2016_CBS_05916 - District Antwerpen. Handelstraat. Heraanleg. SWOU10743 - Projectdefinitie en concept. Mobiliteitsvoorwaarden - Goedkeuring

Het voor deze opdracht vereist budget is voorzien op doelstelling 1SAN020101P02313.

Met de collegebeslissing van 6 maart 2015 (jaarnummer 1791) werden de bevoegdheden van de districtscolleges gecoördineerd. Artikel 10 bepaalt dat het districtscollege bevoegd is voor lokale straten en pleinen.

In het gemeenteraadsbesluit van 30 maart 2015 (jaarnummer 147) werden de bovenlokale locaties vastgesteld. De Handelstraat is een lokale straat.

Het college is bevoegd voor de mobiliteitsvoorwaarden.

Het districtscollege van Antwerpen wenst de Handelstraat heraan te leggen om meer ruimte te creëren voor alle vervoersmodi. Het gebrek aan ruimte in combinatie met een intensief gebruik van de straat met vele verschillende handels- en horecafuncties zorgt momenteel voor conflicten. De herinrichting van de openbare ruimte moet ook zorgen voor een opwaardering van het winkelklimaat.

De bedrijfseenheid Stadsontwikkeling heeft de zone onderzocht en gekeken naar alternatieven voor de huidige inrichting. Dit is vertaald in een projectdefinitie en concept en werd voor advies aan de betrokken diensten voorgelegd.

De bedrijfseenheid Stadsontwikkeling legt de mobiliteitsvoorwaarden ter goedkeuring voor.

Inleiding
De Handelstraat is gelegen in Antwerpen-Noord, midden in de wijk Seefhoek. De straat verbindt de Schoolplak met de Korte Zavelstraat.

Planningscontext
Het ‘Speelruimteweefsel Antwerpen-Noord’ is een goedgekeurd planningsdocument waarin de Handelstraat wordt aangehaald. Door het drukke verkeer komt de Handelstraat echter niet in aanmerking om als kindas ontwikkeld te worden.

In het Ruimtelijk Uitvoeringsplan (RUP) 2060 staan heel wat generieke ontwikkelingsstrategieën die van toepassing zijn op heel de wijk Antwerpen-Noord. Voor de Handelstraat staan echter geen specifieke ruimtelijke acties opgenomen.

Analyse
Op basis van de ingewonnen adviezen van de deskundigen werd de bestaande toestand grondig geanalyseerd en werden de knelpunten en potenties in beeld gebracht.

Karakter:

• de Handelstraat is een drukke winkelstraat met vooral voedings- en interieurwinkels die door hun specifiek aanbod cliënteel trekken tot ver buiten Antwerpen;

• de straat is 300 meter lang en heeft een breedte van ongeveer 12 meter tussen de gevels;

• in de Handelstraat palen twee beluiken aan 19^e eeuwse arbeiderswoningen: Burgerwelzijn en Handelssteeg. Beide steegjes zijn opgenomen op de lijst van bouwkundige relicten.

Gebruik:

• in de Beleidsnota Detailhandel worden 19 kernwinkelgebieden afgebakend, verspreid over de stad Antwerpen. De Handelstraat is een onderdeel van het kernwinkelgebied Antwerpen-Noord;

• een overgrote meerderheid van de panden in de Handelstraat heeft een commerciële invulling;

• uitstallingen en zonnetenten zorgen voor kleur in het straatbeeld en een unieke winkelbeleving. Zij dragen bij tot de sfeer die de Handelstraat als winkelstraat zo specifiek maakt. Echter zorgen (onvergunde) uitstallingen hier en daar ook voor een inname van het openbaar domein die de voetpadbreedte bijna halveert. Zij bemoeilijken een vlotte doorstroming en hinderen de passage van bewoners en klanten die komen winkelen. Ook de toegankelijkheid voor rol- en kinderwagens wordt bemoeilijkt;

• in de straat is een politiekantoor gevestigd.

Groen:

• in de straat staan 10 bomen (corylus colurna). De bomen zijn in een redelijke conditie. Ook op de kruispunten met de zijstraten staan een aantal (acht) bomen.

Mobiliteit:

• de Handelstraat is enkelrichting stadinwaarts. Zowel aan begin als einde van de straat ligt een verkeersplateau;

• er wordt aan beide zijden van de rijbaan geparkeerd. De parkeerstroken zijn echter zodanig smal dat bredere (bestel)wagens vaak met twee wielen op de rijbaan staan.

• in de parkeerstroken zijn drie laad- en loszones met venstertijden gereglementeerd.

• buslijn 34 rijdt in enkelrichting door de Handelstraat, met een halte ter hoogte van de Herderstraat. Onder de Handelstraat rijden metrolijnen 2, 3, 5 en 6. Elk van deze lijnen stopt in metrostation Handel waarvan de uitgang op de Schoolplak is gelegen;

• de Handelstraat is in het mobiliteitsplan van de stad Antwerpen aangeduid als een kernroute voor fietsers. Vandaag is het voor fietsers echter enkel toegelaten om stadinwaarts door de straat te rijden. Voor de staduitwaartse beweging moeten fietsers omrijden via parallelstraten.

