2016_DREK_00015 - Gemeentelijk ruimtelijk uitvoeringsplan Mariaburg, district Ekeren - Richtnota. Advies - Goedkeuring

Artikel 285 van het Gemeentedecreet bepaalt dat de districtsraad een algemene adviesbevoegdheid heeft voor alle aangelegenheden die betrekking hebben op het district.

Op 7 september 2007 (jaarnummer 11272) keurde het college de procesnota van RUP Mariaburg goed. In deze zitting besloot het college de gemeenteraad voor te stellen de procedure van het voorlopig vastgestelde BPA Kapelsesteenweg stop te zetten op het moment dat het RUP Mariaburg voorlopig wordt vastgesteld.

Op 28 augustus 2012 werd de ontwerp-richtnota informeel toegelicht aan het districtscollege Ekeren.

Op 9 oktober 2012 (jaarnummer 2012_DCEK_00028) werd de richtnota ter kennisname voorgelegd aan het districtscollege.

Op 23 november 2012 (jaarnummer 2012_CBS_12085) keurde het college de richtnota goed.

Op 23 november 2015 (jaarnummer 2015_DREK_00098) adviseerde de districtsraad de startbeslissing van het Bekkenbureau betreffende het signaalgebied Mariaburg gunstig. Op 4 december 2015 (jaarnummer 2015_CBS_10142) adviseerde het college deze startbeslissing eveneens gunstig. Deze startbeslissing stelt dat het stukje KMO-zone gelegen aan de Maria-Theresialei ten noorden van het studiegebied moet opgenomen worden in het RUP Mariaburg met als nieuwe bestemming groen/groene buffer of als functionele invulling groen en waterberging. Voorzien wordt dat deze startbeslissing voorjaar 2016 wordt goedgekeurd door de Vlaamse overheid.

De richtnota wordt nu voor advies voorgelegd aan de districtsraad en de GECORO waarna het voorontwerp-RUP wordt opgemaakt. De wijzigingen die sinds goedkeuring van de richtnota in 2012 werden doorgevoerd en inhoudelijk een impact hebben op het RUP, worden in dit collegebesluit toegelicht.

Het ruimtelijke uitvoeringsplan (RUP) is gelegen in district Ekeren. Het noordelijk deel van het studiegebied behoort tot de wijk Mariaburg. Deze wijk werd als een stedenbouwkundig homogeen geheel in het begin van de 20ste eeuw ontwikkeld. Langs beide zijden van de Kapelsesteenweg ontstond een winkelkern door de vestiging van woonondersteunende kleinhandelszaken. De achterliggende gebieden zijn voornamelijk op wonen gericht. In deze wijk bestaat een sterk bewustzijn met betrekking tot het cultureel erfgoed van de wijk. De samenhang tussen het stratenpatroon, de groene accenten en de typologie van de architectuur maken van de wijk een aangename woonomgeving en een kwalitatieve stedenbouwkundige eenheid.

Het zuidelijke deel van het studiegebied bevindt zich in de wijk Donk. Deze woonwijk is minder geometrisch en gestructureerd opgebouwd en heeft een belangrijke kleinhandelsconcentratie langs de Kapelsesteenweg.

Het gebied tussen de woonwijken Mariaburg en Donk betreft een historisch eerder ruraal landschap met voornamelijk kleine kasteeltjes en villa’s gebouwd rond de vorige eeuwwisseling. Dit groene gebied is gelegen tussen de groene villawijk op Brasschaats grondgebied en het park Hof de Bist op Ekers grondgebied en behoort tot de groene landschapsgordel ten noorden van Antwerpen. Langs de Kapelsesteenweg bevinden zich hier enkele grotere bedrijfsvestigingen.

Het onderzoeksgebied ligt grotendeels in woongebied volgens de bestemmingen van het gewestplan Antwerpen. De doelstelling van het RUP is tweeledig.

Enerzijds wordt de verlinting van de Kapelsesteenweg tegen gegaan door de kleinhandelszaken en residentiële functies een duidelijke plaats te geven. In het RUP wordt dit vertaald naar het bevestigen van de bestaande handelskern in het noorden van het studiegebied en een uitdoofbeleid voor de grotere handelszaken tussen de handelskernen.

Anderzijds ondergaat het historische karakter van de wijk de laatste decennia veranderingen. Door de bouwfysische toestand van de oorspronkelijke woningen en het beperkte aanwezige comfort worden zij volgens hedendaagse levensnormen aangepast. De aanpassingen variëren in impact op de structuur van de woning en op het straatbeeld. De verbouwingen en de wisselvallige vermenging van bouwstijlen zorgen ervoor dat het architecturaal homogene beeld op bepaalde plaatsen wordt verstoord.

