Het Lobroekdok is gelegen tussen de Slachthuislaan en het huidig viaduct van Merksem. Het heeft een oppervlakte van 105.660 m² en een maximale diepte van circa 5 meter. De waterbodem (slib) van het Lobroekdok is sterk verontreinigd met zware metalen, polycyclische aromatische koolwaterstoffen en minerale olie en heeft een gemiddelde dikte van 1,5 meter. Het totale volume van het slib wordt geschat op 160.000 m³.
Verschillende onderzoeken naar mogelijke saneringstechnieken
In het verleden zijn reeds heel wat studies gebeurd om geschikte saneringstechnieken af te toetsen voor toepassing in het Lobroekdok:
Op 6 april 2011 gunt het directiecomité van AG Stadsplanning Antwerpen de opdracht voor een pilootproef geotubes, om deze techniek concreet naar haalbaarheid en toepassing op de vervuiling in het Lobroekdok na te laten gaan . De geotubes zijn een aantrekkelijk alternatief maar zijn in de haalbaarheidsstudie van 2008 niet even ver uitgewerkt dan de voorkeursvariant van het bodemsaneringsproject. Bovendien gaat het om een innovatieve techniek. Om de geotubes als volwaardige variant in het debat rond de sanering van het Lobroekdok mee te nemen, werd opdracht gegeven aan Witteveen + Bos Belgium een pilootproef uit te voeren.
Op 19 september 2011 (jaarnummer 01100) keurt de gemeenteraad de samenwerkingsovereenkomst tussen de stad Antwerpen, de NV van publiek recht BAM en het Vlaamse gewest goed. Hierin worden onder meer afspraken gemaakt omtrent de sanering van het Lobroekdok. BAM zal op kosten van het Vlaamse gewest de sanering van het Lobroekdok uitvoeren.
Techniek
De techniek van de geotubes kan eenvoudig beschreven worden als het vullen van een geotextiel, in cylindervorm, met vervuild slib, waarbij het water door de poriën van de geotextiel terug naar buiten vloeit en het vervuilde slib in vastere en compactere vorm achterblijft in de geotextiel. Om de ontwatering te versnellen, wordt een zogenaamde flocculant toegevoegd. Deze zorgt ervoor dat de slibdeeltjes samenklonteren en bezinken. Het doel van de pilootproef is de meest geschikte geotextiel en flocculant te vinden voor dit specifieke slib en dan na te gaan hoe lang het proces duurt en wat de kwaliteit is van het water dat uit de geotextiel vloeit.
De gevulde geotubes kunnen gestapeld worden, onder water of op het land en bieden mogelijkheden tot een landschappelijke inrichting. Het is ook mogelijk na ontwatering, de gevulde geotubes open te maken en het slib af te voeren naar een stortplaats. Maar dit zou tot zeer hoge kosten leiden.
De vulling van de geotubes dient te gebeuren op de plaats waar ze finaal moeten liggen. Het verplaatsen van de gevulde geotubes is niet mogelijk. Indien de geotubes finaal op de bodem van het Lobroekdok zouden terecht moeten komen, is het noodzakelijk de geotubes onder water in het dok te vullen.
Pilootproef
De pilootproef bestond uit een proefopstelling op schaal 1/100, waarbij geotubes werden gevuld met slibmonsters uit het Lobroekdok, zowel boven water als onder water. De belangrijkste conclusies uit de studie zijn:
- het saneren van het Lobroekdok door middel van geotubes is technisch haalbaar;
- het ontwateringsproces verloopt zeer snel (2 weken, voor 1 geotube) waardoor de totale duur van de sanering kan teruggebracht worden tot minder dan een jaar;
- het volume slib in de geotubes is kleiner dan het volume vandaag in het dok aanwezig door het compacteren en samenklonteren. Bij een vulling boven water gaat het om een volumevermindering van 30%, onder water om 15%. Dit betekent dat na sanering het slib minder plaats zal innemen in het dok dan vandaag.
Ruimtelijke toepassing geotubes
Wanneer geopteerd wordt de geotubes boven water te vullen, bestaan er ruimtelijk twee mogelijkheden. Ofwel worden de geotubes aan de randen van het dok of in de buurt gelegd, ofwel wordt eerst het dok (deels) droog gemaakt om daar dan de geotubes te leggen. In het eerste geval moet een aanzienlijke ruimte beschikbaar zijn voor het stapelen van de geotubes. In het tweede geval vereist dit bijkomende maatregelen, zoals bijvoorbeeld het plaatsen van damwanden. Hierbij bestaat misschien wel de mogelijkheid tot synergie met de werken nodig voor de bouw van de sleuf in het dok.
Wanneer geopteerd wordt de geotubes onder water te vullen, kunnen de geotubes op de bodem van het dok gelegd worden. Men kan kiezen om de geotubes onzichtbaar onder het water te houden, waardoor een ondiepe waterpartij overblijft. Men kan ook kiezen de geotubes op een bepaalde plek te stapelen om zo bermen te creëren.
Kostenraming
De kostprijs van het vullen van de geotubes boven water wordt geraamd op 5,4 miljoen euro (exclusief btw). Hierbij moet de opmerking gemaakt worden dat mogelijks extra maatregelen genomen moeten worden, om de geotubes in het dok te kunnen vullen, met name het droog maken van het dok. Deze kosten worden hier niet mee beschouwd, enkel de saneringstechniek op zich.
De kostprijs van het vullen van de geotubes onder water wordt geraamd op 6,4 miljoen euro (exclusief btw).
Het college neemt kennis van de resultaten van de pilootproef voor de bodemsanering van het Lobroekdok door middel van geotubes.
Het college geeft opdracht aan:
| Dienst | Opdracht |
|
AG STAN |
Overmaken en bespreken resultaten met de betrokken actoren zoals BAM, OVAM en VMM, als waardevolle input voor de opmaak van het bodemsaneringsproject. |