2016_DRAN_00135 - Gemeentelijk ruimtelijk uitvoeringsplan - Contactzone Noorderlaan, district Antwerpen. Richtnota. Advies - Goedkeuring

Artikel 285 van het Gemeentedecreet bepaalt dat de districtsraad een algemene adviesbevoegdheid heeft
voor alle aangelegenheden die betrekking hebben op het district.

In het strategisch Ruimtelijk Structuurplan Antwerpen (s-RSA) wordt de opmaak van een gemeentelijk ruimtelijk uitvoeringsplan (RUP) Contactzone Noorderlaan voorgesteld. Er wordt geadviseerd om het zuidelijk deel van het gebied tussen de Noorderlaan en de Vosseschijnstraat te voorzien voor de optimalisatie van de grootschalige detailhandel en grootstedelijke voorzieningen en het noordelijk deel (tot aan de Jozef Masurebrug) te behouden voor KMO en haven gerelateerde functies.

In een mobiliteitseffectenrapport (MOBER) is de afstemming tussen de geplande nieuwe ontwikkelingen en de omgeving uitvoerig onderzocht door een studiebureau. De Noorderlaan zal sterk wijzigen door de aanleg van de Noorderlijn. De algemene doorstroming en de bereikbaarheid wordt sterk verbeterd door de aanleg van een tramlijn en volwaardige fietspaden. De autodoorstroming blijft na de herinrichting gelijkaardig aan de huidige doorstromingscapaciteit door een parallelle ontsluitingsweg voor de detailhandel en een optimalisatie van kruispunten en lichtenregelingen. Bijkomende grootschalige ontwikkelingen zullen een effect hebben op de doorstroming en de bereikbaarheid van de Noorderlaan. Deze studie schat het mobiliteitseffect in van grootschalige detailhandel op de site Havanna, Noord-Center en de kop van Metropolis evenals van een mogelijke topsporthal op Luchtbal.  

Op 19 november 2015 verscheen het “besluit van de Vlaamse Regering houdende wijziging van artikel 2 van het besluit van de Vlaamse Regering van 14 april 2000 tot bepaling van de vergunningsplichtige functiewijzigingen en van diverse bepalingen van het besluit van de Vlaamse Regering van 28 november 2003 tot vaststelling van de lijst van toelaatbare zonevreemde functiewijzigingen” in het Belgisch Staatsblad.

Met toepassing van artikel 11/1 van dit besluit kan in de aanloop naar een RUP en onder strikte voorwaarden een vergunning worden verleend voor het geheel of gedeeltelijk wijzigen van het gebruik van een gebouw of gebouwencomplex, voor zover de gemeenteraad principieel heeft ingestemd met de opmaak van het ruimtelijk uitvoeringsplan, en met de begrenzing van het gemeentelijk ruimtelijk uitvoeringsplan die het college voorstelt.

De nieuwe regeling maakt onder strikte voorwaarden tijdelijk gebruik mogelijk.

Op 27 mei 2016 (jaarnummer 4220) keurde het college de richtnota voor het RUP goed en gaf opdracht de adviezen in te winnen van de districtsraad en de gemeentelijke commissie voor ruimtelijke ordening (GECORO).

1. Plangebied
Het RUP Contactzone Noorderlaan omvat het gebied tussen de Noorderlaan, het Straatsburgdok, de Vosseschijnstraat en de Korte Wielenstraat. Dit plangebied is groter dan de voorgestelde contactzone in de procesnota, maar sluit aan bij de contactzone zoals gesuggereerd in het s-RSA.

Ten zuiden van de Michiganstraat is een gebied ontstaan met handelsactiviteiten gericht op ontspanning en recreatie, een doe-het-zelfzaak, een stelplaats van De Lijn en een brandweerkazerne. Ook het gebied ten noorden van de Michiganstraat is geëvolueerd naar een gemengde zone waarin de grens tussen ambachtelijk bedrijf, kantoor, showroom, dienstverlening en handelszaak moeilijk vast te leggen is.

De ruimtelijke invulling van de contactzone is sinds begin jaren 90 geëvolueerd van een industriële omgeving naar een omgeving waarvan het industriële karakter sterk is afgebouwd. De dynamiek die de afgelopen decennia typeerde, blijft ook nu aanwezig.

De wijzigingen in de ruimtelijke invulling en de aanduiding als contactzone in het s-RSA zijn indicaties dat de geldende gewestplanbestemmingen van ‘industriegebied’ en gebied voor ‘ambachtelijke bedrijven en KMO' aan evaluatie toe zijn.

2. Impact van Mober op ruimtelijk programma
Tot op heden werd naar de Contactzone gekeken als toekomstige retailcluster. Uit Mober Noorderlaan blijkt dat een volledige retailinvulling de draagkracht van het omliggend wegennet ontoelaatbaar overschrijdt waardoor er structurele congestie zou ontstaan, vooral tijdens de spitsuren. Hierdoor werden er in Mober Noorderlaan enkele alternatieve scenario’s onderzocht waarbij bijvoorbeeld nieuwe retailinvulling op de Metropolissite werd aangevuld met alternatieve functies op de site Noord-Center waarvan het mobiliteitsprofiel zich beter inpast in het vooral tijdens de spits congestiegevoelig verkeerssysteem. Bovendien blijkt uit deze studie ook nog dat zelfs ingrijpende infrastructurele maatregelen weinig soelaas zouden bieden.

De retailaanvullende functies die in Mober Noorderlaan werden onderzocht zijn ofwel van nature spitsongevoelige functies zoals recreatie ofwel minder verkeersgenererende functies zoals ‘dode opslag’ van goederen en KMO-zone. Uit deze scenario’s bleek een beperkte bijkomende retailontwikkeling aangevuld met alternatief programma niet uitgesloten, mits doortastende milderende maatregelen (met het oog op spitsmijding en drastische modal shift).