Ook het groengehalte staat door de bebouwingsdruk en de vraag naar het bouwen met hogere woondichtheden de laatste jaren onder druk. Het groene karakter draagt onmiskenbaar bij tot de kwaliteit van de woonomgeving en is steeds een belangrijke aantrekking geweest voor de ontwikkeling van Mariaburg als woonwijk en als recreatiegebied.

Daarom heeft de stad Antwerpen zich in het huidige ruimtelijk structuurplan (s-RSA) geëngageerd om een RUP voor Mariaburg op te maken. De ambitie van de stad is als volgt weergegeven: ‘Om het cultuurhistorisch erfgoed en zijn architectuurkenmerken en het groene karakter van Mariaburg in uitvoering te brengen, zal een RUP worden opgemaakt. Voor de binnengebieden zal een aangepaste invulling toegelaten worden in overeenstemming met het groene karakter en een beperkt woonprogramma.’

Om ervoor te zorgen dat de huidige transformaties worden afgestemd op het historische en groene karakter van het studiegebied worden een aantal kwaliteitseisen geformuleerd. Deze worden in het RUP vertaald naar voorschriften kaderend binnen 3 thema’s: cultuurhistorisch erfgoed, groen karakter en ontwikkelingsmogelijkheden.

Cultuurhistorisch erfgoed

In 2012 was geen enkel pand in het studiegebied beschermd als monument (decreet 1976) en stonden slechts een 30-tal panden op de Inventaris van het bouwkundig erfgoed. Deze gegevens waren sterk achterhaald. In januari 2012 werd daarom in opdracht van het district Ekeren een Inventarisatie Onroerend Erfgoed Ekeren opgemaakt (T. Cappuyns, S. Van den Borne; 31 januari 2012). Onder andere op basis van deze inventaris werden eind 2014 151 gebouwen in het studiegebied opgenomen als relict in de vastgestelde inventaris van het bouwkundig erfgoed. In december 2015 werden eveneens 7 gebouwen in het studiegebied beschermd als monument bij ministrieel besluit. Dit betekent reeds een belangrijke bescherming van het waardevol bouwkundig erfgoed in de wijk.

De doelstelling van het RUP is om het historisch waardevolle karakter van de wijk te vrijwaren en te beschermen. De monumenten en de gebouwen op de vastgestelde inventaris voor het studiegebied worden integraal opgenomen in het RUP. Aan deze laag worden voorschriften gekoppeld om het cultuurhistorisch erfgoed maximaal te beschermen. De voorschriften zullen handelen over het maximaal behoud van zowel het bouwkundig erfgoed als de daarbij horende buitenruimte.  

Groene karakter

De doelstelling van het RUP is om, zowel voor openbaar als privaat groen, garanties uit te werken opdat de bouwmogelijkheden worden afgestemd op het waardevolle groene karakter van het plangebied.

Bescherming of behoud van waardevol privaat groen wordt gestimuleerd door voor bepaalde bouwblokken een bestemming op te leggen als woonpark en door beperkingen op te leggen voor verdere verkaveling. Daarnaast zorgt ook een beperking van nieuwe woonontwikkelingsprojecten voor het maximaal behoud van groen in de bouwblokken.

Voor het openbaar groen is het belangrijk dat in de toelichtingsnota een visie wordt uitgewerkt waarbij bij (her)aanleg wordt gestreefd naar een uniform openbaar domein voor de hele wijk. Uniformiteit zal leiden tot een sereen straatbeeld en een eenheid in het studiegebied waardoor Mariaburg zich kan manifesteren als één coherent geheel.

Ontwikkelingsmogelijkheden

Verschillende bouwblokken werden bekeken in functie van de ontwikkelbaarheid van het binnengebied. Algemeen wordt gesteld dat de meerderheid van bouwblokken in het studiegebied niet in aanmerking komen voor bijkomende ontwikkeling. De nadruk ligt hier op de verdere ontwikkeling van het bestaande groen in de private tuinen.

Daar voor enkele onderzochte bouwblokken vandaag reeds projecten in het binnengebied werden vergund, zijn deze niet meer relevant om op te nemen in het RUP. Door hun grootte, vorm, vormverhouding en perceelsstructuur komen vandaag nog drie bouwblokken in aanmerking voor bijkomende bebouwing in het binnengebied. Ontwerpend onderzoek wijst uit welk type bebouwing hier mogelijk is, het behoud van een doorgedreven groenstructuur blijft prioritair. Voorschriften reguleren de randvoorwaarden waarbinnen deze binnengebieden kunnen ontwikkelen. 

Art. 2.2.13 en volgende van de Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening (VCRO) die de procedure vastleggen voor de opmaak van de gemeentelijke ruimtelijke uitvoeringsplannen (RUP).