2016_DRAN_00192 - District Antwerpen. Tunnelplaats. Heraanleg. SWOU11323 - Voorontwerp. Advies - Goedkeuring

Het voor deze opdracht vereiste budget is voorzien op doelstelling 1SMB040202A00000.

Artikel 57 §3, 1° van het Gemeentedecreet van 15 juli 2005 stelt dat het college van burgemeester en schepenen bevoegd is voor de daden van beheer over de gemeentelijke inrichtingen en eigendommen, binnen de door de gemeenteraad vastgestelde algemene regels.

Met de collegebeslissing van 6 maart 2015 (jaarnummer 1791) werden de bevoegdheden van de districtscolleges gecoördineerd. Artikel 10 bepaalt dat het districtscollege bevoegd is voor lokale straten en pleinen. De Ankerrui, Zwedenstraat, Koeikensgracht, Oude Leeuwenrui en Zeevaartstraat zijn lokale straten.

In het gemeenteraadsbesluit van 30 maart 2015 (jaarnummer 147) werden de bovenlokale locaties vastgesteld. De Tunnelplaats is een gewestweg.

Het college wenst de Tunnelplaats en omgeving opnieuw aan te leggen.

De aansluiting van de Waaslandtunnel op de Tunnelplaats heeft de voorbije jaren enkele wijzigingen ondergaan. Met de geplande heraanleg van de Noorderleien, als onderdeel van het project Noorderlijn, zal het kruispunt Leien - Tunnelplaats volledig heringericht worden. Het kruispunt met de Koeikensgracht wordt daarbij afgesloten waardoor de toekomstige Tunnelplaats niet enkel de toegang tot de Waaslandtunnel vanuit de Leien wordt, maar ook de toegang tot de wijken langsheen de Ankerrui en de Oude Leeuwenrui.

Binnen het project Noorderlijn werd de aansluiting op de bestaande toestand van de Tunnelplaats voorzien. De overgang is hierbij niet verder uitgewerkt. In functie van verkeersveiligheid, doorstroming en aangename publieke ruimte dringen zich extra aanpassingen op in het segment Tunnelplaats - Ankerrui - Zwedenstraat - Koeikensgracht.

In de zomer van 2015 werd het studiebureau Tractebel Enginering NV (Technum) aangesteld als ontwerper voor de projectzone.

In nauw overleg met de betrokken externe actoren en interne diensten binnen de stad Antwerpen werd een gedragen projectdefinitie opgemaakt, welke vervolgens werd uitgewerkt tot een voorontwerp. Dit voorontwerp werd geëvalueerd op het coördinatieoverleg openbaar domein van 11 april 2016. In een volgende fase werd de unieke verantwoordingsnota (gecombineerde start- en projectnota met voorontwerp) opgemaakt welke ter goedkeuring werd voorgelegd aan de Gemeentelijke Begeleidingscommissie Antwerpen (GBC) op 17 mei 2016.

Het college keurde in zitting van 24 juni 2016 (jaarnummer 5685) het voorontwerp goed en gaf de bedrijfseenheid Stadsontwikkeling de opdracht om het voorontwerp voor advies voor te leggen aan de districtsraad van Antwerpen.

In de unieke verantwoordingsnota wordt het volledige project uitgebreid toegelicht. Hieronder een samenvatting van een aantal belangrijke krachtlijnen binnen het voorontwerp.

Circulatieconcept

In het ontwerp Brabo 2 sluit de Koeikensgracht via een ventweg aan op de Italiëlei. Het huidige volwaardige kruispunt verdwijnt.

In het voorontwerp Tunnelplaats wordt dan ook voorgesteld om zowel de bewegingen van en naar de Waaslandtunnel als de bewegingen van en naar de noordelijke binnenstad te laten verlopen via de Tunnelplaats.

De beweging Oude Leeuwenrui - Waaslandtunnel zal echter nog wel via de as Ankerrui - Koeikensgracht verlopen. De Ankerrui (Noord) blijft dubbelrichting en sluit aan op de Koeikensgracht waar enkelrichtingsverkeer richting Italiëlei zal gelden. Om de aansluiting via de Italiëlei naar de Waaslandtunnel vlotter en veiliger te laten verlopen, werd ervoor gekozen om deze niet via de oorspronkelijk in Brabo 2 voorziene ventweg te laten verlopen. De Koeikensgracht zal rechtstreeks overgaan in een bijkomende rijstrook aan de rechterzijde van de Italiëlei, welke een rechtsafstrook naar de Tunnelplaats vormt. De aansluiting van de Koeikensgracht op de Italiëlei wordt daarbij met verkeerslichten geregeld.

De rechtsafstrook vanuit de Italiëlei naar de Waaslandtunnel wordt hierdoor aanzienlijk langer. Ter hoogte van het kruispunt met de Tunnelplaats wordt deze rechtsaf beweging bovendien mee in de verkeerslichtenregeling gebracht. Deze aansluiting was in het ontwerp Brabo 2 voorzien met een bypass (buiten de verkeerslichtenregeling). Naast een verkeersveiligere optie geeft dit ook de mogelijkheid om de verschillende stromen (dynamisch) te regelen in de verkeerslichtenregeling in functie van een optimale afwikkelcapaciteit.

