2016_CBS_03965 - Erediensten - Jaarrekeningen 2015. Adviezen aan de gouverneur - Goedkeuring

Het decreet van 7 mei 2004 en de wijziging van 6 juli 2012 van het eredienstendecreet betreffende de materiële organisatie en werking van de erkende erediensten stelt dat de eredienstbesturen jaarlijks de rekening van het vorig dienstjaar moeten opmaken.

De rekeningen zijn onderworpen aan een advies van de gemeenteraad en aan de goedkeuring van de provinciegouverneur.

De eredienstbesturen zijn decretaal verplicht de jaarrekening van het voorgaande boekjaar vóór 1 maart binnen te brengen bij het centraal kerkbestuur (CKB) waaronder ze ressorteren. De centrale kerkbesturen bezorgen de gebundelde rekeningen van hun eredienstbesturen vóór 1 mei aan het stadsbestuur. Als het eredienstbestuur niet onder een CKB ressorteert, moet het bestuur zelf de jaarrekening aan de stad Antwerpen overhandigen.

Op 14 april 2016 ontving het stadsbestuur de jaarrekening 2015 van de 31 onderstaande eredienstbesturen:

Na het overhandigen van de jaarrekeningen heeft de gemeenteraad een termijn van 50 dagen om haar advies naar de provinciegouverneur te sturen. Binnen tweehonderd dagen na ontvangst van de jaarrekeningen spreekt de provinciegouverneur zich uit over de goedkeuring van de rekening en stelt hij de bedragen vast.

De resultaten van de jaarrekeningen hebben een invloed op de exploitatie- en investeringstoelagen die de stad Antwerpen nu of in de toekomst betaalt. Een gunstig advies wordt voorgesteld indien de jaarrekening voldoet aan de volgende criteria:

• de jaarrekening wordt afgesloten met een positief saldo;
• er zijn geen (grote) verschillen tussen het budget en de jaarrekening of ze worden gecompenseerd, zodat de stad geen extra financiële middelen zal moeten voorzien;
• er is voldoende informatie beschikbaar om de rekening te beoordelen en de aansluiting kastoestand en de staat van vermogen na te kijken;
• er is afdoende verantwoording voor aanzienlijke (meer)uitgaven of (minder)inkomsten.

De ingediende jaarrekeningen 2015 zijn hieronder ingedeeld in drie categorieën: jaarrekeningen met gunstig advies zonder opmerkingen, jaarrekeningen met gunstig advies met opmerkingen en jaarrekeningen met een ongunstig advies.

1 – Jaarrekeningen met gunstig advies zonder opmerkingen

De hieronder opgelijste eredienstbesturen dienden een jaarrekening 2015 (jaar 2015) in waarover wordt voorgesteld dat de gemeenteraad een gunstig advies geeft aan de provinciegouverneur. De bedragen in de lijst zijn in EUR.

2 – Jaarrekeningen met gunstig advies met opmerkingen

De hieronder opgelijste eredienstbesturen dienden een jaarrekening 2015 in waarover wordt voorgesteld dat de gemeenteraad aan de provinciegouverneur een gunstig advies met opmerkingen geeft. Deze opmerkingen staan onder het overzicht. Ze zijn technisch van aard en geven geen aanleiding tot een negatief advies. De bedragen in de lijst zijn in EUR.

CKB Centrum

Sint-Andries

• de kastoestand kan niet met zekerheid worden vastgesteld omdat er geen bankuittreksel is met saldo op datum 31 december 2015;
• grote herstellingen dienen te worden genoteerd in het luik investeringen en niet in rubriek 2103 onderhoud gebouwen.

Sint-Jacob

• de jaarrekening sluit af met een negatief resultaat in exploitatie van -3.330,24 EUR.  Vaststelling is dat de verhoogde exploitatietoelage ter waarde van 21.060,00 EUR goedgekeurd op 14 december 2015 niet is gebruikt voor de rubrieken waarvoor deze waren toegekend (onder andere terugbetaling renteloze thesaurievoorschotten). Indien dit wel was gebeurd, zou het tekort opklimmen tot -18.330,24 EUR. Nochtans blijven zowel uitgaven als inkomsten onder het budget. Het tekort is het gevolg van de verrekening van jaarresultaten uit het verleden. Het eredienstbestuur dient hierover verder te overleggen met de stad om duidelijkheid te brengen en deze situatie op te lossen;
• renteloze thesaurievoorschotten dienen te worden vermeden, zoals eerder reeds is afgesproken met het eredienstbestuur.

