleid.

Masterplan Havanastraat

Het plangebied van de Havanastraat is volledig omgeven door de verkeersinfrastructuren Noorderlaan, Ekersesteenweg, A12, spoorlijn 12 en de Havanastraat.

Een bepalende factor op het terrein is het kazernecomplex S.B. Housmans uit het interbellum. Dit complex dat vanuit de Havanastraat en Noorderlaan beeldbepalend is, telt vijf hoofdgebouwen waarvan er vier gegroepeerd zijn rond een paradeplein.

Uit een onderzoek van de dienst monumentenzorg blijkt de erfgoedwaarde van het complex. Het wordt dan ook vanuit zowel architecturaal als monumentaal oogpunt als een belangrijke meerwaarde beschouwd. Behoud wordt geadviseerd. 

In het plangebied dat een totale oppervlakte heeft van circa 19 ha zijn diverse functies aanwezig. In het kazernecomplex bevinden zich een politiekantoor en ateliers en depots. Overige ateliers en depots zijn gelegen naast de kazerne. Verder bevinden er zich het containerpark Luchtbal, volkstuinen, een tankstation en een schietstand van de politie.

Binnen de stedelijke administratie wordt door verschillende diensten gezocht naar geschikte locaties om programma’s onder te brengen. Het betreft bijkomende programma’s bovenop het bestaande aanbod alsook programma’s ten gevolge van herlokalisering. Het plangebied van de Havanastraat komt bij deze zoektocht naar een geschikte locatie in beeld voor volgende programma’s: ateliers en depots, polytechnische campus noord, sport en recreatie, politie en wonen. Ook is er interesse getoond vanuit de markt om grootschalige detailhandel te ontwikkelen. Tevens is de omgeving van het kruispunt Noorderlaan-Ekersesteenweg aangeduid voor de P&R Kazerne in het kader van de tramverlenging naar Ekeren binnen Brabo 2.

Een tweede belangrijke factor voor de verdere ontwikkeling en inrichting van het plangebied Havanastraat is het geluidsklimaat van de omgeving. Op de geluidskaart van SGS Belgium van december 2009 en de Geluidsstudie voor het masterplan Luchtbal opgemaakt door dBa consult, vallen de A12, de Ekersesteenweg, de Noorderlaan en de spoorweg op als bronnen van verkeerslawaai. Ook de industrie in de haven ten westen en ten zuiden vormen bronnen van geluidsoverlast. De verschillende geluidsbronnen zorgen eveneens voor fijn stof.

Eenzelfde problematiek inzake ongunstig geluidsklimaat en fijn stof doet zich voor aan de overzijde van de A12 ter hoogte van de woonwijk Rozemaai waarvoor momenteel een masterplan wordt opgemaakt.

Masterplan Rozemaai

Het masterplan Rozemaai heeft als onderzoeksgebied de sociale woonwijk Rozemaai, een wijk gelegen tussen de Leo Baekelandstraat en Ferdinand Verbieststraat (noord), de Ekersesteenweg (oost) en de A12 (zuid-west). Aan de overzijde van de Ekersesteenweg is het natuurgebied Oude Landen en het Ekers moeras.

De wijk kampt momenteel met leefbaarheidsproblemen, veroorzaakt door sociale en ruimtelijke knelpunten. De A12 in het westen en zuiden en de te hoge rijsnelheid op de Ekersesteenweg zorgen voor geluidsoverlast in het woongebied.

De ambitie van het masterplan Rozemaai is om voor de wijk een globale visie te ontwikkelen opdat de wijk getransformeerd wordt tot een kwaliteitsvolle woonomgeving.

De essentie van Rozemaai bestaat uit 4 ruimtelijke structuren en een socio-culturele laag. Deze 4 ruimtelijke structuren zijn water, landschap, mobiliteit en bouwvelden.

Het uitgangspunt voor de ontwikkeling van Rozemaai is het waterrijke landschap. Dankzij het opnieuw openleggen van de Donkse Beek, het behouden van het overstromingsgebied en het aanleggen van een wadi-structuur zal de waterhuishouding binnen Rozemaai weer optimaal gebeuren.

De landschaps- en natuurelementen zullen drager zijn voor de uitwerking van het masterplan. Rond deze elementen wordt een parkstructuur gecreëerd waar een breed gamma aan diverse activiteiten (zoals pick-nicken, voetballen, vissen, wandelen, sporten,…) kan plaatsvinden. Deze openluchtactiviteiten moeten plaatsvinden in een omgeving met een beperkte overlast van geluid en lucht.

Daarnaast worden in de beekvallei paviljoenen geplaatst die als scharnierpunten zullen dienen tussen de bouwvelden en het landschap.

Het aantal woningen in Rozemaai wordt uitgebreid met 200 tot 400 eenheden. Dankzij een goede verhouding tussen sociale woningen en privékoopwoningen wordt getracht een gewenste sociale mix te realiseren. Om een aangename woonomgeving te creëren zullen nieuwe gebouwen zodanig ingeplant worden dat de hinder van A12 beperkt wordt.

