2016_DCBE_00323 - Hogeweg. Wegeniswerken. SWOU10655 - Projectdefinitie en concept. - Goedkeuring

Het voor deze opdracht vereist budget is voorzien op doelstelling 1SBE020402P05221.

Met de collegebeslissing van 6 maart 2015 (jaarnummer 1791) werden de bevoegdheden van de districtscolleges gecoördineerd.

Artikel 10 bepaalt dat het districtscollege bevoegd is voor lokale straten en pleinen.

In het gemeenteraadsbesluit van 30 maart 2015 (jaarnummer 147) werden de bovenlokale locaties vastgesteld. De Hogeweg is een lokale straat.

Het districtscollege van Berchem wenst de Hogeweg en het ingesloten binnengebied tussen de bibliotheek en de academie om te vormen tot een aangenaam kunstenplein met aandacht voor de doorwaadbaarheid van voetgangers en fietsers.

De bedrijfseenheid Stadsontwikkeling heeft de zone onderzocht en gekeken naar alternatieven voor de huidige inrichting. Dit is vertaald in een projectdefinitie en een concept en werd voor advies aan de betrokken diensten voorgelegd.

De bedrijfseenheid Stadsontwikkeling legt de projectdefinitie en het concept ter goedkeuring voor.

Inleiding
Het projectgebied is gelegen in Berchem, tussen de Grotesteenweg en de Willem Van Laarstraat. Het betreft het binnengebied aan de academie/bibliotheek en de aansluitingen met de omgeving.

De totale oppervlakte van het projectgebied bedraagt bijna 2.500 m².

Planningscontext
Er werd een bouwblokkenstudie uitgevoerd in 2015.
Centrumfiguur Berchem:

• samenhangende materialisatie en vormgeving;
• identiteit van het centrumgebied versterken.

Analyse
Op basis van de ingewonnen adviezen van de deskundigen werd de bestaande toestand grondig geanalyseerd en werden de knelpunten en potenties in beeld gebracht.

Karakter
Het plein bestaat voor een groot deel uit een afgesloten ruimte (buitenruimte academie en bibliotheek), die nu gebruikt wordt als parking (onvergunde parkeerplaatsen).

Tussen het deel aan de Grotesteenweg en dat aan de Willem Van Laarstraat ligt een hoogteverschil van 1,50m (keermuur in groenzone).

Groen
Tussen het hoger gelegen plein aan het districtshuis en het lager gelegen deel aan de academie ligt een ruigte (struiken) met enkele grote waardevolle bomen.

Mobiliteit
Het huidige plein is ontoegankelijk voor alle verkeer. Voetgangers noch fietsers kunnen via het binnengebied van de Willem Van Laarstraat naar de Grote Steenweg.

Enkel ter hoogte van het districtshuis kan ceremonieel verkeer het plein oprijden. In de Hogeweg is een ondergrondse parking gelegen (onder het districtshuis).

Tijdens de openingsuren van de academie wordt het binnengebied gebruikt als parking (onvergunde parkeerplaatsen, voor personeel en studenten).

Gebruik
Het pleintje aan het districtshuis heeft een eerder formele functie. Een stuk van het binnengebied wordt gebruikt als buitenatelier voor de academie.

Er is overleg geweest met/over:

Academie

• vragen in verband met veiligheid en toezicht;
• weinig beweging overdag en schoolvakanties;
• parking leerkrachten en gehandicapten;
• leveringen;
• buitenruimte beeldhouwen + stockage propaan en zuurstof;
• afvalbakken staan buiten;
• plein binnen totaalconcept. 

Horeca

• nu niet aanwezig;
• locatie: plein steeds toegankelijk via poort;
• horeca als surplus, maar niet de aantrekkingspool;
• gratis openlucht tentoonstellingsruimte?;
• concessie? voorwaarden?;
• bereikbaarheid/veiligheid: brandweer;
• videobewaking. 

Techniek
Er bestaat een direct hoogteverschil van een 1,50m tussen het hoger gelegen deel (kant districtshuis) en het lager gelegen deel (kant academie en bibliotheek) van het plein.

Algemene randvoorwaarden

Het plein krijgt een tijdelijke invulling/inrichting. De toegankelijkheid van het gebied en doorgang moet verwezenlijkt worden met de nodige aandacht voor veiligheid en een duidelijke afbakening privaat en publiek. Toegankelijkheid voor brandweer moet optimaal gerealiseerd worden.

Ambitie

• de inrichting van een tijdelijk plein als opwarming en test voor de toekomstige aanleg;
• de optimale doorsteekbaarheid en bereikbaarheid van de ruimte in combinatie met een sobere inrichting maken het plaatsvinden van diverse activiteiten mogelijk; 
• de continue vormgeving geeft identiteit aan de plek en verbindt de verschillende elementen;
• een monumentale (zit)trap fungeert als schakelplek tussen het hoger en lager gelegen plein, waarbij de dynamiek en structuur ervan doorgetrokken wordt als patroon over het nieuwe plein;
• dit alles in samenhang met de totaalvisie en vormgeving van de centrumfiguur Berchem.

Concept

Na ontwerpend onderzoek werd een concept weerhouden waarbij de ambitie maximaal wordt gerealiseerd, rekening houdend met de randvoorwaarden.

Het bestaande binnengebied wordt opengetrokken, zodanig dat het doorwaadbaar en bereikbaar wordt voor voetgangers en fietsers.

Hiervoor dient het hoogteverschil van een 1,50m opgelost te worden. Zo wordt de ontsluiting aan de kant van het districtshuis gerealiseerd door een monumentale trap. Dit wordt een dynamische constructie met enerzijds nadruk op functionaliteit (leesbare trap, geïntegreerde helling, …) en anderzijds op verblijfskwaliteit.

De verblijfskwaliteit wordt versterkt door het plaatsen van een luifel (verwijzing naar toekomstige bouwvolumes en naar de trap als overdekte tribune voor voorstellingen) en het gebruik van een speelse vormgeving.

Deze vormentaal kan als structurerend element (lijnen, vlakken, volumes) doorgetrokken worden over het plein zodanig dat er een harmonisch geheel ontstaat en de ruimte slim ingericht wordt. Hierdoor kunnen de verschillende functies er op een geïntegreerde manier hun plaats krijgen (tribune, buitenwerkplaats academie, ceremoniële ruimte, horeca, …). 

Het binnenplein vormt zo een grote samenhangende ruimte met de omgeving (kunstenplein), waarin diverse activiteiten mogelijk zijn. Het brede programma kan bestaan uit exposities, open ateliers, concerten, …

Strategische vergroening (tijdelijk) geeft het plein een aangenaam karakter en levendigheid. Bestaande bomen worden behouden en geïntegreerd in de nieuwe inrichting.

De tijdelijke constructie zal via Design & Build gerealiseerd worden. Hierin worden de krachtlijnen van de projectdefinitie gerealiseerd in afwachting van een definitieve heraanleg. Er wordt ingezet op de doorwaadbaarheid van het binnengebied, het oplossen van het hoogteverschil met een trap/tribune en het zichtbaar maken van de volumetrie van de toekomstig geplande nieuwbouw.

Het concept resulteert in neutrale parkeerbalans (onvergunde parkeerplaatsen verdwijnen) en een neutrale bomenbalans.