2016_DCAN_00395 - Gemeentelijk ruimtelijk uitvoeringsplan 'Loodswezensite' - Voorontwerp. Advies - Goedkeuring

Artikel 285 van het Gemeentedecreet bepaalt dat de districtsraad een algemene adviesbevoegdheid heeft voor alle aangelegenheden die betrekking hebben op het district.

Masterplan Scheldekaaien

In 2005 keurde de Vlaamse regering het geactualiseerde Sigmaplan goed, waarin bepaald wordt dat de waterkering ter hoogte van de stad Antwerpen van 8,35 meter TAW (Tweede Algemene Waterpassing) tot 9,25 meter TAW wordt opgehoogd om de stad Antwerpen in de toekomst te blijven beschermen tegen overstromingen.

Op 9 juli 2010 (jaarnummer 8556) keurde het college het Masterplan Scheldekaaien goed. Het Masterplan Scheldekaaien vormt het richtinggevend document voor alle uitvoeringsprojecten bij de heraanleg van de Scheldekaaien. In het Masterplan Scheldekaaien wordt de zone van het Bonapartedok en het Loodswezen beschouwd als scharnierpunt tussen de centrale kaaizone en het Eilandje. Het Bonapartedok, met doorzicht naar het MAS, doorbreekt hier de continuïteit van de 100 meter brede kaaistrook.
Daardoor worden het Loodswezen en zijn omgeving losgesneden van de stad Antwerpen en vormt het zo een unieke plek langs de kaaien met een bijzondere band met de rivier. Bovendien zou de voormalige Bonapartesluis ook een uitgelezen opstapplaats kunnen zijn voor watertransport en wordt er voor het Loodswezen uitgekeken naar een interessante herbestemming.

Samenwerkingskader gebiedsontwikkeling Loodswezensite

Op 28 april 2014 (jaarnummer 363) keurde de gemeenteraad het samenwerkingskader tussen de stad Antwerpen en het Vlaams Gewest, ondersteund door PMV en Waterwegen & Zeekanaal NV, voor de toekomstige ontwikkeling op de Loodswezensite goed.
De stad Antwerpen en het Vlaams Gewest realiseren daarbij samen een kwalitatieve herontwikkeling van de Loodswezensite op een financieel haalbare wijze.

Het samenwerkingskader omvat de afspraken tussen de partijen met betrekking tot de doelstelling, de projectorganisatie, het ruimtelijk kader, het ruimtelijk uitvoeringsplan, de vermarkting, de vastgoedstructurering en de verdeling van kosten en baten.

In navolging van de afspraken uit de samenwerkingsovereenkomst wordt de opdracht voor de gebiedsontwikkeling door PMV in de markt gezet in twee fasen:

1. De marktbevraging werd in eerste fase gepubliceerd in het Bulletin der Aanbestedingen op 1 juli 2014. Van de indieners voldeden vijf consortia om toegelaten te worden tot de volgende fase van de opdracht.
   Elk consortium is samengesteld met de gevraagde disciplines (ontwikkelaars, ontwerpers, ingenieurs en aannemers) om de volledige ontwerpopgave en de uitvoering van de gebiedsontwikkeling op zich te nemen. Daarnaast staat het consortium ook in voor een afnemer.
2. In navolging van de samenwerkingsovereenkomst werd in samenspraak tussen de stad Antwerpen en de Vlaamse overheid een bestek opgesteld op basis waarvan de vijf geselecteerde consortia in een tweede fase een offerte moeten opmaken. Het bestek werd door PMV uitgestuurd aan de vijf geselecteerde consortia op 7 april 2015.

Ruimtelijk kader gebiedsontwikkeling Loodswezensite

Op 21 september 2015 (jaarnummer 451) keurde de gemeenteraad het bestek en het ruimtelijk kader goed voor de gebiedsontwikkeling in de lijn van het afgesproken samenwerkingskader. De rotatieparking werd in het samenwerkingskader als een optioneel onderdeel opgenomen. Bij de goedkeuring van het bestek en het ruimtelijk kader werd dit als een vast onderdeel van de opgave opgenomen. De aangepaste samenwerkingsafspraken in functie van de realisatie van het geheel zullen nog aan de gemeenteraad worden voorgelegd.

Noodzaak opmaak RUP Loodswezensite

De ruimtelijke visie voor de herontwikkeling van de zone Loodswezen is uitgezet in het strategisch Ruimtelijk Structuurplan Antwerpen (s-RSA) en werd verder geconcretiseerd in het Masterplan Scheldekaaien en binnen het samenwerkingskader tussen de stad Antwerpen en het Vlaams Gewest.
Om een globale ontwikkeling van de Loodswezensite binnen deze krachtlijnen mogelijk te maken is een herbestemming van de gronden op de Loodswezensite noodzakelijk en wordt een gemeentelijk ruimtelijk uitvoeringsplan (RUP) opgemaakt.

