2016_CBS_04324 - Centraal aanmeldingssysteem secundair onderwijs - Engagement van de stad en Digipolis. Collegiale brief - Goedkeuring

Personeelsuitbreiding gedurende 15 maanden : 1 consulent en 2 deskundigen voor onderwijsbeleid; 1 businessanalist voor Digipolis. Deze uitbreiding is enkel nodig voor 15 maanden - de projectfase. Aangezien het over een tijdelijke uitbreiding gaat wordt niet getornd aan de afgesproken optimalisaties binnen de bedrijfseenheid  Cultuur, Sport, Jeugd en Onderwijs/onderwijsbeleid. 

Interne verschuiving van Digipolisbudget/onderwijsbeleid door verschuiven van opdrachten van 2016 naar 2017.

De lokaal overlegplatforms zijn decretaal verantwoordelijk voor de organisatie van aanmeldingen en inschrijvingen in het onderwijs. In de stad Antwerpen zijn er 2 overlegplatforms: één voor het basisonderwijs en één voor het secundair onderwijs. Zo'n platform bestaat uit de directeurs van alle Antwerpse scholen, hun schoolbesturen en vertegenwoordigers van de ouders. De Vlaamse overheid voorziet 1 of meerdere deskundigen per platform. In Antwerpen hebben we in het totaal drie deskundigen. Elk platform wordt voorgezeten door een onafhankelijke, verkozen voorzitter. Het onderwijsbeleid van de stad heeft net zoals het kabinet onderwijs een adviserende rol.

In de stad Antwerpen wordt er al sinds 2010 met een centraal aanmeldingssysteem gewerkt in het basisonderwijs. De stad Antwerpen heeft op vraag van het lokaal overlegplatform basisonderwijs een digitaal systeem laten ontwikkelen, ondersteunt het lokaal overlegplatform in het gebruik van het systeem en verzorgt de communicatie naar de ouders. De financiering van het digitaal systeem, van de communicatie en van de helpdesk voor ouders wordt door de stad opgenomen.  

Naar analogie van het basisonderwijs vraagt nu het lokaal overlegplatform secundair onderwijs aan stad Antwerpen om de ontwikkeling, de uitvoering en de ondersteuning van een centraal aanmeldingssysteem voor de Antwerpse secundaire scholen, meer bepaald voor de aanmelding en inschrijving van kinderen in het eerste jaar secundair - zowel 1A als 1B en dit vanaf de aanmelding en inschrijving voor schooljaar 2017-2018 (dit betekent een operationeel systeem in het voorjaar 2017).

De dienst Cultuur, Sport, Jeugd en Onderwijs/Onderwijsbeleid heeft van bij de aanvang van deze bestuursperiode 100.000,00 euro voorzien voor de ontwikkeling van een centraal aanmeldingssysteem voor secundair onderwijs. Het lokaal overlegplatform adviseerde dit bij de opmaak van de de doelstellingen en budgetten positief. Jaarlijks wordt bij de budgetopmaak aan het lokaal overlegplatform gevraagd in hoeverre zij het nodig achten om dit budget te voorzien voor het komende jaar. Op basis van hun antwoord schuiven de middelen door naar een volgend jaar.

Bij de budgetopmaak van 2016 heeft het lokaal overlegplatform laten weten dat ze geen ontwikkeling wilden in de loop van 2016. De voorziene 100.000,00 euro werd dan ook doorgeschoven naar 2017. Naar aanleiding van de inschrijvingsproblematiek begin maart 2016 stelde het lokaal overlegplatform echter de vraag aan de stad om toch een systeem te ontwikkelen dat kan gebruikt worden vanaf voorjaar 2017 voor de start van schooljaar 2017-2018.

Om te kunnen beslissen over het engagement van de stad Antwerpen en Digipolis zijn er een aantal bedenkingen.

