2016_DRDE_00079 - District Deurne. Herentalsebaan (Tussen Boterlaarbaan en Manebruggestraat). Wegeniswerken. SWOU10779 - Projectdefinitie en concept. Advies - Goedkeuring

Het voor deze opdracht vereist budget is voorzien op doelstellingen 1SWN050302 en 1SWN050304.

Met de collegebeslissing van 6 maart 2015 (jaarnummer 1791) werden de bevoegdheden van de districtscolleges gecoördineerd.
Artikel 10 bepaalt dat het districtscollege bevoegd is voor lokale straten en pleinen.

In het gemeenteraadsbesluit van 30 maart 2015 (jaarnummer 147) werden de bovenlokale locaties vastgesteld. De Herentalsebaan is een gewestweg.

De werken worden door de stad betaald. Het college is bevoegd voor bovenlokale budgetten.
Met de collegebeslissing van 6 maart 2015 (jaarnumer 1794) besliste het college dat convenanten, die de rechtspersoon 'stad Antwerpen' afsluit met andere overheden, nutsmaatschappijen, telematicabedrijven en intercommunales vallen onder de bevoegdheid van de gemeenteraad en het college.

Het districtsbestuur geeft advies aan het college op grond van algemene adviesbevoegdheid (artikel 285 van het Gemeentedecreet).

Nog voor de eerste ontwerpschetsen werden opgemaakt, werd overlegd met belangrijke stakeholders van de Herentalsebaan: handelaars, bewoners, bezoekers en AZ Monica.
Er werd gepeild naar hun noden en wensen bij de geplande heraanleg van de straat. 

Overleg handelaars (3 september 2015)
Opmerkingen:

• geen kasseien meer;
  Bij de heraanleg zullen de kasseien vervangen worden door een monoliete verharding in de rijbaan; 
• géén eenrichtingsverkeer;
  De Herentalsebaan behoudt haar dubbelrichting om optimale bereikbaarheid van straat en handelaars te garanderen;
• graag snelheidsremmers;
  De tramsporen maken het niet mogelijk om verkeersplateaus aan te leggen. Door een aangepaste rijwegbreedte en een inrichting als winkelstraat zal de ontwerpsnelheid maximaal worden afgedwongen;
• graag Velo-stations;
  Als de plannen voor een verdere uitrol van het Velo-systeem in Antwerpen concreter worden, kan een Velo-locatie nog worden opgenomen in één van de volgende fases;
• brede voetpaden;
  De nieuwe voetpaden worden breder dan de bestaande;
• graag haltes supprimeren (er komen niet veel klanten met de tram);
  De inplanting van de haltes werd bekeken op grotere schaal. Door een optimalisering van de tussenafstanden, zullen enkele haltes verdwijnen;
• Silsburg: gevaarlijke halte als er een vrachtwagen passeert en graag toegankelijke haltes voor mindervaliden; 
  Alle perrons worden integraal toegankelijk gemaakt;
• meer groen om de straat gezelliger te maken;
  In de plannen wordt meer ruimte voor groen voorzien;
• status quo parkeerbalans;
  Er wordt gestreefd naar een maximaal aantal parkeerplaatsen. Door de nieuwe lange tramperrons en het verkeersveilig maken van de oversteekplaatsen verdwijnen echter een aantal plaatsen. De capaciteit op de parkings blijft behouden;
• meer parkeerplaatsen genereren op parkings;
  Er werd onderzocht of optimalisatie van het parkeeraanbod op de parkings mogelijk is. De parkeerplaatsen zijn vandaag echter al erg krap waardoor bijkomende capaciteit op de bestaande parkings niet haalbaar is;
• ingang parking Elite + Keteleer: te smal (neus-aan-neus bij het in- en uitrijden) en ingang parking Elite is scheef;
  De toegangen tot beide parkings zullen duidelijker en veiliger worden aangelegd; 
• prioriteit: inzetten op beleving. De Herentalsebaan moet een aangename winkelstraat worden;
  Het winkelklimaat zal worden verbeterd door in te zetten op verschillende domeinen. Er komen nieuwe materialen, nieuwe verlichting, meer groen en meer ruimte voor de shoppers;
• graag nieuwe verlichting. Nu is het op sommige plaatsen erg donker op de Herentalsebaan.
  De bestaande straatverlichting wordt volledig vernieuwd. Er komen nieuwe armaturen met duurzame led-verlichting.