Momenteel is op de Scheldekaaien het gewestplan van kracht. De Loodswezensite wordt in het gewestplan bestemd als gebied voor gemeenschapsvoorziening- en dienstverleningsgebied. Net ten zuiden van de Loodswezensite is het gebied ingekleurd als oeverstrook met bijzondere bestemming.

De stad Antwerpen staat in voor de opmaak van een RUP. Het RUP-proces wordt maximaal vervlochten met de marktbevraging voor het aantrekken van een private partner voor de ontwikkeling van de Loodswezensite.

Het voorontwerp-RUP is een doorvertaling van de proces- en richtnota die werd goedgekeurd door het college op 3 oktober 2014 (jaarnummer 9887).
De stad staat ook in voor de opmaak van de nodige sectorale effectenstudies (planMERscreening) die bij de opmaak van het RUP horen. 

Op 13 mei 2016 (jaarnummer 4219) nam het college kennis van het voorontwerp-RUP en van de planMERscreening.

Contour van het plangebied voor het RUP

Het plangebied voor het RUP Loodswezen omvat de voormalige gebouwen en gronden van het Loodswezen aan de Tavernierkaai. Het zuidelijk deel van het plangebied omvat de huidige rotatieparking volledig. Aan de oostzijde sluit de plancontour aan op het RUP binnenstad.

In principe is enkel een herbestemming noodzakelijk voor het gebied rond het Loodsengebouw. Omdat de reorganisatie van deze site potentieel biedt om de parkeercapaciteit van deze rotatieparking ondergronds te huisvesten, is er voor gekozen om de rotatieparking integraal mee op te nemen als onderdeel van het RUP.

Doelstellingen

De doelstellingen voor de herontwikkeling van de Loodswezensite passen binnen de strategische doelstellingen die door het s-RSA zijn voorop gesteld. Daarnaast maakt het RUP de uitvoering van het Masterplan Scheldekaaien en het ‘Ruimtelijk Kader Loodswezensite’ mogelijk: 

• als algemeen uitgangspunt wordt geopteerd voor een versterking van de relatie tussen de kernstad en de Schelde en het omvormen van de Scheldekaaien tot een continue publieke ruimte;
• ook het versterken van de cultuurhistorische betekenis en van de beeldkwaliteit van de Scheldekaaien is een belangrijke doelstelling. De herdefinitie van de Scheldekaaien gaat uit van onderling verbonden ruimten afgewisseld met publiek ingerichte gebouwen die samen een continuïteit in de stedelijke ruimte vormen;
• de Scheldekaaien vormen de belangrijkste publieke ruimte in de binnenstad en een privatisering van deze ruimte is niet wenselijk;
• om het publiek karakter op de Scheldekaaien te behouden is gekozen voor publieke invullingen voor de gebouwen die op de kaaivlakte staan, echter niet noodzakelijk met een publieke uitbating. Private functies zijn mogelijk voor zover ze publieksgericht zijn;
• de realisatie van een verhoogde waterkering;
• de realisatie van een geïntegreerde rotatieparking.

Krachtlijnen van het voorontwerp-RUP

Volgende krachtlijnen worden vastgelegd in de voorschriften van het voorontwerp-RUP:

Publieke ruimte:

• een zone voor publiek domein wordt afgebakend met bijhorende kwalitatieve bepalingen. Het is een ruimte voor de inrichting van publiek domein in de vorm van een groene en/of verharde ruimte met verblijfskarakter in open lucht, wegenis, infrastructuur voor openbaar vervoer, langzaam verkeersvoorzieningen en parkeren;
• de publieke buitenruimte dient ingericht te worden als één stedelijke open ruimte;
• een gezamenlijk toegangsplein aan stadszijde voor het geheel aan programma’s zorgt voor samenhang tussen de verschillende historisch waardevolle gebouwen;
• kaaivlakte: kwalitatieve en toegankelijke publieke ruimte met behoud en versterking van de relatie binnenstad – Schelde en behoud van het publieke karakter. De inrichting van de publieke ruimte versterkt de onderlinge samenhang tussen de historisch waardevolle gebouwen. Aan waterzijde mag de bebouwing de publieke toegankelijkheid en de noord-zuid wandeling langs de Blauwe Steen niet hypothekeren. Daartoe wordt een afstand van 10 meter tot het water vastgelegd.