Een aantal contextuele elementen kort samengevat:

• De beslissing om een systeem te hanteren ligt bij de Algemene Vergadering van het lokaal overlegplatform secundair onderwijs Antwerpen.
• Een systeem dat in gebruik wordt genomen voorjaar 2017 is gebaseerd op het huidige onderwijsdecreet (ODXXIV). Bij een nieuw onderwijsdecreet moeten misschien andere richtlijnen worden gevolgd. Op dit moment is het onduidelijk wat de timing van een nieuw onderwijsdecreet is én of er iets over aanmelden en inschrijven zal worden in opgenomen. Het zou dus kunnen dat het systeem maar één keer gebruikt kan worden en daarna moet worden aangepast aan de voorschriften uit het nieuwe onderwijsdecreet.
• Het lokaal overlegplatform Antwerpen en bij uitbreiding de Vlaamse overheid beschikt niet over de mensen, de middelen of de kennis om een systeem uit te (laten) werken. Voor het aanmeldingssyteem basisonderwijs leverde de Vlaamse overheid een beperkte bijdrage. Tot nu weten we niet of er Vlaamse middelen voorzien zijn om opnieuw een bijdrage te leveren.
• De Vlaamse overheid laat vooralsnog in het midden of zij een Vlaams systeem zal ontwikkelen dat zou kunnen gebruikt worden voor de aanmeldingen/inschrijvingen voor schooljaar 2017-2018.  
• De dienst Cultuur, Sport, Jeugd en Onderwijs/Onderwijsbeleid en Digipolis beschikken over de kennis (conform MJA basis) om een systeem te kunnen ontwikkelen. Momenteel is er echter geen personeel voorzien voor de ontwikkeling van dit systeem. 
• Op het budget van de dienst Cultuur, Sport, Jeugd en Onderwijs/Onderwijsbeleid wordt sinds het begin van de legislatuur 100.000,00 euro voorzien voor de ontwikkeling van een systeem. Jaarlijks wordt bij de budgetopmaak met het LOP besproken of zij de ontwikkeling nodig achten in het komende jaar. Op basis van het antwoord worden de middelen al dan niet doorgeschoven. Dit gebeurde ook bij opmaak 2016. De middelen worden op dit moment voorzien in 2017 met het oog op ontwikkeling voor 2018.  
• De dienst Cultuur, Sport, Jeugd en Onderwijs/Onderwijsbeleid en Digipolis maakten een retroplanning op basis van de beschikbare informatie.

•  Op 3 mei 2016 keurde de algemene vergadering van het lokaal overlegplatform de onderstaande uitgangspunten goed:

1. We gaan naar één aanmeldsysteem.
2. Scholen kiezen of ze in het aanmeldsysteem instappen.
3. Scholen die niet in het aanmeldsysteem instappen, kunnen geen ander systeem hanteren. Deze scholen kiezen voor de fysieke inschrijving van leerlingen, in chronologische volgorde.
4. Er is voldoende kritische massa (los van de netten) die instapt in het aanmeldsysteem.
5. We gaan naar een digitaal aanmeldsysteem waarbij ouders online kunnen aanmelden.
6. Er kan aangemeld worden voor 1A en 1B.
7. Het aanmeldsysteem verdeelt plaatsen volgens de ordeningscriteria voorkeur en toeval.
8. Inschrijvingsperiodes lopen gelijk voor aanmeldende en niet-aanmeldende scholen.
9. De technische werkgroep krijgt het mandaat om de technische details van het aanmeldsysteem verder uit te werken.
10. Er wordt een aanmelddossier voorbereid dat op een volgende Algemene Vergadering ter stemming zal worden voorgelegd.

 Overwegingen bij de besluitvorming:

• Antwerpen staat voor een unieke situatie. De nataliteitsgolf die vanaf schooljaar 2008-2009 het basisonderwijs overspoelde, bereikt nu het secundair onderwijs. De capaciteitsuitdaging van het basisonderwijs schuift door naar het secundair onderwijs: jaarlijks stromen netto 500 extra leerlingen in het eerste jaar secundair onderwijs in, en dit tot zeker 2025 (conform Vlaamse capaciteitsmonitor). Dit betekent dat naast de grote individuele druk die nu reeds op een aantal scholen weegt, de algemene capaciteitsdruk op (alle) scholen jaarlijks zal toenemen. Zeer concreet is dit vandaag in de B-stroom ook reeds het geval. De stroom van leerlingen van buitengewoon naar (inclusief) gewoon onderwijs vergroot die druk nog verder.
• De stad doet op een aantal fronten al zware bijkomende inspanningen om in het onderwijsveld de capaciteitsuitdagingen mee aan te gaan: budgettair wordt binnen deze legislatuur 18 miljoen euro extra voorzien voor de investering in en terbeschikkingstelling van stedelijke infrastructuur voor scholen.  Daarnaast werd het investeringsbudget van AGSO verdubbeld binnen deze legislatuur.
• Een centraal aanmeldignssysteem is decretaal mogelijk in het secundair onderwijs. Er is vandaag geen Vlaams kader dat een centraal aanmeldingssysteem verplicht in het secundair onderwijs. Het decreet laat het wél toe, op voorwaarde dat lokaal overlegplatform hierover afspraken maken. Het decreet voorziet vandaag wel om met dubbele contingentering te werken. Dit geldt overigens voor alle inschrijvingen in Vlaanderen.  Minister Crevits heeft zich in de commissie van het Vlaams parlement positief uitgelaten over lokale initiatieven om een centraal aanmeldingssysteem te ontwikkelen.
• De stedelijke administratie heeft aangetoond dat het effect van dubbele contingentering op sociale mix verwaarloosbaar is. Dubbele contingentering is geen nuttig instrument voor de bestrijding van sociale segregatie. De nadelen van dubbele contingentering zijn daarentegen zeer groot:

1. het heeft grote negatieve impact op draagvlak bij de burger (ouders en grootouders begrijpen dubbele contingentering niet en voelen zich benadeeld)
2. het zorgt voor grote extra planlast bij scholen
3. het betekent extra inzet van financiële middelen en medewerkers van de stad voor het centraal aanmeldingssysteem
4. Het lokaal overlegplatform Antwerpen was vragende partij voor het onderzoek hierover door de stedelijke administratie. Het lokaal overlegplatform Antwepren onderschrijft de conclusies van de stad.
5. Uit de evaluaties van het gebruik van het aanmeldingssysteem de afgelopen jaren in het basisonderwijs leren we dat het een aanvaard/erkend systeem is voor zowel onderwijsveld, ouders als niet-onderwijspartners. De ouders die vanaf komend jaar aanmelden in het secundair onderwijs kennen dit systeem reeds vanuit het basisonderwijs  De schooldirecteurs in het lokaal overlegplatform Antwerpen teren grotendeels op de ervaringen van hun collega’s in het basisonderwijs.
6. De algemene vergadering van het lokaal overlegplatform Antwerpen heeft een consensus bereikt om met één aanmeldsysteem te werken, niet verplichtend voor de scholen. Het is de verwachting dat een significant deel van de scholen zal instappen.

Conclusie:

Stad Antwerpen is niet bevoegd voor de aanpak van de inschrijvingsproblematiek. Gezien de problematiek van de moeilijke inschrijvingen schooljaar 2016-2017, de context van de sterk groeiende instroom in het eerste jaar secundair vanaf schooljaar 2017-2018 en de vraag in consensus vanuit het lokaal overlegplatform Antwerpen, wil de stad de vraag van de onderwijspartners in Antwerpen ondersteunen. Dat belet niet dat de stad nadrukkelijk vraagt dat er snel een Vlaams kader over inschrijvingen tot stand wordt gebracht en dat dubbele contingentering daarin niet verplicht wordt, aangezien dit systeem een aantal ongewenste effecten heeft en niet bijdraagt aan het tegengaan van sociale segregatie. Daarnaast vraagt de stad Antwerpen dat het functioneren van de lokale overlegplatformen wordt geoptimaliseerd.  De stad en de actoren die rechtstreeks het onderwijsveld uitmaken in casu scholen, vertegenwoordigers van ouderverenigingen en vertegenwoordigers van leerlingenraden, moeten de doorslaggevende stem hebben in het bepalen van het beleid en de standpunten van het lokaal overlegplatform.  Tot slot is de stad vragende partij voor een financiële tussenkomst van Vlaanderen in de kosten van een aanmeldingssysteem.   

Wet van 14 november 1983 betreffende de controle op de toekenning en op de aanwending van sommige toelagen en gemeenteraadsbesluit van 18 december 2006 (jaarnummer 2730) dat het reglement op de toelagen vastlegt.