Infomoment bewoners & bezoekers tijdens Braderij (5 en 6 september 2015)
Bewoners en bezoekers kregen de kans om te stemmen (hits) voor de knelpunten en ambities die zij het meest prioritair vinden.
Opmerkingen:

• eenrichtingsverkeer (11 hits), comfortabel wegdek zonder kasseien (36 hits);
  De Herentalsebaan behoudt haar dubbelrichting om optimale bereikbaarheid van de straat en de handelaars te garanderen. Bij de heraanleg zullen de kasseien vervangen worden door een monoliete verharding in de rijbaan;
• gevaarlijk kruispunt met de Manebruggestraat;
  De aansluiting van de Manebruggestraat en de Herentalsebaan zal versmald worden waardoor de oversteekbaarheid voor fietsers en voetgangers verbetert;
• graag zone-30 tussen het Mestputteke en de Florent Pauwelslei;
  De Herentalsebaan is een winkelstraat en zal daarom over de hele lengte worden aangelegd en gereglementeerd als zone 30;
• fietspad aan beide kanten (4 hits), comfortabele fietsstroken voorzien (77 hits);
  De Herentalsebaan is te smal om fietspaden aan te leggen en de rijbaan zal worden heraangelegd in een monoliet materiaal. Daardoor zal het fietscomfort gevoelig verbeteren;
• voldoende afstand tussen tram en fietsers voorzien, duidelijk zichtbare fietsstrook (2 hits);
  De Herentalsebaan is te smal om een aparte fietsstrook te voorzien naast de trambedding. De trams moeten daarom achter de fietsers blijven;
• meer fietsbeugels (2 hits);
  Het aantal fietsenbeugels zal fors worden uitgebreid, verspreid over de straat. Zo krijgen bewoners en bezoekers de kans om hun fiets veilig te stallen in de nabijheid van de winkels;
• comfortabele, brede voetpaden (24 hits), verhoogd voetpad;
  De nieuwe voetpaden worden breder en vlakker dan de bestaande voetpaden. Voor de veiligheid van de voetgangers blijft het voetpad in de nieuwe aanleg verhoogd ten opzichte van de rijweg;
• veiligere oversteekplaatsen (6 hits);
  Alle oversteekplaatsen worden veiliger. De oversteeklengte wordt ingekort, de zichtbaarheid verbeterd en de opstanden verlaagd;
• snelheid van de tram moet omlaag (2 hits), teveel trillingen van de tram: schade aan woningen (2 hits);
  Voor het tramverkeer zal eveneens de snelheidsbeperking van 30km/u gelden. Alle sporen, inclusief funderingen, worden vernieuwd;
• slecht toegankelijke tramhaltes (8 hits);
  Alle perrons worden integraal toegankelijk gemaakt;
• tram in het midden van de rijbaan (2 hits);
  De nieuwe tramsporen komen centraal in de rijbaan. De voetpaden aan weerszijden van de straat zullen even breed zijn;
• meer groen in het straatbeeld (36 hits);
  Er komen bomen over de hele lengte van de straat;
• voldoende parkeerplaatsen voorzien (9 hits);
  Er wordt gestreefd naar een maximaal aantal parkeerplaatsen. Door de nieuwe lange tramperrons en het verkeersveilig maken van de oversteekplaatsen verdwijnen echter een aantal plaatsen. De capaciteit op de parkings blijft behouden;
• kwalitatievere winkels moeten aangetrokken worden (2 hits);
  De heraanleg zorgt voor een forse investering in het straatbeeld en draagt zo bij tot het opwaarderen van de winkelstraat;
• ruimte voor winkeluitstallingen (6 hits), ruimte voor horecaterrassen (9 hits);
  Door het verbreden van de voetpaden kunnen uitstallingen en (beperkte) terrassen vergund worden;
• kwaliteitsvolle zit- en verblijfsruimte creëren (11 hits);
  In het ontwerp wordt meer verblijfsruimte voorzien, verspreid over de straat;
• zitbanken aan de twee parkings voorzien;
  Aan beide parkings wordt verblijfsruimte en zitgelegenheid voorzien;
• een groene, gezelligere autoluwe straat creëren (winkel-woonerf);
  De straat zal van gevel tot gevel worden opgefrist met nieuwe materialen, nieuwe verlichting en meer groen;
• geen fiets- of voetpaden: 1 baan met gemengd verkeer van gevel tot gevel (2 hits);
  De Herentalsebaan is te smal om er een afzonderlijk fietspad aan te leggen. Fietsers, autoverkeer en openbaar vervoer rijden gemengd op dezelfde rijweg. Om veiligheidsredenen worden de voetpaden wel duidelijk onderscheiden van het rijgedeelte;
• cambioplaatsen voorzien;
  De stad zelf organiseert geen autodelen. Autodeelplaatsen kunnen door private firma’s of door groepen private personen aangevraagd worden bij de stad. Indien de aanvraag tot een toelating leidt, kunnen de parkeerplaatsen in de straat eenvoudig ingericht worden voor autodelen;
• zwaar doorgaand vrachtvervoer omleiden via Boterlaarbaan;
  Door de smallere rijbaan en lagere toegelaten snelheid op de Herentalsebaan zullen vrachtwagens meer geneigd zijn voor deze laatste te kiezen.