Op de Tunnelplaats zelf zijn twee rijstroken aan de noordzijde. De rechtsafbeweging vanuit de Leien Noord sluit aan op de ene rijstrook, de linksafbeweging vanuit de Leien Zuid en de rechtdoorbeweging vanuit de Cassierstraat sluiten aan op de andere rijstrook. Verkeer dat hier de Tunnelplaats op rijdt, kan vervolgens kiezen om de Waaslandtunnel in te rijden of naast de tunnel te rijden richting noordelijke binnenstad.

Bij calamiteiten kan de Waaslandtunnel in stadinwaartse richting afgesloten worden. Voornoemde weefzone biedt dan toegang tot de twee rijstroken van de tunnel.

Verkeer dat de noordelijke binnenstad uit wil rijden, kan via de Ankerrui (Zuid) op twee rijstroken verder rijden naar de Tunnelplaats. Daar mengt dit verkeer zich met het komende verkeer uit de Waaslandtunnel. Op de Tunnelplaats zijn aan de zuidzijde vier rijstroken voorzien: twee afslagstroken linksaf, één rijstrook rechtdoor en één afslagstrook rechtsaf.

Op de as Ankerrui - Tunnelplaats wordt aan twee zijden gekozen voor een dubbelrichtingsfietspad. Momenteel is dit enkel aan de zuidzijde aanwezig. Het fietspad komt telkens aan de buitenzijde te liggen, naast het voetpad aan de gevelzijde. Op deze manier hebben fietsers enkel conflicten met autoverkeer van en naar de zijstraten, waar de doorgaande fietsbeweging duidelijk in voorrang is. Bovendien sluiten deze fietspaden logisch aan op de dubbelrichtingsfietspaden aan het kruispunt met de Italiëlei.

Op het kruispunt met het Hessenplein blijft de huidige circulatie grotendeels behouden. Het kruispunt wordt echter veel compacter aangelegd zodat meer comfort ontstaat voor fietsers en voetgangers. De oversteekbeweging van het centrale fietspad op de Oude Leeuwenrui naar de twee fietspaden aan weerzijden van de tunnelmond gebeurt omwille van maximaal fietscomfort via een diagonale oversteekbeweging.

Op de Oude Leeuwenrui Zuid zijn aan het kruispunt Hessenplein momenteel vier opstelstroken aanwezig. De twee rijstroken linksaf veroorzaken onveilige weefbewegingen op het kruispunt richting de ene rijstrook op Ankerrui Noord. Deze verkeersonveilige situatie is negatief voor de afwikkelingscapaciteit van het kruispunt. In het ontwerp wordt daarom voorgesteld om één linkse afslagstrook te voorzien. Ook zal de rechtsafbeweging een gecombineerde rechtdoor - rechtsaf worden om zo de capaciteit van het kruispunt richting Italiëlei te verhogen.

Ter hoogte van de aansluiting met het Hessenplein worden de twee huidige opstelstroken samengevoegd tot één rijstrook met een fietsopstelstrook.

Ter hoogte van de Zeevaartstraat verdwijnt de middenberm en wordt er decentraal aangesloten met een dubbelrichtingsrijbaan.

Publieke ruimte

Door de herinrichting van het projectgebied en het compacteren van de verkeersruimte komt er een belangrijk deel aan bruikbare publieke ruimte bij. Het is de bedoeling om deze veilig, kwalitatief en groen in te richten.

In het ontwerp werd er rekening gehouden met de bestaande ruimtelijke context: de historische tunneltoerit, de aanwezige markante gebouwen, de nieuwe ontwikkeling op de Renault-site en het waardevolle groen.

Aansluitend op de monumentale bomenrijen van de as Brouwersvliet - Oude Leeuwenrui, wordt op de Ankerrui en Tunnelplaats een centrale groenstructuur ontwikkeld die de tunneltoerit afschermt van de naastliggende verblijfsgebieden. Op de Tunnelplaats verbreedt deze groenstructuur en maakt deze ook plaats voor een hellende extensieve groenberm, welke de schermfunctie naar de naastliggende verblijfsgebieden nog verder versterkt.

Aan de Zwedenstraat ontstaat een grotere publieke ruimte die een specifiek ontwerp vraagt. Ze bestaat enerzijds uit een groene verblijfsruimte die deel uitmaakt van de centrale groenstructuur en anderzijds uit een minerale pleinruimte die de link legt met de Noorse Zeemanskerk en het nieuwe gebouw op de Renault-site.

In deze omgeving wordt ook ruimte voorzien voor een sorteerstraat en een velostation.

De as Hessenplein - Oude Dokken, welke een belangrijke schakel vormt tussen de binnenstad en het Eilandje, wordt verder opgeladen met een ruimte op het tunneldak welke als stepping stone fungeert op de oversteek van de Ankerrui.

Parkeren

In de zone tussen de Generaal Belliardstraat en het Hessenplein zijn momenteel 196 parkeerplaatsen, de parkeerplaatsen in het Hessenplein inbegrepen. Tijdens de parkeertelling op 22 september 2015 bedroeg de parkeerbezetting 75%. In de nieuwe situatie wordt het aantal plaatsen verhoogd naar 211 parkeerplaatsen.

In de zone tussen het Hessenplein en de Leien zijn momenteel 148 parkeerplaatsen aanwezig, met een globale parkeerbezetting van ongeveer 73%. In het nieuwe ontwerp blijven er 101 parkeerplaatsen over.

In de hele projectzone tussen Belliardstraat en Tunnelplaats gaat het aantal parkeerplaatsen van 344 naar 312. Er kunnen met andere woorden 90% van de hoeveelheid parkeerplaatsen opnieuw gerealiseerd worden.