2016_CBS_03290 - Duurzame stad. Warmtenetten - Principes voor organisatie van transport van warmte in en rond Antwerpen - Goedkeuring

Link met het stedelijke energie- en klimaatbeleid

De gemeenteraad keurde op 26 oktober 2015 het geactualiseerd klimaatplan 2015-2020 van de stad Antwerpen goed (jaarnummer 541). Warmtenetten vormen hierbij belangrijke netwerkinfrastructuur om de beoogde klimaatdoelstellingen van 2020 (ondermeer 20% daling CO2 -uitstoot stedelijk grondgebied) en 2050 (CO2-neutrale stad) te bereiken. Ze laten toe om duurzame warmtebronnen te koppelen aan de aanwezige warmtevraag van de bebouwde omgeving. Het geactualiseerde klimaatplan dringt aan op het verder intensifiëren van de uitbouw van warmtenetten.

Samenwerkingskader warmtenetten met IVEG/Infrax en Eandis Assets/Eandis

Op 22 mei 2015 keurde het college (jaarnummer 4293) de intentieovereenkomst met IMEA/Eandis en IVEG/Infrax goed voor de samenwerking ter realisatie van warmtenetten. Eén van de uitgangsprincipes is dat beide maatschappijen binnen hun bestaande gasdistributiegebied in Antwerpen ook de beoogde partijen vormen voor de uitbouw van de warmtedistributie.

Zowel warmtecluster Noord als Zuid hebben betrekking op gasdistributiegebieden van zowel IVEG/Infrax als Eandis Assets/Eandis die mogelijks geconverteerd en aangesloten moeten worden op een warmtetransportnet. Er is dus behoefte aan de organisatie van warmtetransport die de grenzen van de distributienetbeheerder kan overschrijden.

De intentieovereenkomst tussen de stad Antwerpen en IMEA/Eandis en IVEG/Infrax is relevant omdat beide distributienetbeheerders bestaande gasnetten op het Antwerpse grondgebied hebben. Het zijn belangrijke partners waarvan wordt uitgegaan dat ze later kunnen instaan voor de realisatie van de warmtedistributienetten en de organisatie van het warmtetransport. Deze samenwerking tussen stad Antwerpen en IMEA/Eandis en IVEG/Infrax is mogelijk gezien de deelname van de stad Antwerpen in deze opdrachthoudende verenigingen. De ontwikkeling van warmtenetten is opgenomen in hun respectievelijke statuten.

Projectcases

Binnen de stad Antwerpen zijn de afgelopen jaren diverse projectgebieden in onderzoek of reeds onderzocht waar naast de mogelijke aanleg van warmtedistributienetten (fijnmazig netwerk voor de verdeling van warmte naar de eindgebruiker) ook een warmtetransportnet (grootschalig netwerk voor de koppeling van grootschalige warmtebronnen aan warmtedistributienetten) uitgebouwd moet worden.

Twee warmteclusters in het noorden en zuiden zijn in voorbereiding omwille van de opportuniteiten zoals de nabijheid van restwarmte en lopende en geplande gebiedsontwikkelingen. Gezien het tijdpad van deze opportuniteiten en ontwikkelingen is een beslissing over de toekomstige organisatie van het warmtetransport vereist.

Vlaams regelgevend kader

Eind 2015 lanceerde de Vlaamse overheid een ontwerp van beleidsvisie (“Beleidsvisie reguleringskader warmtenetten-versie 2015-10-26.docx”) omtrent een Vlaams regelgevend kader voor warmtenetten. Deze visie werd uitgewerkt in de schoot van het beleidsplatform warmtenetten. Het zwaartepunt richt zich op bescherming van de warmteklant (regels over wanbetaling, informatieverstrekking, sociale maximumprijzen enz.) en uitbreiding in de rol van VREG. Tenslotte vormen de aanpassing van de regelgeving energieprestatie en binnenklimaat (EPB) en het versterken van leggingsrechten voor warmtenetbeheerder belangrijke bijkomende aspecten binnen de visie. 

