2011_CBS_10710 - Duurzame ontwikkeling - Beleidsnota "Antwerpen, duurzame stad voor iedereen" - Goedkeuring

Bovenlokale engagementen

De stad Antwerpen stelde zich begin 2010 kandidaat om de titel "European Green Capital" te mogen dragen in 2012 of 2013. Uit de evaluatie van de Green Capital bleek dat het de stad aan een overkoepelende visie ontbreekt. Daarom gunde het college op 17 december 2010 (jaarnummer 15849) aan Roland Berger Strategy Consultants de opdracht om een overkoepelende visie op duurzaamheid in het beleid van de stad Antwerpen te formuleren, en dit vanuit de focus energie en milieu. Dit gebeurde op basis van de bestaande initiatieven, benchmarks (met vnl. Gent, Hamburg en Stockholm) en gesprekken met enkele belangrijke stakeholders binnen en buiten de stedelijke organisatie. Deze studie (in bijlage) vormt de basis voor de beleidsnota "Antwerpen, duurzame stad voor iedereen".

De stad Antwerpen zette haar engagement voor een duurzame stad kracht bij door de ondertekening van het Europese Burgemeestersconvenant (Covenant of Mayors) op 9 januari 2009 (jaarnummer 102). Met deze overeenkomst engageert de stad Antwerpen zich om, in lijn met de Europese doelstellingen, minstens 20 % minder CO2 uit te stoten tegen 2020. Voor de eigen stedelijke werking stelt de stad Antwerpen zich alvast het doel om tegen 2020 de CO2-uitstoot te reduceren met 30%. Tegen 2050 wil de stad CO2-neutraal zijn. Hoe de stad dit zal realiseren werd uitgewerkt in een klimaatplan voor Antwerpen, goedgekeurd door het college op 28 januari 2011 (jaarnummer 835). Het klimaatplan maakt integraal deel uit van de beleidsvisie Antwerpen duurzame stad met betrekking tot het thema energie en zal samen met de beleidsvisie worden voorgelegd aan de gemeenteraad.

Voor de stad Antwerpen is duurzaamheid al langer een thema dat het beleid mee vorm geeft. Zo ondertekende de stad reeds in 1994 het Charter van Aalborg - Charter of European Cities and Towns towards Sustainability. In 2007 volgde het Leipzig Charter on Sustainable European Cities en in 2008 de Eurocities Declaration on Climate Change. 

De stad Antwerpen ondertekende bovendien de samenwerkingsovereenkomst 2008-2013 inzake milieu met de Vlaamse overheid (goedgekeurd door gemeenteraad op 28 april 2008 (jaarnummer 618)). De stad ondertekende het basisniveau, het onderscheidingsniveau en de projectmodule, voert hiertoe acties uit omtrent milieu en duurzame ontwikkeling en ontvangt hiervoor subsidies van de Vlaamse overheid.

Stedelijke plannen

In het bestuursakkoord 2007-2012 (goedgekeurd door gemeenteraad op 15 januari 2007, jaarnummer 22) staan verschillende ambities die kaderen in één van de thema's die bijdragen aan een duurzame stad. Zo wordt er o.a. in gesteld dat Antwerpen zuinig en duurzaam wil omspringen met energie en grondstoffen en dat het stadsbestuur het goede voorbeeld wil geven door ecologische normen in de planfase van stadsontwikkeling mee te nemen en schone vormen van energie te gebruiken. 

Er lopen dan ook reeds heel wat initiatieven op verschillende terreinen met duurzame ambities (vb. in het kader van de facilitaire doelstelling FDSW02 "Stad, OCMW en dochters evolueren naar een klimaatneutrale en ecologisch duurzame werking"). Deze werden opgelijst in een overkoepelende inventaris. Verschillende plannen met doelstellingen rond duurzaamheid werden goedgekeurd, zoals:

• Kyotoplan om binnen de eigen stadsdiensten de Kyotonorm te halen en ook burgers en scholen aan te zetten zuiniger met energie om te springen (14 november 2003, jaarnummer 11114);
• Mobiliteitsplan (gemeenteraad, 21 februari 2005, jaarnummer 332);
• Strategisch Ruimtelijk Structuurplan Antwerpen (sRSA) (gemeenteraad, 18 september 2006, jaarnummer 1779);
• Beleidsnota propere straten (gemeenteraad, 26 mei 2008);
• Parkeerbeleidsplan (gemeenteraad, 28 april 2008, jaarnummer 617);
• Fietsbeleidplan (college, 21 september 2009, jaarnummer 1384);
• Actieplan duurzame overheidsopdrachten (college, 25 juni 2010, jaarnummer 7807);
• Blauwdruk - Richtlijnen bouwen met de stad (college, 17 september 2010, jaarnummer 11484);
• Bouwcode (gemeenteraad, 25 oktober 2010, jaarnummer 1433);
• Bomenplan (college, 17 december 2010);
• Klimaatplan in kader van Covenant of Mayors (college, 28 januari 2011, jaarnummer 835); 
• District Antwerpen. Zones 30. Aanpassing verkeerssignalisatie om de zone 30 binnenstad aanzienlijk uit te breiden (college, 15 april 2011, jaarnummer 4122);
• Selectie maatregelen ter verbetering van de luchtkwaliteit en de beheersing van geluidshinder in de stad Antwerpen (college, 6 mei 2011, jaarnummer 10156).

