Na goedkeuring van het masterplan publieke functies Borgerhout, werd voor de zone “Moorkensplein en omgeving” een apart planningsproces opgestart. Dit eerste deelproject “Moorkensplein en omgeving” is in hoofdzaak de aanleg van een centrale publieke ontmoetingsruimte waarbij input vanuit participatie-initiatieven heel essentieel is. Deze communicatie- en participatieaanpak werd op 4 februari 2011 goedgekeurd.
Eén van de beslissingen was om een klankbordgroep op te richten. Het heeft als doel om een zo gevarieerd mogelijke groep van gedreven bewoners samen te stellen die het project op een systematische, kritische doch constructieve manier opvolgt gedurende de volledige looptijd. Belangrijke stappen in het project worden telkens eerst aan deze groep voorgelegd ter toetsing en met de vraag voor suggesties en correcties vooraleer de besluitvorming erover wordt gestart.
De opzet is dat via een minicompetitie een aantal ontwerpteams een samenhangend voorstel uitwerken voor de ganse publieke ruimte bestaande uit het Moorkensplein en het nieuwe Moorkenspark, en stedenbouwkundig aansluitend op een nieuw gebouw voor district- en loketwerking langs het Moorkenspark. De realisatie van de publieke ruimte zal gefaseerd verlopen, met het Moorkensplein als eerste uitvoeringsproject. Om duidelijk de ambitie en het programma van eisen mee te geven aan de ontwerpers wordt er een projectdefinitie meegegeven aan de 5 geselecteerde ontwerpteams.
Gezien de gevoeligheden van het project en de vele bewoners en belanghebbenden op en rond het projectgebied, vindt de stad het belangrijk om van bij de opmaak van de projectdefinitie niet enkel de stedelijke diensten te consulteren, maar om ook de omwonenden van het project op een actieve manier mee te betrekken Dit om een duidelijk en concreet beeld te krijgen van de wensen en verzuchtingen die in de buurt van het Moorkensplein leven.
De projectdefinitie is opgemaakt op basis van volgende informatie:
Een draft van deze projectdefinitie werd digitaal bezorgd aan alle leden van de klankbordgroep, met de vraag om concrete opmerkingen of aanvulling te bezorgen tegen ten laatste maandag 6 juni 2011. De projectdefinitie werd ook toegelicht aan de commissie openbaar domein op 6 juni 2011.
Tijdens de klankbordgroep van 28 april 2011 werd ook het verdere verloop van de procedure toegelicht . Hier werd de wens uitgedrukt door een aantal leden van de klankbordgroep om opgenomen te worden in de jury. Enkele leden stellen dat buurtbewoners ook vakmensen zijn, zij wonen hier en beleven de buurt dagelijks. Er werd toen gesteld dat op enkele uitzonderingen na het niet de gewoonte is om de buurt een stem te geven in de vakjury. De klankbordgroep vraagt alsnog formeel en met aandrang om een stem te hebben bij de keuze van de ontwerper.
Op 18 mei 2011 werd deze uitdrukkelijke vraag samen met nog een aantal andere onderwerpen per mail gericht aan AG Stadsplanning. Deze vragen waren:
Op 24 mei 2011 ontving het college een brief van het district Borgerhout dat voorgaande eisen van de klankbordgroep onderschrijft met onder andere de formele vraag om:
Vandaag gebeurt de participatie bij stadsvernieuwingsprojecten in verschillende stappen, telkens op basis van maatwerk per project. In de concrete doorvertaling van de heraanleg van de publieke ruimte op de site Moorkens, zet de stad in op een doorgedreven participatief traject. Daarbij worden de omwonenden en de horeca actief geconsulteerd en betrokken bij het opstellen van het programma van eisen voor de publieke ruimte, om zo tot een gedragen invulling te komen. Deze input wordt verwerkt in de projectdefinitie. Maximaal 5 externe ontwerpbureaus zullen op basis van deze projectdefinitie een ontwerpvoorstel opmaken.