Overleg AZ Monica 24 september 2015
Opmerkingen:

• prioriteit: bereikbaarheid ambulance via Herentalsebaan. Ambulance moet bij een interventie binnen de 10 minuten ter plaatse zijn.
  De Herentalsebaan kan ook na heraanleg gebruikt worden door prioritaire voertuigen. Tijdens de werken wordt intensieve afstemming voorzien met het ziekenhuis.

Het college wenst de Herentalsebaan her aan te leggen om het winkelklimaat te verbeteren. Het openbaar domein is afgeleefd en niet meer aangepast aan het huidige gebruik.
Op 25 april 2016 (jaarnummer 253) keurde de gemeenteraad de overeenkomst goed met de Vlaamse Overheid, Agentschap Wegen en Verkeer, voor de overname van het wegvak N116A Herentalsebaan van Boterlaarbaan tot grens Wommelgem (km 0,00 tot 1,725). Na uitvoering zal de weg worden opgenomen bij het lokaal openbaar domein.

De bedrijfseenheid Stadsontwikkeling heeft de zone onderzocht en gekeken naar alternatieven voor de huidige inrichting. Dit is vertaald in een projectdefinitie en een concept en werd voor advies aan de betrokken diensten voorgelegd.

Het college keurde in zitting van 27 mei 2016 (jaarnummer 4678) de projectdefinitie en concept (25 april 2016) en de mobiliteitsvoorwaarden goed.

De bedrijfseenheid Stadsontwikkeling legt de projectdefinitie en het concept voor advies voor.

Inleiding
Er wordt een plan opgemaakt voor de volledige heraanleg van de 'oude' Herentalsebaan, dit is het gedeelte gelegen tussen de Boterlaarbaan en de Van Strijdoncklaan. Ook de beide stadsparkings, Elite en Keteleer, worden gedeeltelijk mee heraangelegd. In deze legislatuur wordt enkel het deel Boterlaarbaan, Florent Pauwelslei uitgevoerd.
Op vraag van Agentschap Wegen en Verkeer (AWV) en De Lijn wordt er samen met dit ontwerp een voorstel uitgewerkt voor een geïntegreerde bus- en tramhalte Muggenberglei of Mestputteke. Zij wensen van één van deze haltes een bovenlokale overstaphalte te maken. De financiering en uitvoering van dit onderdeel is voor hun rekening.