Sint-Paulus

• de kastoestand van de Belfiusrekening kan niet met zekerheid worden vastgesteld omdat er geen bankuittreksel is met saldo op datum 31 december 2015;
• de secretariaatsvergoeding werd opgenomen in de juiste rubriek maar niet met de juiste rubrieknaam. In de jaarrekening staat deze vermeld onder de benaming 'kredietnota'.

Sint-Walburgis

• de openstaande lening bij de parochie staat niet ingeschreven in de staat van vermogen of in het overzicht schulden en vorderingen.

CKB Noord

Sint-Antonius-à-Padua

• de verplichte bijlage kastoestand is niet opgenomen waardoor de kastoestand niet met zekerheid kan worden vastgesteld.

CKB Wilrijk

Sint-Jan Evangelist

• de geboekte kost van 11.825,52 EUR voor het vervangen van de verwarminsinstallatie dient te worden geboekt onder investeringen.

Onze-Lieve-Vrouw Rozenkrans

• de verplichte bijlage met openstaande schulden en vorderingen is niet opgenomen;
• in de bijlage kastoestand werd het bedrag van de spaarrekening Dexia verkeerd overgenomen van het bankrekeninguittreksel (509,03 EUR in plaats van 508,03 EUR);
• de cijfers uit het goedgekeurde budget zijn in de jaarrekening niet correct overgenomen;
• de toelichting meldt de boeking van een bedrag voor de aankoop van een opklapbare helling in rubriek 2109 (gebouwen erediensten andere). In de jaarrekening is onder deze rubriek geen boeking opgenomen;
• de verrekening van 35.000,00 EUR uit het reservefonds gebruikt voor financiering van de dakwerken geeft een saldo van 318,71 EUR. Dit saldo is niet geboekt of geduid in de bijgevoegde toelichting.

Heilige Pius X

• bij de parochie is een lening ter waarde van 22.983,76 EUR aangegaan voor de financiering van ‘hoogdringende werken' aan de gevel. De reden van de lening is onduidelijk. Over de leningsvoorwaarden is geen toelichting opgenomen. De terugbetaling ervan kan niet leiden tot een epxloitatietoelage of een investeringstekort.

Zonder CKB

Heilig Hart Brasschaat-Ekeren

• de kastoestand kan niet met zekerheid worden vastgesteld omdat de kopie van het bankrekeninguittreksel gedeeltelijk onleesbaar is;
• in de staat van vermogen staat als bedrag van de geldbelegging 263.044,78 EUR genoteerd. Dit moet worden gecorrigeerd naar 262.611,34 EUR zoals vastgesteld in het goedkeuringsbesluit van de gouverneur van 15 juni 2015 over de jaarrekening 2014.

Protestantse kerk Zuid

• de secretariaatsvergoeding dient te worden geboekt in rubriek 129 (inkomsten bestuur erediensten andere) in plaats van rubriek 119 (inkomsten gebouwen eredienst andere);
• in het luik investeringen vermeldt rubriek 3100 (hoofdgebouw eredienst) een toelage van 15.329,77 EUR. De bijdrage vanuit de stad Antwerpen in 2015 bedroeg 12.102,45 EUR.

Israëlitische Gemeente Antwerpen

• de kastoestand kan niet met zekerheid worden vastgesteld omdat er geen bankuittreksel is met saldo op datum 31 december 2015;
• de in de jaarrekening vermelde exploitatietoelage van 77.429,71 EUR is niet correct. De correcte exploitatietoelage van de stad Antwerpen in 2015 is 75.747,00 EUR. Het verschil bedraagt 1.682,71 EUR.

Synagoog van de Portugese ritus

• de kastoestand kan niet met zekerheid worden vastgesteld omdat er geen bankuittreksel is met saldo op datum 31 december 2015;
• de verplichte toelichtende nota bij de jaarrekening, de verplichte bijlagen ‘staat van vermogen’ en ‘overzicht van de openstaande schulden en vorderingen’ ontbreken. In de bijlage ‘kastoestand’ staan cijfergegevens van de jaarrekening 2014 en 2015 door elkaar vermeld.

Evangelische kerk Philadelphia

• de kastoestand kan niet met zekerheid worden vastgesteld omdat er geen bankuittreksel is met saldo op datum 31 december 2015.