Om de woonkwaliteit binnen Rozemaai te optimaliseren worden suggesties opgenomen voor de omliggende verkeersstructuren:

• de Ekersesteenweg wordt gedegradeerd in hiërarchie en krijgt een zone 50 aanduiding. Een nieuwe tramlijn, die Ekeren verbindt met Antwerpen zal stoppen op diverse halten aan Rozemaai;
• ten zuiden en ten westen van Rozemaai loopt de A12. Zowel om ecologische redenen alsook voor het beperken van de geluidsoverlast wordt gepleit voor het behoud van de natuurlijk ontstane vegetatie aan de zuidrand van Rozemaai. Dankzij de aanleg van een geluidswal zal de woonkwaliteit in de bouwvelden verhogen.

In functie van het masterplan Rozemaai zijn momenteel nog geen studies over de geluids- of luchtkwaliteit opgemaakt.

Vanuit patrimoniumonderhoud wordt volgend advies gegeven met betrekking tot het masterplan Havanastraat.

Patrimoniumonderhoud adviseert positief op het herbestemmen van de voormalige rijkswachtkazerne tot polytechnische campus op voorwaarde dat een oplossing wordt geboden voor de diensten die momenteel gehuisvest zijn in de gebouwen, zowel ruimtelijk als financieel, dit zowel voor de tijdelijke als voor de definitieve huisvesting.

Patrimoniumonderhoud herinnert er aan dat de voormalige rijkswachtkazerne heden verschillende stedelijke gebruikers kent en dat de huuropbrengsten ingeschreven zijn als bijdrage aan de financiering van het Bell project.  

Huidige huisvesting stadsdiensten in de 5 gebouwen van de voormalige rijkswachtkazerne:

• patrimoniumonderhoud/bijzondere opdrachten;
• gemeenschappelijke aankoopcentrale;
• kinderopvang/speelcel;
• lokale politie;
• stedelijk onderwijs;
• stadsontwikkeling/archeologie;
• cultuur, sport & jeugd/musea en erfgoed.

Netto vloeroppervlakte in gebruik: 19.618m²

Kostprijs voorlopige huisvesting huur containers: 7.052.040,00 EUR/jaar, exclusief btw. Kostprijs voorlopige huisvesting aankoop containers: 18.558.000,00 EUR, exclusief btw.

Marktconforme verhuring voormalige rijkswachtkazerne:

• netto vloeroppervlakte: 5.731m²;
• verlies huurinkomsten: 213.325,00 EUR/jaar.

De overige gebouwen op het terrein worden momenteel volledig gebruikt door patrimoniumonderhoud/bijzondere opdrachten + gemeenschappelijke aankoopcentrale, samen leven, actieve stad/toerisme en de lokale politie.

Masterplan Havanastraat

De ambitie van het masterplan Havanastraat is om de verschillende ruimtelijke programma’s die door meerdere partners worden geclaimd af te wegen ten opzichte van elkaar, ze te betrekken op elkaar en te integreren in het plangebied.

De dienst ruimtelijk beleid heeft binnen de beleidscontext van het strategisch-Ruimtelijk Structuurplan Antwerpen (s-RSA) de ontwikkelingsmogelijkheden van het plangebied onderzocht.

Het plangebied van de Havanastraat vormt het noordelijke eindpunt van de harde ruggengraat langs de Noorderlaan en grenst tegelijk aan de zachte ruggengraat. Dit maakt van het gebied een belangrijke plek in de stadsuitbreiding naar het noorden.

Ontwikkelingsperspectieven voor de harde ruggengraat zijn: het realiseren van bovenlokale stedelijke activiteiten, verdicht bouwen en inzetten op een kwalitatieve publieke ruimte.

De ambitie van het s-RSA voor de Havanastraat als strategisch gebied en als poort tot de metropool staat in contrast met de huidige perifere ligging en verschillende ruimtelijke programma’s. Het gebied heeft echter wel potentieel om inhoud te geven aan de ambitie van het s-RSA. Van belang is daarom om de stedelijkheid die de harde ruggengraat ambieert op lange termijn te projecteren en niet te hypothekeren met beslissingen op korte termijn.

Dit houdt in dat behoedzame beslissingen genomen moeten worden en dat op lange termijn moet gedacht worden. De stad heeft hierin een bevoorrechte positie doordat zij het overgrote deel van de percelen binnen het plangebied in eigendom heeft. Door deze eigendommen niet van de hand te doen wordt de zeggenschap behouden over dit strategische gebied. Vanuit de bevoorrechte positie en vanuit het besef dat het eigen grondaandeel van de stad binnen haar grondgebied voor publieke en stedelijke voorzieningen schaars is, wordt voorgesteld om programma’s vanuit de markt die niet tegemoet komen aan eigen tekorten, op korte termijn te weren als invulling van het plangebied. Programma's die voortkomen uit overeenkomsten met de Vlaamse overheid, zoals de inplanting van de P&R Kazerne, blijven evenwel mogelijk.