Planningscontext
Er zijn geen specifieke ruimtelijke plannen van toepassing op het projectgebied. Aangrenzend bevinden zich de ontwikkelingslocaties 'Eksterlaer' en 'Jos Van Geellaan'. Met deze projecten dient rekening gehouden te worden bij de opmaak van het ontwerp voor de Herentalsebaan.

Analyse
Op basis van de ingewonnen adviezen van de deskundigen werd de bestaande toestand grondig geanalyseerd en werden de knelpunten en potenties in beeld gebracht.

Karakter

• zeer lange straat: 1,8 km;
• smalle straat met verschillende vervoersmodi;
• lokale winkelstraat Deurne-Zuid;
• voornamelijk kleinschalige, heterogene bebouwing;
• veel leegstaande handelspanden;
• smalle voetpaden;
• weinig verblijfskwaliteit;
• weinig comfort;
• 2 grote openbare parkings langs straat in winkeldeel.

Milieu

• weinig gebruiksgroen in de onmiddellijke omgeving, Rivierenhof is wel relatief dichtbij;
• nagenoeg geen groen in straatprofiel, wel wat erlangs (begraafplaats, parking);
• de straat genereert veel geluidsoverlast.

Mobiliteit

• smalle straat met druk verkeer: voetgangers, fietsers, gemotoriseerd verkeer, trams en bussen;
• bereikbaarheid voor langzaam verkeer wordt sterk bepaald door informele doorsteken;
• oncomfortabel en onveilig voor fietsers, weinig fietsenstallingen en op verkeerde plekken;
• de straat wordt bediend door 3 tramlijnen en een buslijn, de afstand tussen de haltes is erg kort en de meeste perrons zijn slecht toegankelijk;
• de straat is momenteel dubbelrichting en zone 50km/u;
• er wordt langs geparkeerd aan één zijde;
• het winkelgedeelte en de publieke parkings vallen binnen de blauwe zone.

Techniek

• verlichting te vernieuwen;
• sporen te vernieuwen;
• geen rioleringswerken.

Algemene randvoorwaarden

• tram moet blijven;
• integraal toegankelijke tramhaltes;
• meer comfort voor alle vervoersmodi;
• inperken geluidsoverlast;
• blindengeleiding aan beide zijden.

Mobiliteitsvoorwaarden

• snelheidsregime: 30 km/u (winkelstraat);
• voorrangsregeling: voorrang van rechts;
• verkeerssamenstelling: gemengd verkeer;
• parkeerorganisatie: langsparkeren;
• behoud verkeersregelinstallatie (VRI) op kruispunten Boterlaarbaan, Florent Pauwelslei & Van Strijdoncklaan;
• onderzoek om VRI Sterckshoflei te supprimeren.

Ambitie
De Herentalsebaan is het winkelhart van Deurne-zuid. Stad en district richten de straat opnieuw in als een bereikbare en aantrekkelijke winkelas. De heraanleg zorgt voor een opwaardering van de straat door het verhogen van het comfort, de verkeersveiligheid en het creëren van een aangename verblijfsomgeving.

Ontwerpend onderzoek
De Herentalsebaan is qua profielopbouw erg vergelijkbaar met de Nationalestraat. Er is daarom onderzocht of het profiel Nationalestraat toepasbaar is. De Herentalsebaan is op de kritieke sectie echter wel 1 meter smaller dan de Nationalestraat. Toepassing van het profiel van de Nationalestraat leidt tot een te smal voetpad (1,83 meter) over de gehele lengte. Een parkeerstrook tegenover halte is daarom niet wenselijk. Zonder parkeerstrook tegenover haltes, geven geschrankte haltes veel parkeerverlies. Bij haltes tegenover elkaar is er minder parkeerverlies. Enkel aan haltes zijn de voetpaden relatief smal. In het concept wordt daarom gekozen voor het profiel met tegenover elkaar liggende haltes. In tegenstelling tot de Nationalestraat, is de Herentalsebaan een redelijk bochtige straat. De asverschuiving van de sporen kan in de bochten opgevangen worden, zodat deze niet merkbaar is. De bochtstralen zijn steeds minimaal 100 meter, waar mogelijk meer.