Zuid

Heilige Geest

• de kastoestand kan niet met zekerheid worden vastgesteld omdat van twee spaarrekeningen een schermafdruk werd toegevoegd in plaats van bankuittreksels. Een schermprint is geen officieel document. De kastoestand lijkt correct en aan te sluiten bij de cijfers van de jaarrekening en van de staat van het vermogen;
• de verplichte bijlage met openstaande schulden en vorderingen is niet opgenomen;
• het is niet duidelijk of in het luik investeringen de eigen bijdrage van 10% in de werken correct is geboekt en op welke manier het investeringsoverschot in 2015 van 12.282,16 EUR is ontstaan bovenop het reeds eerder overgedragen overschot van 180.763,36 EUR. Aan het bestuur wordt gevraagd hierover de nodige duiding te geven.

Sint-Jan de Doper

• de kastoestand kan niet met zekerheid worden vastgesteld omdat er geen bankuittreksel is met saldo op datum 31 december 2015;
• er is geen budgetaanpassing 2015 ingediend zoals gevraagd door de gemeenteraad. Hierdoor kan de jaarrekening 2015 niet worden gecontroleerd op basis van een door de gemeenteraad goedgekeurd budget. Aan het bestuur wordt gevraagd aanpassingen aan het budget tijdig in te dienen.

Sint-Laurentius

• de kastoestand kan niet met zekerheid worden vastgesteld omdat niet alle uittreksels met saldo op datum 31 december 2015 werden toegevoegd;
• de verplichte bijlage met openstaande schulden en vorderingen is niet opgenomen;
• de in de jaarrekening vermelde exploitatietoelage van 65.712,99 EUR is niet correct. De correcte exploitatietoelage van de stad Antwerpen in 2015 is 56.713,00 EUR. Het verschil bedraagt 8.999,99 EUR;
• dit verschil dient te worden geboekt in het luik investeringen. Een eerste deel van 8.100,00 EUR blijkt een  investeringstoelage voor erelonen te zijn die thuishoort in rubriek 3100 (hoofdgebouw toelage). Een tweede deel van 900,00 EUR is afkomstig van het Comité Materiële Zorgen en dient te worden geboekt in rubriek 3109 (hoofdgebouw andere).
• De nota die de jaarrekening begeleid vermeldt een betaling van 110.000,00 EUR aan de architect. Dit is een fout en het correcte bedrag is waarschijnlijk 11.000,00 EUR. Eventuele ondersteuning voor erelonen of werken worden pas uitbetaald na aanvraag.

3 – Jaarrekeningen met ongunstig advies

De hieronder opgelijste eredienstbesturen dienden een jaarrekening 2015 in waarover wordt voorgesteld dat de gemeenteraad een ongunstig advies geeft aan de provinciegouverneur. De opmerkingen die aanleiding geven tot het ongunstig advies staan onder het overzicht. De bedragen in de lijst zijn in EUR.

CKB Centrum

 Sint-Anna-ten-Drieën

• de niet gebudgetteerde meeruitgaven bij investeringen (zonder voorafgaand overleg of budgetwijziging) leiden tot een investeringstekort van 60.881,10 EUR dat door financiering (19.166,00 EUR) en een verrekening van een overschot van vorig jaar (1.856,92 EUR) wordt gemilderd tot een tekort van 39.858,18 EUR;

• in januari 2014 werd vastgelegd dat het bestuur over zes jaar 82.000 EUR werken gefinancierd uit eigen patrimonium aflost door het wegboeken van overschotten in de jaren waarin het zelfbedruipend is;

• de staat van het vermogen vermeldt een reservefonds ter waarde van 114.334,00 EUR, op het overzicht van de patrimoniumrekeningen omschreven als ‘scoutslening’. Vorig jaar stonden deze bedragen op 133.500,00 EUR. Aan het bestuur wordt gevraagd om duiding te geven over de modaliteiten en terugbetaling van deze lening.