Het programma van een Polytechnische campus past wel in het streven van het s-RSA. Uit het ontwerpend onderzoek dat is verricht en een eerste functioneel onderzoek van het kazernecomplex blijkt dat dit complex een interessante locatie is om het programma van onderwijs te huisvesten. Verder gedetailleerd onderzoek naar de functionele en architecturale mogelijkheden van de kazerne binnen het gegeven van de erfgoedwaarde is nodig. Voor een beperkt deel van het programma van de campus dat niet binnen de kazernegebouwen past, waaronder de sporthal, zal in een nieuwbouw voorzien moeten worden. In een stadsontwerp zal verder gezocht worden naar een geschikte locatie.

De overige programma’s gaan niet of niet vanzelfsprekend samen met stedelijkheid. Op lange termijn komen zij niet overeen met de ambitie van het s-RSA. Voor de zone tussen de kazerne en de A12 , waar momenteel al ateliers en depots staan, wordt daarom ingezet op een korte termijnvisie. Het programma van ateliers en depots kan in afwachting van de realisatie van het s-RSA toegelaten worden met die beperking dat het structureel tijdelijk is. Binnen een termijn van 20 à 25 jaar zal een nieuwe evaluatie nodig zijn in functie van de realisatie van het s-RSA.

Naast het onderzoek dat is verricht naar de mogelijke programma’s die op het plangebied ontwikkeld kunnen worden, zijn inrichtingsmogelijkheden onderzocht. Ontwerpend onderzoek heeft een principiële invulling van de site volgens vier kwadranten opgeleverd. Een van de kwadranten omvat de kazerne waarvan het behoud in navolging van de dienst monumentenzorg voorop staat. Twee kwadranten liggen tussen de kazerne en de A12. Een vierde kwadrant ligt ten oosten van de kazerne. Een verdere uitwerking en verfijning van deze opdeling is nodig. De opmaak van een stadsontwerp zal dienen als tussenstap naar architectuuropdrachten op het terrein.

Maatregelen geluids- en luchtaspecten Masterplan Rozemaai en Masterplan Havanastraat

Vanuit de gekende geluidsoverlast en overlast aan fijn stof te Rozemaai en Havanastraat is onderzoek nodig naar de nodige maatregelen om een aangename verblijfskwaliteit te garanderen.

Aan Antea Group werd een offerte gevraagd voor maatregelen die rechtstreeks invloed hebben op de inplanting en volumetrie van gebouwen, de materialisatie ervan en de landschappelijke omkadering door bijvoorbeeld bermen of bomenpartijen.

Het te onderzoeken gebied bestaat uit:

• enerzijds de wijken Rozemaai en Groot Hagelkruis, gelegen tussen de A12 en het havengebied ten westen en zuiden, de N114 en natuurgebied Oude Landen ten oosten en de kern van Ekeren ten noorden;
• anderzijds de site Havanastraat (voormalige kazerne), gelegen tussen de A12 en Oude Landen ten noorden, de spoorweg Antwerpen-Roosendaal ten oosten, de Havanastraat ten zuiden en de N180 (Noorderlaan) en het havengebied ten westen.

Om de maatregelen inzake geluids –en luchtaspecten op te stellen zal eerst een vooronderzoek gebeuren naar de bestaande geluids- en luchtkwaliteit:

• de bestaande geluidskwaliteit wordt onderzocht op basis van de recent opgemaakte geluidsbelastingskaarten voor de agglomeratie Antwerpen ten gevolge van wegverkeer, spoorverkeer en industrie. Deze worden aangevuld met de resultaten van continue geluidsmetingen gedurende minstens 72 uur. Hierbij worden twee vaste meetpunten voorzien: één aan de zuidkant van wijk Rozemaai en één aan de noordkant van de kazerne. Bijkomend worden kortstondige ambulante meetpunten op een tiental punten uitgevoerd.
• de bestaande luchtkwaliteit word onderzocht op basis van de luchtmodellering die in opdracht van de stad Antwerpen door de Vlaamse instelling voor technologisch onderzoek (VITO) werd uitgevoerd, en de recente meetresultaten in de nabijgelegen meetstations van de Vlaamse milieumaatschappij (VMM).

De resultaten hebben als meerwaarde dat in de planprocessen voor beide masterplannen milderende maatregelen in functie van geluid en lucht kunnen opgenomen worden.

Vanaf de goedkeuring van de opdracht zal de studie opgeleverd worden na een termijn van 3,5 maanden. De kostprijs is geraamd op 19.850,00 EUR exclusief btw of 24.018,50 EUR inclusief btw.