2016_CBS_00324 - District Merksem. Bouckenborghpark. Speel- en ontdekkingspark. SWOU10633A - Projectdefinitie en concept - Goedkeuring

Het voor deze opdracht vereist budget is voorzien op doelstelling 1SME020504A00000.

Met de collegebeslissing van 6 maart 2015 (jaarnummer 1791) werden de bevoegdheden van de districtscolleges gecoördineerd.
Artikel 3 bepaalt dat het districtscollege bevoegd is voor de aanleg, heraanleg en onderhoud van lokale speelterreinen.
Artikel 11 bepaalt dat het districtscollege bevoegd is voor lokale parken en groenaanplanting.

In het gemeenteraadsbesluit van 30 maart 2015 (jaarnummer 147) werden de bovenlokale locaties vastgesteld. Het Bouckenborghpark is een bovenlokaal park. 

Het speelterrein zal worden aangelegd met lokale middelen.
Het college gaf op 20 november 2015 (jaarnummer 9619) toestemming aan het district Merksem om met lokale middelen te investeren in een speelplein gelegen in het bovenlokale Bouckenborghpark. 

Het districtscollege van Merksem wenst een speel- en ontdekkingspark aan te leggen in het Bouckenborghpark.

De bedrijfseenheid stadsontwikkeling heeft de zone onderzocht en gekeken naar alternatieven voor de huidige inrichting. Dit werd vertaald in een projectdefinitie en een concept en werd voor advies aan de betrokken diensten voorgelegd.

Het college gaf op 20 november 2015 (jaarnummer 9619) toestemming aan het district Merksem om met lokale middelen te investeren in een speelplein gelegen in het bovenlokale Bouckenborghpark. 

Het districtscollege van Merksem keurde op 17 december 2015 (jaarnummer 355) de projectdefinitie en het concept goed.
 
De bedrijfseenheid stadsontwikkeling legt de projectdefinitie en het concept ter goedkeuring voor aan het college van burgemeester en schepenen.

Inleiding

De speelzone situeert zich, zoals voorgeschreven in het voorstel tot beheerplan, links van het kasteel achter het scoutsgebouw binnen de slotgracht. Aan de zijkanten van de zone is er bos en in het midden een open gazon. Hier was de vroegere moestuin. Het pad bovenop de heuvel aan de noordwestzijde  en de slotgracht aan de noordoostzijde  en zuidoostzijde vormen samen met het scoutslokaal de grenzen van de zone.

Planningscontext

De bedrijfseenheid stadsbeheer maakte een voorstel tot beheerplan op voor het Bouckenborghpark. Hierin wordt een zone afgebakend die aangeeft welk deel van het park mag gebruikt worden als speelzone.

Analyse

Op basis van de ingewonnen adviezen van de deskundigen werd de bestaande toestand grondig geanalyseerd en werden de knelpunten en potenties in beeld gebracht:

• karakter (het park is van historisch belang, het gazon was oorspronkelijk de oude moestuin van het kasteel, in de naastgelegen bosrand staan nog de restanten van een oude serre);
• groen (vochtig gazon, bos aan de randen met enkele waardevolle bomen, de bomen moeten voldoende beschermd worden);
• gebruik (er loopt een pad door de bosrand en de scouts gebruiken dit terrein om te spelen);
• techniek (het gazon is vochtig, dit komt deels door de bodemstructuur en een begroeid niet onderhouden grachtenstelsel in het bos).

Algemene randvoorwaarden

• Het bos dient in zijn natuurlijke toestand behouden en gerespecteerd te blijven;
• de wortelzones van de oude bomen (beuk en eik) beschermen;
• geen terreinophogingen of verlagingen; 
• de speelzone in de daarvoor voorziene zone volgens het voorstel tot beheerplan;
• grachten herstellen;
• voor de veiligheid de restanten van de oude serre verwijderen;
• sobere en natuurlijke kleuren en materialen gebruiken.

Ambitie

Er komt een avontuurlijke speelzone in het bos verdeeld over twee kampen, rekening houdend met de bestaande bomen en het natuurlijke uitzicht. Het grachtenstelsel wordt geherwaardeerd zodat de afwatering van het gazon kan worden verbeterd.

Concept

Na ontwerpend onderzoek werd een concept weerhouden waarbij de ambitie maximaal wordt gerealiseerd, rekening houdend met de randvoorwaarden. De krachtlijnen van het concept worden hier opgesomd.

Het terrein wordt in vier zones verdeeld:

1. Gazon
   Dit is het open gazon met er rond de andere zones. Het is meestal een vrij vochtig terrein. Om de waterproblematiek van het gazon op te lossen, stellen we voor om de bodem beter doorlaatbaar te maken en de bestaande dichtgegroeide gracht langs het gazon te herstellen. Tevens dienen de grachten in het naastgelegen bos (zone 3) ook geherwaardeerd te worden zodat het grachtenstelsel terug perfect kan aansluiten op de slotgracht en op deze manier het overtollige water degelijk kan afgevoerd worden.  Aan de rand van het gazon in de bosrand kunnen bijvoorbeeld wilgenconstructies of andere natuurlijke elementen komen.
    
2. Bos
   Achter het gazon een zone met bos. Deze zone is minder bruikbaar om te spelen, omdat hier de onderbeplanting dichtbegroeid en ook waardevoller en kwetsbaarder is. Er groeien onder andere boshyacinthen. Hier wordt geen spel voorzien. Er loopt wel een bestaand pad door deze zone, dit verbindt de andere zones. Langs dit pad zijn nog de restanten van een oude Maria-grot te vinden.
   
   
3. Speelbos
   Aan de zuidoostzijde komt een speelbos achter de opgekuiste gracht. Hier zijn veel heesters en onderbeplanting. Over de gracht komen bijvoorbeeld een balkenbrug en boomstammen. Deze zone krijgt een uitkijktoren die uitkijkt op de avonturenzone, zo ontstaan twee kampen. Vanaf deze toren start een speelslinger langs het pad. In deze zone is er geen valdemping voorzien (ook niet onder de toren), de speelelementen hebben een valhoogte van maximum 60 cm. De speelslinger wijkt op sommige plaatsen af van het pad om een extra verbinding te maken of om een naastgelegen kleinere gracht in het bos te kruisen. De speelslinger bestaat uit allerlei elementen en speelprikkels (evenwicht, klank, figuren, springen, klimmen, hangen).
   
   
4. Avonturenzone
   Aan de noordwestzijde is een avonturenzone. In dit deel van het bos is weinig onderbeplanting. Hier dient gelet te worden op het vrijhouden van de wortelzones van de beuken. In deze zone zijn ook nog de resten van een oude serre te vinden. De gevaarlijke delen hiervan moeten verwijderd worden. De valhoogte van de toestellen kan in deze zone hoger zijn. Er kan hier en daar valdemping (schors) gebruikt worden. Dit is slechts op enkele plaatsen mogelijk omwille van de boomwortels. De avonturenzone krijgt op de bestaande heuvel een uitkijkplatform. Deze kijkt uit op de toren van het andere kamp in het speelbos. Vanaf daar start een parcours dat op en af de bestaande heuvel loopt. (Bijvoorbeeld door een glijbaan, een klimnet, klimtouwen, evenwichtbalken, speelaanleidingen.)

Het speelbos en de avonturenzone worden dus visueel met elkaar verbonden door de uitkijktoren en het uitkijkplatform, zo ontstaan twee kampen met ertussen het gazon.

Alle speelelementen dienen in sobere natuurlijke kleuren en materialen uitgevoerd te worden.

Het concept resulteert vermoedelijk in een neutrale bomenbalans.