 Carolus Borromeus

• de jaarrekening sluit in exploitatie af met een tekort van 42.895,18 EUR. Nochtans werd op 14 december 2015 een budget goedgekeurd door de gemeenteraad met daarin de gevraagde toelage van 35.409,48 EUR, nodig om het boekjaar in evenwicht af te sluiten. Er is geen toelichtende nota die deze resultaten toelicht;

• vaststelling is dat het tekort wordt veroorzaakt door meeruitgaven in quasi alle rubrieken. Opvallend zijn onder andere de gevoelige stijging in uitgaven voor nutsvoorzieningen (van 16.456,60 EUR in 2014 naar 33.175,18 EUR in 2015) en de stijging van de verbruiksgoederen erediensten terwijl de ontvangsten uit de misvieringen teruglopen;

• bij investeringen is er door het ontbreken van een toelichtende nota geen duidelijkheid waarvoor de geboekte restauratiepremies ter waarde van 198.116,81 EUR bedoeld zijn. Er zijn immers slechts werken geboekt voor 61.798,67 EUR;

• tevens is er bij investeringen geen duidelijkheid over de inkomst van 142.769,36 EUR vanuit een AXA rekening. De staat van het vermogen vermeldt geen AXA rekening op naam van het eredienstbestuur;

• in totaal is er een instroom van 315.232,08 EUR in de rubriek 359 (financiering andere) en een uitstroom van 242.870,03 EUR via rubriek 45 (financiering andere) in hoofdzaak naar de vzw Fonds Carolus Borromeus. Zonder toelichtende nota is interpretatie hiervan niet mogelijk.

 Sint-Joris

• de jaarrekening sluit af met een tekort van 15.741,45 EUR in exploitatie en een overschot van 21.523,48 EUR in investeringen. Dit klopt met het saldo van de twee rekeninguittreksels en het bedrag van de liquiditeiten in de staat van vermogen maar niet met de reële kastoestand;

• bij gebrek aan transparante bijlagen en een toelichtende nota en door handgeschreven aanpassingen op bankuittreksels kan de kastoestand en de jaarrekening niet worden gecontroleerd;

• de cijfers uit het door de gemeenteraad goedgekeurde budget 2015 zijn niet correct overgenomen in de jaarrekening. Onder exploitatie geldt dit voor rubriek 21 (uitgaven hoofdgebouw eredienst): in het budget was een bedrag goedgekeurd van 40.800 EUR, in het document nu staat 45.800 EUR. In het luik investeringen is dit in verschillende rubrieken het geval. Het totaal van de afwijkingen in investeringen bedraagt 322.000 EUR.

Zonder CKB

 Heilige Familie Wilrijk-Edegem

• de jaarrekening is bij indiening niet geadviseerd door het gemeentebestuur Edegem, de hoofdgemeente van deze grensparochie. De jaarrekening vermeld geen datum van goedkeuring door de kerkraad, is niet ondertekend en de verplichte bijlagen zoals de kastoestand en afschriften van de bankrekeninguittreksels werden niet bijgevoegd. Hierdoor kan de kastoestand en de aansluiting hiervan bij de jaarrekening en staat van vermogen niet worden vastgesteld;

• de cijfers van het door de gemeenteraad goedgekeurde budget werden niet correct overgenomen in de jaarrekening 2015. In vergelijking met het goedgekeurde budget zijn er hier 317,61 EUR meer inkomsten in exploitatie en 993,29 EUR minder uitgaven;

• het overgedragen investeringsoverschot van 59.739,37 EUR uit de jaarrekening 2014 is niet opgenomen in de jaarrekening 2015;

• het bedrag van de roerende beleggingen klopt niet met de vaststellingen in het besluit van de provinciegouverneur op de jaarrekening 2014, zijnde 262.611,34 EUR. In de jaarrekening 2015 is dit gedaald naar 50.000,00 EUR. Het is niet duidelijk waar het verschil werd geboekt en de toelichtende nota geeft hierover geen informatie.

 Anglicaanse kerk Sint-Boniface

• de jaarrekening sluit af met een tekort van 12.754,28 EUR in exploitatie. De correcties vermeld in het goedkeuringsbesluit van de provinciegouverneur over de jaarrekening 2014 werden niet overgenomen. Zo eindigde de jaarrekening 2014 in exploitatie met een tekort van 18.760,21 EUR in plaats van de 33.760,52 EUR die nu vermeld staat. Een correctie hiervan laat de jaarrekening positief eindigen met een overschot van 2.247,03 EUR;

• de inkomsten in exploitatie worden vertekend door een financiering via een renteloos thesaurievoorschot van 17.000,00 EUR dat slechts voor 7.425,00 EUR is terugbetaald;

• bij de exploitatie-uitgaven is er een vertekening door de niet door de gemeenteraad goedgekeurde uitgave in de rubriek financiering van 19.217,33 EUR;

• het investeringsresultaat van 2014 werd niet correct overgenomen in de jaarrekening. Dit overschot moet 1.275,82 EUR bedragen en niet 16.275,82 EUR zoals vermeld in de jaarrekening.

