De laatste tijd engageren burgers zich actief om mee metingen uit te voeren en zo de luchtkwaliteit in hun stad beter in kaart te brengen. Burgers willen metingen dichterbij huis, ze willen weten hoe het gesteld is met de luchtkwaliteit in hun straat, zelfs voor hun deur.
In Antwerpen werden burgers ingeschakeld eerst in het Airbezen-project opgezet door Stadslab 2050 en de UA om fijn stof te meten, nadien in het Curieuzeneuzen-project om stikstofdioxide te meten. Tijdens het weekend van 22 en 23 oktober openbaarde Ringland in Antwerpen de resultaten van het CurieuzeNeuzen-onderzoek. De resultaten in de Antwerpse woonstraten waren onthutsend. Op 45% van de meetpunten werd tijdens de maand mei de WGO-norm overschreden.
Ook in Berchem blijkt de luchtkwaliteit niet zo goed. Vooral dan in Oud Berchem. Enkele straten die er uitspringen : de Boomgaardenstraat, het eerste stuk van de Statiestraat vanaf het station, de Callensstraat, de Uitbreidingstraat, de Villegasstraat, de Patriottenstraat. In Groenenhoek is de luchtkwaliteit middelmatig, in het Nieuw Kwartier is de luchtkwaliteit doorgaans goed.
De eerste en belangrijkste factor voor de slechte meetresultaten is alicht de nabijheid van Singel en Ring. Vandaar zelfs vrij hoge meetwaarden in de Frans DeManstraat en de Polygoonstraat in Nieuw Berchem. Maar daarnaast zou ook in Berchem op meer beperkte schaal het ‘street canyon’-effect kunnen spelen, het feit dat vervuilde lucht in straten wordt vast gehouden en zich daardoor ophoopt. Dat is wellicht de verklaring dat in bepaalde straten in Oud Berchem zonder buitensporig veel verkeer de kwaliteit van de lucht toch slecht blijkt te zijn.
De stad steunde het onderzoek en stadsschepen Kennis verwees naar een reeks maatregelen die genomen worden om de luchtkwaliteit te verbeteren : de invoering van de lage emissiezone vanaf 1 februari, de brede invoering van zones 30, minder doortocht van bussen, meer autodelen en natuurlijk de geplande overkapping van de ring. Ook het aanmoedigen van meer fietsen en meer stappen kan een belangrijke bijdrage leveren aan minder autoverkeer en minder vieze lucht.
Het lijkt me van belang dat deze raad en het districtscollege deze problematiek nauw opvolgen en samen met de stad en het gewest naar oplossingen zoeken.
Vandaar volgende vragen aan het districtscollege :
Voor de resultaten van het onderzoek : zie :
Danku Johan, voor de interpellatie.
1. Is het district Berchem actief betrokken bij dit onderzoek – is er een aparte presentatie van resultaten geweest voor Berchem of kunnen we die alsnog krijgen?
CurieuzeNeuzen werd opgezet door de Ringlandacademie.
De Stad Antwerpen heeft via het Projectenfonds Duurzame Stad een financiële bijdrage geleverd (5.000 euro).
En dit omwille van de grote meerwaarde van wetenschappelijk fijnmazige meetresultaten van een dergelijk citizen science project, maar de stad was dus niet de organisator.
De organisatie Ringland heeft het district hier niet bij betrokken, maar heeft vrijwilligers gevraagd over heel de stad, van Hoboken tot Ekeren zelfs tot in Mortsel. De resultaten werden toegelicht op 23 oktober in De Roma. Zie voor Berchem & Mortsel: http://ringland.be/wp-content/uploads/2016/11/districtskaart-CurieuzeNeuzen-NO2-mei-2016-Berchem-Mortsel.pdf.
2. Heeft er overleg plaats gevonden met de stad over de wijze waarop de slechte luchtkwaliteit in een reeks Berchemse straten het best kan aangepakt worden? Ik denk bijv. aan de vele bussen in Oud Berchem (kijk bijv. naar de rode stippen in de Callensstraat), het doorgaand verkeer op de Uitbreidingstraat en Boomgaardenstraat, initiatieven voor bijv. meer deelauto’s, buurtparkings voor fietsen, meer doortochten voor voetgangers, enz.
Het stadsbestuur voert een luchtkwaliteitsbeleid voor heel de stad. Luchtkwaliteit is een problematiek die de regionale en zelfs nationale grenzen overschrijdt. Dus ook de districtsgrenzen.