Parkeren:

• het toegelaten aantal parkeerplaatsen binnen het plangebied wordt vastgelegd op maximaal 800. Het gebruik is vrij te bepalen. Bestemmingsparkeren mag enkel ondergrondse georganiseerd worden. Rotatieparkeren kan zowel ondergronds als op het maaiveld (behoud huidige situatie) gerealiseerd worden. De huidige rotatieparking kan zo op een kwalitatieve manier (geheel of gedeeltelijk) ondergronds ingericht worden. De buitenschil van de ondergrondse parking ( ‘het dak’) ligt daarbij op maximaal 9,25 meter TAW. Dit komt overeen met het nieuwe Sigmapeil (2,25 meter boven het maaiveld);
• bovengronds inpandig kunnen geen parkeerplaatsen gerealiseerd worden;
• er wordt op basis van archeologisch advies een zone afgebakend waar een ondergrondse parking kan ingericht worden. Deze zone situeert zich ten noorden van de middeleeuwse kaaimuur waardoor het zuidelijk deel van het plangebied, de archeologisch meest waardevolle zone, gevrijwaard blijft;
• er worden voldoende publieke fietsstalplaatsen en fietsparkeerplaatsen voorzien;
• er worden voldoende fietsparkeerplaatsen bij de voorziene functies voorzien. 

Gebouwen:

• de historisch waardevolle gebouwen en constructies dewelke te behouden zijn worden benoemd: Loodsengebouw, Boeienloods, Monument van de gesneuvelde zeelieden, Margueriedok;
• zones waar nieuwbouw kan komen worden afgebakend en bijhorende kwantitatieve en kwalitatieve bepalingen worden vastgelegd: maximaal 12.500 m² bijkomende bovengrondse bruto-vloeroppervlakte. Bij de inplanting van nieuwbouw wordt rekening gehouden met de nabije historisch waardevolle gebouwen en constructies. Er dient architecturale samenhang te ontstaan tussen alle onderdelen;
• vaste constructies aansluitend op historisch waardevolle gebouwen en constructies worden mogelijk zolang ze qua schaal en voorkomen ondergeschikt zijn aan het monument;
• de noodzakelijke stijgpunten naar de ondergrondse parking kunnen uitgebreid worden tot een paviljoen van maximum 50 m² bruto-vloeroppervlakte.

Programma:

• voor de Loodswezensite wordt uitgegaan van horeca, gemeenschapsvoorzieningen en vrijetijdsvoorzieningen als hoofdfuncties en detailhandel als nevenfunctie;
• wonen en kantoor zijn daarbij niet gewenst omwille van het privatief karakter van deze functies. Een kantoorfunctie ondersteunend aan een hoofd- of nevenfunctie is wel toegestaan tot maximum 25% van de oppervlakte van de desbetreffende functie. Een zelfstandige kantoorfunctie is niet toegelaten. Één conciergewoning per gebouw is daarnaast ook toegestaan;
• een watergerelateerd programma in de gebouwen kan een meerwaarde vormen gezien de directe (en historische) relatie van de gebouwen met de Schelde. De gedempte Bonapartesluis en het Margueriedok kunnen ingeschakeld worden voor eventuele nautische activiteiten.

Parallel lopend onderzoek: planMERscreening

Parallel met de opmaak van het voorontwerp-RUP werd de planMERscreening opgemaakt dewelke uitgestuurd zal worden aan alle nodige adviesintanties. Het document wordt ter kennis meegeven bij dit besluit.
In de planMERscreening worden de milieueffecten van het RUP gescreend.

Het maximaal aantal parkeerplaatsen in het RUP werd in deze screening vastgelegd op 800 autoparkeerplaatsen en onderbouwd op basis van de huidige situatie. Concreet is het maximaal aanbod in de toekomst begroot op basis van het behoud van het huidige aantal rotatieplaatsen parking Kaaien Noord van APCOA (579 plaatsen), het huidig aantal straatparkeerplaatsen (circa 40 plaatsen) en de huidige capaciteit bestemmingsparkeren rond het Loodsengebouw (circa 150 plaatsen). 

De contour van de ondergrondse parking werd daarbij in de screening en RUP vastgelegd ter hoogte van de middeleeuwse kaaimuur op basis van een gemotiveerd advies van de dienst Stadsontwikkeling/Onroerend Erfgoed/Archeologie, teneinde de omgeving van de beschermde burchtzone te vrijwaren.

Art. 2.2.13 en volgende van de Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening (VCRO) die de procedure vastleggen voor de opmaak van de gemeentelijke ruimtelijke uitvoeringsplannen (RUP).

Data in vet cursief zijn ramingen.