Concept
Na ontwerpend onderzoek werd een concept weerhouden waarbij de ambitie maximaal wordt gerealiseerd, rekening houdend met de randvoorwaarden. De krachtlijnen van het concept worden hier opgesomd:

• de profielopbouw blijft grotendeels gelijk van indeling als in de bestaande toestand: gemengd verkeer met dubbele rijrichting, enkelzijdig langsparkeren. Het gedeelte ter hoogte van het rusthuis krijgt aan beide zijden parkeerstroken;
• de afmetingen worden aangepast, zodat ze beter passen bij het gewenste gebruik: bredere voetpaden, meer ruimte voor de fietsers en een smallere rijweg;
• de tramhaltes komen tegenover elkaar in plaats van geschrankt (met uitzondering van halte Florent Pauwels);
• het aantal tramhaltes wordt verminderd: halte Stevenslei zal verdwijnen, de halte Muggenberg/ Mestputteke wordt nog verder onderzocht. De onderlinge afstanden van de haltes blijven kleiner dan 600 meter;
• voor de halte Florent Pauwels wordt de bestaande configuratie van perrons behouden. Nadeel is dat het noordelijk perron aan de Herentalsebaan slechts 30 meter lang is. Deze optie is echter beter voor de doorstroming in de straat;
• om de beleving en het verblijfsklimaat van de Herentalsebaan te vergroten, komen er ‘rustpunten’ in het wegprofiel. De koppen van de parkings worden ingericht als ‘groot rustpunt’, met bomen en zitbanken en maximale afscherming van de geparkeerde auto’s. Verspreid over het wegprofiel komen ‘kleine rustpunten’. Deze worden ingericht in functie van het gebruik: met fietsenstallingen, zitbanken of horecaterrassen en kunnen een identiteitsaccent specifiek voor de Herentalsebaan krijgen;
• er wordt gekozen voor maximaal comfort: betonstraatstenen voor de voetpaden en asfalt of beton voor de rijweg. Dit betekent tevens een sterke vermindering van de geluidsoverlast;
• in de parkeerstrook worden bomen voorzien.

Het concept resulteert vermoedelijk in een beperkte negatieve parkeerbalans en een positieve bomenbalans. Dit komt grotendeels door de nieuwe lange tramperrons en het verkeersveilig maken van de oversteekplaatsen. Een deel van het parkeerverlies wordt gecompenseerd door bijkomende parkeerplaatsen voor het rusthuis.

Uitzicht en beleving:
De Herentalsebaan is een winkelstraat maar is in de huidige toestand te veel ingericht als een oude ‘steenweg’. Een winkelstraat mag niet enkel gekenmerkt worden door zijn verbindende verkeersfunctie maar moet ook een aangename verblijfsruimte zijn. In een verblijfsruimte zijn de bewegingsvrijheid van en de sociale interactie tussen mensen maatgevend. Winkelend publiek gebruikt de openbare ruimte niet strikt lineair, maar is vaker geneigd om de straat kriskras in verschillende richtingen te gebruiken: van één winkel naar de andere of even ter plaatsen te verpozen op een bank of op een terras. De verkeersdeelnemer op doorreis moet zich hierop aanpassen.

Om de verblijfsfunctie te versterken wordt er in de Herentalsebaan zowel gewerkt aan het uitzicht en beleving van de staat:

• uitzicht: er wordt gestreefd naar een zo uniform mogelijk straatbeeld. In het profiel van de weg worden zo min mogelijke hoogteverschillen gecreëerd. Verder wordt er gewerkt met materialen die van beeld sterk op elkaar aansluiten. Op deze manier wordt de doorgaande verkeersfunctie visueel minder dominant en wordt het flexibele gebruik van de openbare ruimte aangemoedigd.
• Beleving: De belevingswaarde van de straat wordt versterkt door gebruik te maken van hoogwaardige materialen. De primaire en secundaire rustpunten versterken de verblijfswaarde van de straat en moeten de straat een sterke identiteit geven.