2016_DCAN_00496 - District Antwerpen. Brouwersvliet-Van Schoonbekeplein-Oudeleeuwenrui - Proefopstelling-quick win. Aanpassing verkeerssignalisatie. Advies - Goedkeuring

De bedrijfseenheid Stadsontwikkeling zal de nodige signalisatie zelf plaatsen met materiaal uit eigen voorraad. Er zijn dus geen rechtstreekse financiële gevolgen.

Met de collegebeslissing van 6 maart 2015 (jaarnummer 1794) werden de principes en werkkaders bevestigd, die van toepassing zijn op de districtscolleges en districtsraden voor de uitvoering van hun bevoegdheden. Het college besliste om bij de goedkeuring van een aanvullend verkeersreglement, voorafgaandelijk aan de beslissing, telkens advies te vragen aan het betrokken district.

In zitting van 29 januari 2013 (jaarnummer 35) keurde de gemeenteraad het bestuursakkoord 2013-2018 goed. Het bestuursakkoord verwijst herhaaldelijk naar de noodzaak van een veilige en vlotte doorstroming:

• "we leggen een heldere en leesbare hiërarchie van wegen vast die de doorstroming van het verkeer in en uit de stad garandeert";
• "een vlotte doorstroming, inclusief voorrang aan de verkeerslichten, zorgt mee voor een efficiënt OV-net (resolutie 183)";
• "we zetten prioritair in op het bestrijden van sluipverkeer. Een heldere hiërarchie in de verschillende wegtypes vergroot de doorstroming van het verkeer en verbetert de leesbaarheid van het wegennet";
• "woongebieden die binnen de structurele assen liggen, worden geleidelijk zone 30. Om deze zone 30 af te dwingen, wordt het wegbeeld waar nodig aangepast aan het snelheidsregime. Het invoeren van een zone 30 gaat onder meer gepaard met het afschaffen van tal van verkeerslichten."

De te reglementeren openbare weg behoort tot het beheer van de stad Antwerpen. Het kruispunt van de Brouwersvliet met het Van Schoonbekeplein en de Oudeleeuwenrui valt volledig op het grondgebied van het district Antwerpen.

In het voorjaar van 2014 werd onderzoek verricht naar de haalbaarheid en wenselijkheid om de verkeerslichten op het kruispunt (op termijn) te verwijderen. Het onderzoek wees uit dat het afschakelen en verwijderen van de verkeerslichten met de huidige kruispuntconfiguratie en de huidige verkeersintensiteiten niet aangewezen of haalbaar is.  Het onderzoek bracht ook een aantal knelpunten aan het licht op vlak van verkeersveiligheid en verkeersafwikkeling. Aanpassingen of optimalisaties aan de huidige kruispuntinrichting en aan de verkeerslichtenregeling kunnen de meeste pijnpunten verhelpen.

Vanaf augustus 2016 zijn ingrijpende werken gepland aan de Londenbrug. Hierdoor zal de as Londenstraat - Amsterdamstraat gedurende een volledig jaar onderbroken zijn voor het doorgaand verkeer. Om de autobereikbaarheid van de noordelijke binnenstad te kunnen blijven verzekeren, zal de as Brouwersvliet – Oudeleeuwenrui – Ankerrui mede worden ingeschakeld als omleidingsroute. Maatregelen langsheen deze as zijn gewenst om de verwachte, extra verkeersdrukte op een vlotte en veilige wijze te kunnen opvangen.

Voorgesteld wordt om bij proef de doorsteek door de middenberm ter hoogte van het Falconplein en het Van Schoonbekeplein te sluiten voor gemotoriseerd verkeer.

Bijkomend worden, met goedkeuring van de taxisector en de Vlaamse Vervoersmaatschappij De Lijn, de huidige taxistandplaatsen in de Oudeleeuwenrui ter hoogte van huisnummers 2-4 en de huidige bushalte in de Brouwersvliet ter hoogte van huisnummers 34-38 omgewisseld met elkaar en wordt de bushalte in de Oudeleeuwenrui ter hoogte van de Generaal Belliardstraat opgeschoven richting kruispunt met het Hessenplein.