Randvoorwaarden en voorkeuren

Volgende aspecten zijn van belang bij de uitwerking van transport van warmte in en rond Antwerpen:

• timing: de uitwerking van een warmtetransportbedrijf voor Antwerpen mag de timing van beide warmteprojecten niet in gevaar brengen. Een principiële beslissing van het stadsbestuur begin 2016 en de optie om het warmtetransportbedrijf snel operationeel te krijgen zijn noodzakelijke randvoorwaarden om de voorgestelde timing haalbaar te houden;
• impact op het stedelijke budget: Bij voorkeur blijft de impact het stedelijke budget (financiële en personele middelen) zo beperkt mogelijk, rekening houdend met de zeggenschap die het stadsbestuur beoogt via haar vertegenwoordiging in de distributienetbeheerders;
• Antwerpse zeggenschap: het stadsbestuur hecht er belang aan dat Antwerpen via haar vertegenwoordiging in de distributienetbeheerders voldoende zeggenschap behoudt binnen dit warmtetransportbedrijf om de Antwerpse belangen te vrijwaren;
• Eandis Assets/EANDIS en IVEG/INFRAX en hun werkmaatschappijen: deze samenwerking is aangewezen gelet op de specifieke Antwerpse situatie met twee distributienetbeheerders en het grensoverschrijdende aspect van warmte;
• versnippering tegengaan: de uitwerking van warmtetransport dient zowel voor de cluster Noord als Zuid een oplossing te bieden om verdere versnippering en bijhorende complexiteit tegen te gaan;
• keuzevrijheid: De keuzes en contractuele engagementen die eventueel worden aangegaan in kader van het warmtetransport mogen geen voorafname inhouden op de keuze die de stad Antwerpen in 2019 zal maken betreffende haar deelname in IVEG en Eandis Assets naar aanleiding van het einde van de statutaire duurtijd van de distributienetbeheerders.

De analyse geeft aan dat warmtetransport best wordt opgezet via samenwerking met en tussen verenigingen waar de stad vandaag reeds in deelneemt. Beide partijen bundelen op Vlaams niveau hun krachten en middelen en bereiden in de loop van 2016 de oprichting van een aparte vennootschap met rechtspersoonlijkheid ("Warmtebedrijf Vlaanderen") voor voor de ontwikkeling van warmte-activiteiten.

Op die manier worden de randvoorwaarden en voorkeuren van het stadsbestuur het best gerespecteerd en worden bovendien enkele andere voordelen bekomen:

• lagere blootstelling van het investeringsrisico voor de deelnemende partijen;
• schaalvoordeel (onder andere bundelen van kennis en middelen) waardoor meer armslag aanwezig is;
• verlaging van het exploitatierisico doordat er meer aansluitzekerheid van het warmtetransportnet op de toekomstige warmtedistributienetten is, gezien de beoogde warmtedistributeurs mee zouden deelnemen in het warmtetransportbedrijf;
• de beoogde maatschappijen hebben kennis van zaken met energienetwerken en het werken in de Antwerpse ondergrond.

Volgende stappen

De volgende stap ter uitwerking van het voorkeursscenario is het gezamenlijk uitwerken van een business plan en organisatorische afspraken waarin ondermeer volgende zaken aan bod komen:

• business cases voor de beoogde warmtetransportleidingen als onderdeel van de totale business case van de betreffende warmteprojecten;
• contractuele relatie stad – transportbedrijf voorbereiden;
• praktische voorbereiding en opstart van het warmtetransport zelf.

Decreet houdende de intergemeentelijke samenwerking van 6 juli 2001.
De actuele statuten van Eandis Assets/ASSETS en IVEG/INFRAX waarbij ontwikkeling, exploitatie en onderhoud van distributienetten, waaronder warmtenetten, behoren tot het doel van deze organisaties.