Daarnaast biedt de nabijheid van de haven als economische motor van de stad en het stedelijk leven potenties naar de uitbouw van werkplekken en bedrijvigheid. De uitdaging voor de Contactzone bestaat uit het gezond, intens en meervoudig uitbalanceren van retail, voorzieningen, recreatie en bedrijvigheid. Hierbij zal het mobiliteitsvraagstuk sturend werken naar het bepalen van de mix en de maximum capaciteit (in m² of in aantal beschikbare parkeerplaatsen) van de functie retail.

De ambitie voor de Contactzone is om een dynamisch en compact gemengd stedelijk gebied te creëren.  De door Mober Noorderlaan gedetecteerde mobiliteitsproblematiek van de Contactzone zou de ambitie met betrekking tot dit gemengd en dens stedelijk  programma niet mogen inperken. Doortastend mobiliteitsmanagement met ambitieuze flankerende maatregelen zal voor Contactzone een belangrijke mate de ontwikkelingsmogelijkheden bepalen. Onder meer:

• gemengd ruimtelijk programma optimaal plannen op maat van de locatie;
• maximaal oriënteren van bestaande en nieuwe ontwikkelingen op alternatieve modi zoals nieuwe tramlijn;
• het reguleren (beperken) van parkeerplaatsen in functie van een modal shift;
• spitsmijden;
• ontsluiting en optimaal inschakelen van de Vosseschijnstraat hiervoor.

Een programma met zware mobiliteitsbelasting moet gecombineerd worden met een lichte of beperkte druk op het verkeer en mobiliteitsmanagementmaatregelen, waardoor de algemene draagkracht van de Noorderlaan niet in het gedrang komt.

3. Ruimtelijke ambities

Vanuit de ruimtelijke synthese komen drie vaststellingen naar boven en wordt duidelijk dat sterk dient ingezet op verweven (van verschillende weefsels), uitwisselen (van contact tussen stad en haven) en verbinden (om de breukranden te doorbreken).

Het ruimtelijk strategisch  plan zoals opgenomen in de richtnota is gekoppeld aan vier strategieën die voortkomen uit de drie ambities en die de basis vormen voor de inrichting van de publieke ruimte:

1. groene spoorwegcorridor;
2. oost-west dwarsverbinding van haven tot in Merksem-Centrum;
3. noord-center als centrum en Straatsburgdok Noordkaai als waterfront;
4. dwarse linken en doorzichten.

De opdracht voor dit RUP is om binnen de bestaande beleidscontext een ruimtelijke structuur op te zetten die de drie doelstellingen/ambities (verweven, uitwisselen en verbinden) voor de contactzone Noorderlaan mogelijk maakt waarbij de structuur een stabiel kader vormt waarin de wijzigingen in programma worden opvangen.

4. Functies
In de richtnota worden twee scenario’s voor de aanpak van het RUP naar voor geschoven:

Scenario 1: merendeel van het plangebied bestemmen als ‘zone voor centrumfuncties’ (maatschappelijke functies, bedrijvigheid, kantoren, recreatie, horeca, publiek domein en groen) waar detailhandel wordt uitgesloten met specifieke afgebakende deelzones van het plangebied waar ook detailhandel kan ingericht worden;
Scenario 2: volledige gebied herbestemmen naar zones voor centrumfuncties inclusief het programma retail, maar met strikte beperkingen en voorwaarden op vlak van het mobiliteitsprofiel .

Er wordt gekozen voor het eerste scenario waarbij enkel de cluster Noorderlaan-Groenendaallaan voor detailhandel in aanmerking komt vanwege de gunstige ligging ten opzichte van Groenendaallaan en Noorderlaan.

In de volgende fase (na de eerste adviesronde) zullen de krachtlijnen vertaald worden in een bestemmingsplan met voorschriften: het voorontwerp-RUP. We streven naar een RUP dat voldoende flexibiliteit draagt om zowel op de korte als op de lange termijn de transformatie van het plangebied op te vangen, voldoende kwaliteitsgaranties bevat en rechtszekerheid biedt voor zowel de haven, de eigenaars als de omwonenden.

De structuur en het programma binnen het RUP worden afgestemd op het mobiliteitsprofiel van de omgeving.

Er stellen zich nog een aantal specifieke onderzoekstaken:

• wonen toelaten  als nabestemming en wat zijn de mogelijkheden gezien de aanwezige Seveso-bedrijvigheid in de omgeving;
• hoe de verschaling van de huidige grote bouwblokken (op lange termijn) sturen;
• een meer gedetailleerde visie opzetten voor de kade aan Straatsburgdok en de potenties van een groene spoorwegcorridor verder vertalen;
• de opdracht voor een RUP inclusief plan-MER wordt uitbesteed, met een antwoord op bovenstaande vragen.

5. Tijdelijke invullingen in afwachting van het RUP

De stad Antwerpen wil de mogelijkheid hebben om een vergunning af te leveren voor een tijdelijke invulling of functiewijziging van de gebouwen op de terreinen binnen de contouren van het RUP dat in opmaak is, binnen de voorwaarden van het besluit van de Vlaamse Regering van 28 november 2003 tot vaststelling van de lijst van toelaatbare zonevreemde functiewijzigingen. Op die manier kunnen de leegstaande gebouwen een economisch, sociaal en maatschappelijke invulling krijgen in afwachting van de definitieve herbestemming.

Artikel 2.2.13 en volgende van de Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening (VCRO) die de procedure vastleggen voor de opmaak van de gemeentelijke ruimtelijke uitvoeringsplannen (RUP).

Data in cursief zijn ramingen.