Het klimaatplan en de maatregelen ter verbetering van de luchtkwaliteit en beheersing van geluidshinder maken integraal deel uit van de beleidsnota duurzame stad.

• lichtplan;
• hoogbouwnota;
• groenplan;
• herziening mobiliteitsplan.

De missie van de stad Antwerpen zoals bepaald in het bestuursakkoord (op 15 januari 2007 goedgekeurd door de gemeenteraad (jaarnummer 22) luidt: "Antwerpen moet de meest aantrekkelijke leefomgeving zijn voor wie hier woont, werkt of op bezoek komt. Daar wil de bestuursploeg de komende zes jaar aan werken, samen met alle Antwerpenaars en bezoekers. In een wereld waarin steden alsmaar belangrijker worden, heeft Antwerpen als grootste stad van Vlaanderen de verantwoordelijkheid om aan te tonen dat de toekomst aan de steden is. En dat die toekomst positief is." 

Duurzaamheid is hierbij een sleutelelement. Antwerpen heeft meerdere troeven in handen om zich als pionier te positioneren en een reflex tot duurzaamheid bij bewoners, bedrijven en bezoekers te creëren. Denken we maar aan de centrale ligging van onze stad in Europa, de schaal, de diversiteit, de aanwezigheid van een wereldhaven en van de Schelde, de aanwezigheid van groen, …Bovendien is de stad Antwerpen al langer actief bezig met het thema duurzaamheid wat zich uit in tal van plannen en projecten.

Duurzaamheid steunt op het evenwicht tussen ecologische (Planet), sociale (People) en economische (Profit) principes. De stad Antwerpen streeft naar de hoogst mogelijke meerwaarde op deze 3 terreinen: ecologische kwaliteit, aangename leefomgeving en economische waardecreatie.

Deze beleidsnota is geconcentreerd op duurzaamheid vanuit de focus energie en milieu. Streven naar een hoge ecologische kwaliteit en een gezonde, aantrekkelijke leefomgeving heeft niet enkel gunstige effecten op het milieu maar evenzeer op de mensen door onder andere een hogere aantrekkingskracht en concurrentievermogen en genereert bovendien (rechtstreeks en onrechtstreeks) een financiële meerwaarde.

Er werden acht thema's gedefinieerd die een grote impact hebben op de realisatie van de stedelijke duurzaamheidsambities vanuit de focus energie en milieu, met name: energie, mobiliteit, lucht/geluid, groen, water, materialen, bodem en ruimte. Voor elk duurzaamheidthema bepaalt de stad in deze beleidsnota een ambitie, die als reflex dient ingebed te worden bij de stedelijke werking, de bewoners, de bedrijven en de bezoekers. Op twee transversale terreinen wil de stad haar duurzaamheidsambities extra in de verf zetten: bij stadsontwikkelingsprojecten en door een voorbeeldrol op te nemen in haar eigen stedelijke werking.

Volgende bijlagen horen bij de beleidsnota:

• De visienota van Roland Berger Strategy Consultants met een voorstel tot visie, ambities, doelstellingen, organisatie en bijkomende maatregelen. De nota werd opgesteld op basis van een analyse van bestaande plannen en inititiatieven, gesprekken met enkele belangrijke stakeholders, een benchmarking met de steden Gent, Hamburg, Stockholm (en een best-in-class illustratie voor bepaalde thema's) en de reglementering van hogere overheden;
• De ondersteunende powerpointpresentatie met uitgebreide achtergrondinformatie bij de visienota en de benchmarking met andere steden;
• Een inventaris met een oplijsting van initiatieven (op basis van onder andere het klimaatplan en het eindrapport luchtkwaliteit en geluidshinder) die bijdragen aan de ambities voor een duurzame stad. Deze inventaris zal gebruikt worden om het geïntegreerd overzicht te bewaken en de verschillende acties op te volgen. Het is een dynamisch werkdocument dat bijgewerkt zal worden op basis van nieuwe inzichten, beleidsbeslissingen en opgestarte initiatieven.