• de staat van het vermogen vermeldt nog steeds een beleggingsbedrag van 41.328,94 EUR. Dit bedrag moet 0,00 EUR zijn zoals blijkt uit de correcties in het besluit van de provinciegouverneur over de jaarrekening 2014;

• de bedragen van eventuele vorderingen noch het totaal van de schulden zijn ingevuld in de staat van vermogen;

• aan het bestuur en penningmeester wordt gevraagd om transparantie te brengen in haar boekhouding en de cijfers voor alle voorgaande jaren aan te passen aan de door de provinciegouverneur of gemeenteraad goedgekeurde documenten.

Protestantse kerk Noord

• het inboeken van het renteloze thesaurievoorschot ter waarde van 7.809,75 EUR bij investeringen lijkt afgaande op de omschrijving van de boekingen dubbel te zijn gebeurd: eerst als inkomst in rubriek 350 (leningen) en vervolgens opnieuw als inkomst in achtereenvolgens rubriek 3109 (gebouw erediensten; 48,44 EUR), rubriek 3129 (woning bedienaar; 1.613,07 EUR) en rubriek 339 (andere; 6.148,24 EUR).

• het renteloos thesaurievoorschot is vervolgens uitgeboekt in rubriek 251 (terugbetaling) en opnieuw in rubriek 459 (financiering)

• eenzelfde dubbele boeking lijkt te zijn gebeurd met de overboeking van 14.926,00 EUR van exploitatie naar investeringen die eerst is genoteerd als inkomst in rubriek 39 overboeking en vervolgens opnieuw als inkomst in achtereenvolgens rubriek 3100 (gebouw eredienst; 11.389,40 EUR) en rubriek 3120 (woning bedienaar; 3.536,60 EUR);

• het investeringsresultaat is verder vertekend door de inkomsten uit een tussenkomst verzekering voor de hagelschade aan het dak en de glasramen. Met het bestuur is overeengekomen dat deze tussenkomst wordt doorgestort aan de stad die het bouwheerschap voor de restauratie van dak, gevels en glasramen heeft opgenomen.

Protestantse kerk Olijftak

• de kastoestand en jaarrekening kan niet worden gecontroleerd: de jaarrekening werd ingediend zonder de verplichte bijlagen ‘kastoestand’ en ‘openstaande schulden en vorderingen’ en er werd slechts één bankrekeninguittreksel toegevoegd met saldovermelding op 30/12/2015 i.p.v. 31/12/2015. 

CKB Zuid

Sint-Catharina

• in de jaarrekening is de exploitatietoelage van de stad Antwerpen (4.265,00 EUR) niet opgenomen. Correctie hiervan brengt het jaarresultaat op 6.301,61 EUR;

• de kastoestand kan niet met zekerheid worden vastgesteld: van de drie vermelde rekeningen is er slecht één waar het uittreksel het saldo vermeld op 31/12/2015.  De twee andere uittreksels vermelden het saldi op datum van 07/10/2015 en 04/09/2015;

• de staat van vermogen vermeldt geen beleggingsgegevens. In de jaarrekening 2014 waren er beleggingen ter waarde van 77.000,00 EUR vermeld. De jaarrekening maakt niet duidelijk wat hiermee is gebeurd.

In de Nieuwe Gemeentewet bepaalt artikel 255 betreffende de lasten en uitgaven van de gemeenten dat de gemeente verplicht is elk jaar op de begroting van uitgaven te brengen alle uitgaven die door de wetten aan de gemeente zijn opgelegd, en inzonderheid de volgende: [...] 9° de hulpgelden aan de kerkfabrieken en consistories, overeenkomstig de desbetreffende bepalingen te verlenen wanneer de middelen van die instellingen ontoereikend blijken.

Het eredienstendecreet van 7 mei 2004, gewijzigd door het decreet van 6 juli 2012 betreffende de materiële organisatie en de werking van de erkende eredienstbesturen regelt de verplichtingen van de eredienstbesturen en de relaties met de overheden.

Verder zijn nog van toepassing:

• het besluit van de Vlaamse regering van 13 oktober 2006 houdende het algemeen reglement op de boekhouding van de besturen van de erkende erediensten en van de centrale besturen van de erkende erediensten, gewijzigd op 14 december 2012;
• het besluit van de Vlaamse regering van 27 oktober 2006 tot vaststelling van de modellen van de boekhouding van de besturen van de eredienst, gewijzigd op 12 februari 2013.