De verschillende maatregelen zijn gegroepeerd in het actieplan fijnstof-stikstofdioxide dat momenteel volop in uitvoering is (118 maatregelen). De luchtkwaliteit is het laatste decennium al zeer sterk verbeterd, maar op sommige plaatsen in de stad worden de NO2-normen inderdaad nog overschreden. Daarom is het actieplan dus nog altijd nodig.
Een heel belangrijke maatregel is natuurlijk de lage-emissiezone die 1/2/2017 in werking treedt, net omdat deze maatregel de uitstoot van het lokale verkeer sterk zal doen dalen. Een belangrijke conclusie van het CurieuzeNeuzen-onderzoek is inderdaad dat de uitstoot van het lokale verkeer een heel belangrijke bijdrage levert aan de lokale luchtkwaliteit en de oorzaak is van de grote variaties tussen straten.
Ook de voertuigen van De Lijn zijn onderhevig aan de voorwaarden voor de Lage Emissie Zone.
Dit betekent dat De Lijn haar meest vervuilende bussen sowieso niet meer binnen het gebied van de Singel kunnen rijden.
Andere maatregelen uit het actieplan zijn onder andere het stimuleren van deelauto’s, de vertramming en verfietsing, de stadsbrede invoer van een zone 30, een sensibiliseringscampagne tegen houtstook, verschoning van verwarmingsinstallaties, maatregelen in de haven en bij de industrie...
Ook de velo-stations zullen bijdragen aan minder auto’s en minder lokale uitstoot.
3. Hoe wordt het district betrokken bij de invoering en opvolging van de lage emissiezone in Oud Berchem? Wanneer en hoe worden de resultaten geëvalueerd? Worden er controlemetingen gevraagd van de VMM? Zal het districtsbestuur die op deze raad brengen? Zodat we indien nodig (samen met andere districten) kunnen aandringen op het aanscherpen van de voorwaarden van de LEZ (bijv. EURO 6 voor dieselwagens vanaf 2020 specifiek om de uitstoot van stikstofoxiden te drukken – en in de hoop dat sjoemelsoftware voorkomen wordt).
Op 7 oktober 2015 werd een werkoverleg met de districten georganiseerd over de lage-emissiezone. Het aanvullende verkeersreglement voor de plaatsing van de borden werd behandeld op de verschillende betrokken districtscolleges. Hierbij werd ook een toelichting door de administratie gegeven (EMA).
In mei 2016 hebben we hier op de raad nog unaniem een advies aan de stad gegeven.
De stad zal de impact van de lage-emissiezone, in samenwerking met de VMM, nauwgezet monitoren.
De resultaten van de LEZ worden opgevolgd door na te gaan hoeveel voertuigen conform de toegangsvoorwaarden zijn, vergeleken met het gemiddelde (Belgische, Vlaamse) wagenpark. Ook wordt de luchtkwaliteit permanent gemonitord.
De stad heeft daartoe het aantal meetstations van de VMM fors uitgebreid (van 2 naar 6). De twee oorspronkelijke stations staan op de Plantin Moretuslei in Borgerhout (straatkant en achtergrond). De 4 bijkomende stations staan op de Belgiëlei, aan de afrit van de Ring in Borgerhout, in Park Spoor Noord (achtergrond) en aan de campus Groenenborger in Wilrijk. Het is niet nodig om op meer plaatsen in de stad meetstations te plaatsen aangezien het vooral belangrijk is op strategische en representatieve locaties een meetstation te zetten. Met die strategische meetstations kunnen de gemodelleerde luchtkwaliteitskaarten, onder andere die voor Berchem, verfijnd worden.
De rapportage over de effecten mag niet onmiddellijk verwacht worden, er is tijd voor nodig om gevalideerde gegevens te hebben en correcte vergelijking met de vroegere situatie te maken.
Wanneer die gegevens beschikbaar zijn, zal het districtscollege aandringen om deze over te maken.
De toegangsvoorwaarden voor de LEZ liggen tot 2024 vast in het Vlaamse uitvoeringsbesluit. De stad kan dus niet eigenhandig de normen aanpassen nadat wij als district meetresultaten te zien krijgen. De stad kan wel aandringen bij Vlaanderen om toegangsvoorwaarden na 2025 te herbekijken.
4. Zal het district blijven aandringen op een snelle overkapping van de ring zeker in Berchem, en in afwachting een lagere snelheid op singel en ring om de uitstoot van de passerende wagens te verminderen?
Ja, het district zal via de Stad bij Vlaanderen blijven aandringen op een overkapping van de ring.
ma 28/11/2016 - 13:02