De as Brouwersvliet - Oudeleeuwenrui - Ankerrui speelt vandaag een belangrijke rol in de lokale ontsluiting van de Kaaien en het noordelijk deel van de binnenstad. De aanwezigheid van een groot parkeeraanbod, de nabijheid van de toegang tot de Waaslandtunnel en de rechtstreekse aansluiting op de kaaiweg en de Italiëlei, maken dat deze oost-westas doorheen de binnenstad aanzienlijke verkeersintensiteiten te verwerken krijgt tijdens de spitsmomenten. Uit tellingen blijkt ook een relatief grote aanwezigheid van overstekende voetgangers (tot 700 voetgangers/spitsuur) in noord-zuid-noord richting. Ook het centraal gelegen dubbelrichtingsfietspad in de middenberm wordt druk gebruikt.

Knelpunten

Tijdens observaties in kader van het onderzoek naar een mogelijke afbouw van de verkeerslichten werden op het kruispunt een aantal knelpunten gedetecteerd op vlak van verkeersveiligheid en verkeersafwikkeling:

1. Het veelvuldig voorkomen van roodlichtnegatie onder voetgangers (38% van de overstekers) en fietsers. Vooral aan de oversteekplaatsen over de zijstraten (Van Schoonbekeplein en Falconplein) wordt met het rode voetgangerslicht nauwelijks rekening gehouden. Roodlichtnegatie is een ongewenst fenomeen dat kan leiden tot ernstige ongevallen. Er zijn vermoedelijk twee verschillende oorzaken voor dit fenomeen. Enerzijds de te lange wachttijd voor overstekende voetgangers (en fietsers) in de dwarsrichting, waardoor deze weggebruikers méér risico’s gaan nemen. Anderzijds ligt het aantal voertuigen die uit de zijstraten komen zeer laag, waardoor voetgangers het gevoel krijgen vaak onnodig voor niets hoeven te wachten.
2. De afwikkeling van het linksafslaand verkeer ter hoogte van de doorsteek door de middenberm verloopt vaak moeizaam door de onduidelijkheid over de wijze waarop voertuigen elkaar dienen te kruisen.
3. De combinatie van een uitgestrekt kruispuntvlak, een centraal gelegen dubbelrichtingsfietsoversteek (dewelke conflictvrij wordt geregeld) en de grote oversteeklengtes, resulteert voor de verkeerslichtenregeling in een relatief grote verliestijd (ten gevolge van de noodzakelijke ontruimingstijden) en een relatief lange omlooptijd (tijdens de spitsuren). Dit is nefast voor de doorstroming van alle weggebruikers op het kruispunt.

Ongevallenanalyse

In de afgelopen drie jaar werden er op het kruispunt in totaal 13 ongevallen geregistreerd, waarvan één letselongeval. Hierbij was één fietser betrokken. Het ongevallenbeeld is vrij diffuus. Er is geen dominant ongevalstype te onderscheiden. De meeste ongevallen gebeurden ter hoogte van de doorsteek door de middenberm en aan de zuidzijde van het kruispunt.

Sluiten middenberm voor gemotoriseerd verkeer

Voornoemde knelpunten kunnen grotendeels worden verholpen door het kruispunt eenvoudiger en compacter in te richten. Door het dichtzetten van de doorsteek door de middenberm voor gemotoriseerd verkeer ontstaan twee eenvoudige T-aansluitingen (met een rechts-in en rechts-uit). Hierdoor kan het dubbelrichtingsfietspad in de middenberm conflictvrij doorlopen en uit de verkeerslichtenregeling worden gehaald. De totale omlooptijd van de lichtenregeling kan vervolgens worden ingekort, wat een winst kan/zal opleveren voor de doorstroming en oversteekbaarheid voor alle weggebruikers. Het beperken van de wachttijd voor voetgangers zal op zijn beurt ook een positieve impact hebben op de huidige roodlichtnegatie en dus de verkeersveiligheid van het kruispunt verbeteren.

Automobilisten komende uit het Falconplein en het Van Schoonbeekplein, die de Brouwersvliet of de Oudeleeuwenui naar links willen oprijden, kunnen gebruik maken van de eerstvolgende doorsteek door de middenberm ter hoogte van de  Generaal Belliardstraat en de Giststraat om daar een U-turn te maken.