Een formele inspraak bij de projectdefinitie is nodig. De projectdefinitie is een vertaling van het wensen- en eisenpakket van zowel stad als bewoners. Vandaar ook organiseerde het beleid een info- en plandag, en werd een klankbordgroep opgericht.
Deze klankbordgroep is er nu net om de buurt een stem te geven, om het proces op te volgen, om argumenten aan te reiken, en later beargumenteerde antwoorden te krijgen over waarom er iets wel of niet op die manier beslist is. De opzet van een klankbordgroep is met andere woorden om te adviseren, niet om te beslissen.
De stad kiest reeds meer dan 5 jaar voor jury’s samengesteld uit neutrale vakmensen met de stadsbouwmeester als voorzitter. Ervaringen uit het verleden leren ons dat bewoners dikwijls te dicht bij de buurt staan om alle aspecten objectief te kunnen beoordelen. Dikwijls leven er ook verschillende visies onder de bewoners, of zelfs tussen de leden van de klankbordgroep. Het is dan ook niet vanzelfsprekend om vanuit de buurt één neutrale persoon aan te duiden.
Ook al worden specifiek in dit project mensen voorgesteld die het niveau van de vakjury zouden evenaren, wordt dit standpunt consequent toegepast binnen het algemeen beleidskader inzake communicatie- en participatie van de stad Antwerpen. Dit houdt in dat het wedstrijdgebeuren geen onderdeel is van het participatietraject.
Anderzijds is het van belang om te toetsen of de bekommernissen en gevoeligheden die leven in de buurt voldoende worden doorvertaald in een ruimtelijk ontwerp. Er wordt daarom voorgesteld om op de vooravond van de jurering een extra klankbordgroep in te lassen. Het uitgangspunt is om elk voorstel gelijkwaardig te bespreken, zonder daarbij een keuze of rangschikking te maken. Zo kan de klankbordgroep voor elke ontwerp zowel de positieve als negatieve punten formuleren. Deze aanbevelingen worden meegenomen door de projectleiding tijdens de evaluatie door de jury.
De stad zal vanuit de invalshoek “sociale gemeenschapswerking van een stedelijk plein” een extern jurylid aantrekken. Hierbij wordt bijvoorbeeld gedacht aan Dr. Ruth Soenen, bekend van ‘Het kleine ontmoeten’ en de LOCUS-publicatie ‘Kroniek van de kleine dingen’. Deze antropologe publiceert over gemeenschapsvorming in het stadsleven van Antwerpen.
Het is gebleken dat de eigenaars geen beroep wensen te doen op een bemiddelaar optredend voor alle betrokken. De stad wenst dit te respecteren en dringt hierop niet verder aan.
De lijst met in de toekomst beschikbare Vespa-panden wordt toegelicht en overhandigd aan de mensen die hiervoor interesse betonen. Indien bijkomende informatie over een specifiek pand gewenst is door de eigenaars wordt hier verder op ingegaan. Ook hier geldt dat de stad zich niet opdringt. De invulling van het financiële voorstel wordt met de eigenaars individueel besproken. De concrete afspraken hierover horen uiteraard tot de privésfeer.
In oktober wordt een tentoonstelling gepland over het winnend schetsontwerp. Bewoners kunnen hier nog opmerkingen geven op het wedstrijdplan, waarmee de ontwerper rekening houdt in de verdere uitwerking van het voorontwerp. In de voorontwerpfase is er opnieuw een participatieronde. Dit is in principe de laatste fase waar inspraak in de strikte zin van het woord mogelijk is. Als het voorontwerp wordt uitgewerkt naar een definitief ontwerp verschuift het accent naar informatie. De ambitie blijft om uiteindelijk te komen tot een gedragen en geargumenteerd eindresultaat.
Het college beslist om de organisatie van een extra klankbordgroep goed te keuren waarbij de ingediende ontwerpvoorstellen becommentarieert worden door het formuleren van aanbevelingen en aandachtspunten zonder rangschikking of waardeoordeel. Dit houdt in dat er geen leden van de klankbordgroep deelnemen aan de beoordelingscommissie.
Het college beslist om de collegiale brief ter attentie van het districtscollege Borgerhout goed te keuren.