Flankerende maatregelen

Op beide doorsteken (ter hoogte van de Generaal Belliardstraat en de Giststraat) wordt het conflict met de fietsers op het dubbelrichtingsfietspad in de middenberm duidelijker geaccentueerd en verkeersveiliger gemaakt door de aanleg van een verkeersplateau (om de snelheid van het autoverkeer bij het terugdraaien te milderen) en met een doorlopend fietspad in roodbruine asfalt en markering. Op het fietspad worden twee witte pijlen in tegenovergestelde richting voorzien om de automobilisten er attent op te maken dat fietsers uit de twee richtingen kunnen komen. Deze werken worden in onderhoud (op onderhoudsbudget) uitgevoerd door het district en maken principieel geen deel uit van de proefopstelling.

Omwisselen van taxistandplaatsen en bushalte

Op vraag van de taxisector werd onderzocht of er ter hoogte van de huidige taxistandplaatsen in de Oudeleeuwenrui (hoek met Falconplein) extra plaatsen konden worden voorzien.

De opeenvolgende bushalten op het traject 'Rijnkaai-Brouwersvliet-Oudeleeuwenrui-Hessenplein-Paardenmarkt' tussen de Rijnkaai en Hessenplein liggen vandaag in de richting van de Paardenmarkt op een zeer onregelmatige afstand van elkaar. Er werd onderzocht of de halteplaatsen op een méér regelmatige loopafstand van elkaar en belangrijke voorzieningen kunnen worden ingeplant.

Een win-winsituatie kan worden gecreëerd door de huidige taxistandplaatsen in de Oudeleeuwenrui (hoek met Falconplein) om te wisselen met de locatie van de huidige bushalte in de Brouwersvliet ter hoogte van huisnummer 34-38. Bijkomend wordt de bushalte in de Brouwersvliet ter hoogte van de Generaal Belliardstraat opgeschoven richting kruispunt met het Hessenplein.

Bovenstaande aanpassingen hebben volgende voordelen:

• het aantal taxistandplaatsen kan gemakkelijker uitgebreid worden (afhankelijk van de behoefte);
• alle standplaatsen grenzen onmiddellijk aan het voetpad en dus comfortabeler en veiliger toegankelijk;
• de kop van de taxistrook grenst onmiddellijk aan de voetgangersoversteek  (en culturele as MAS<>binnenstad). De eerste taxi staat dus het dichtst gepositioneerd bij de belangrijkste voetgangersstroom, pikt klanten op en de rest schuift door. (> dus logische volgorde van oppikken);
• goede zichtlocatie;
• aan- en afrijden blijft gunstig wanneer doorsteek thv kruispunt wordt dichtgezet (proefopstelling);
• de bushalte komt dichter bij het kruispunt te liggen en dus een betere zichtlocatie;
• eenvoudig, snel en goedkoop realiseerbaar met markeringen;
• door ook de bushalte ter hoogte van de Generaal Belliardstraat op te schuiven, wordt in totaliteit een betere verdeling bekomen tussen de opeenvolgende bushalten op deze as.

Bovenstaande maatregelen werden toegelicht en besproken op:

• de ambtelijke projectwerkgroep 'Afbouw verkeerslichten' (met vertegenwoordiging van diverse betrokken stadsdiensten en de lokale verkeerspolitie) van 19 augustus 2015;
• het interkabinettenoverleg SGVA van 25 augustus 2015;
• een intern werkoverleg met de bevoegde schepen van het district Antwerpen op 28 augustus 2015.

De lokale verkeerspolitie gaf gunstig advies op het ontwerp van proefopstelling tijdens de ambtelijke projectwerkgroep 'Afbouw verkeerslichten' op 19 augustus 2015.

De taxisector (Aptu/VME) gaf gunstig advies op de herlocatie van de huidige taxistandplaatsen tijdens een werkoverleg in oktober 2015.

De openbaar vervoersmaatschappij 'De Lijn' gaf gunstig advies op de herlocatie van de bushalten tijdens een werkoverleg in oktober 2015.

• Wet van 16 maart 1968 betreffende de politie van het wegverkeer;
• Koninklijk Besluit van 1 december 1975 houdende het algemeen reglement betreffende de politie van het wegverkeer en van het gebruik van de openbare weg;
• Ministerieel besluit van 11 oktober 1976 waarbij de minimum afmetingen en de bijzondere plaatsingsvoorwaarden van de verkeerstekens worden bepaald;
• Gemeenteraadsbesluit van 24 september 2014 (jaarnummer 750) waarbij de statuten van GAPA AGB werden goedgekeurd.