Techniek:

• de riolering in de Handelstraat moet niet vernieuwd worden;

• de openbare verlichting in de Handelstraat dateert van 2008 en moet niet vernieuwd worden.

Algemene randvoorwaarden:

• meer comfort voor voetgangers, fietsers, autoverkeer, openbaar vervoer;

• voldoende parkeercapaciteit;

• aangenamer winkelklimaat.

Mobiliteitsvoorwaarden:

• snelheidsregime: zone 30;

• snelheidsremmers nodig;

• voorrang van rechts;

• gemengd verkeer;

• langs parkeren;

• enkelrichting, uitgezonderd fietsers;

• laad- en loszones voor de handelaars met venstertijden. 

Ambitie
De Handelstraat is een belangrijke winkelas in Antwerpen-Noord met bovenlokale uitstraling. Het district Antwerpen richt de straat opnieuw in als een aangename en aantrekkelijke winkelstraat. De heraanleg zorgt voor een opwaardering van de Handelstraat door het verhogen van het comfort en de verkeersveiligheid en het creëren van een levendige verblijfsomgeving. 

Ontwerpend onderzoek
In het verleden (2012) werd een profielstudie uitgevoerd voor de heraanleg van de Handelstraat. Verschillende varianten werden daarbij onderzocht en afgewogen. Het profiel enkelrichting met enkelzijdig parkeren werd weerhouden als voorkeursvariant omdat dit het best voldoet aan de verschillende randvoorwaarden. In de verdere uitwerking van het concept wordt dit profiel als uitgangspunt genomen.

Concept
Na ontwerpend onderzoek werd een concept weerhouden waarbij de ambitie maximaal wordt gerealiseerd, rekening houdend met de randvoorwaarden. De krachtlijnen van het concept worden hier opgesomd:

• het nieuwe profiel behoudt enkelrichtingsverkeer voor auto’s en bussen. De nieuwe rijbaan wordt breder (4 meter) om ook fietsers de mogelijkheid te geven om tegen de rijrichting te fietsen. Op die manier wordt een ontbrekende schakel op deze kernroute voor fietsers vervolledigd. Er wordt nog aan één zijde van de straat een parkeerstrook voorzien die breder (2 meter) is dan de bestaande parkeervakken. Ook de voetpaden worden aan beide zijden iets breder (minimaal 2,85 meter) om zo bewoners en bezoekers van de straat meer ruimte te geven en de passage te vergemakkelijken;

• de rijbaan wordt aangelegd in asfalt, de parkeerstroken in straatkeien met een open voeg en de voetpaden in betonsteen met natuursteengranulaten;

• tegen de gevels wordt een gelijkgrondse plint voorzien. Deze plint laat toe om een duidelijke zone af te bakenen waarin uitstallingen en eventueel ook terrassen kunnen worden vergund. Door deze plint aan te leggen in een kleinschalig materiaal, kan bovendien een visuele textuur of motief gecreëerd worden die bijdraagt tot de specifieke identiteit van de Handelstraat;

• er worden meer mogelijkheden gecreëerd voor voetgangers om de straat over te steken ter bevordering van het winkelcomfort;

• er worden fietsenbeugels voorzien, gegroepeerd in kleine aantallen, zodat bewoners en bezoekers hun fiets kunnen stallen op het openbaar domein zonder daarbij de bomen te beschadigen of de doorgang te belemmeren;

• de bushalte in de Handelstraat blijft behouden;

• ter hoogte van de Handelssteeg wordt een extra snelheidsremmer voorzien. De toegelaten snelheid zal hier infrastructureel worden afgedwongen door de aanleg van een verkeersplateau gekoppeld aan een asverschuiving. Het verkeersplateau geeft voetgangers tevens een bijkomende mogelijkheid om de straat gelijkgronds over te steken;

• er wordt nog aan één zijde van de rijbaan een parkeerstrook voorzien;

• zones voor laden en lossen worden voorzien in de parkeerstroken, gereglementeerd in tijdvensters;

• door het wegvallen van een parkeerstrook, wordt de parkeercapaciteit in de Handelstraat terug gebracht tot 24 plaatsen. In de directe omgeving van de straat, aan de Schoolplak, kunnen echter een aantal bijkomende parkeerplaatsen worden aangelegd (20 parkeerplaatsen). Met deze compensatie wordt een minimaal verlies aan parkeerplaatsen beoogd. Voor deze flankerende maatregel buiten het projectgebied zal het district Antwerpen de nodige middelen voorzien;

• om het nieuwe straatprofiel te kunnen realiseren, krijgen ook nieuwe bomen een nieuwe en betere plaats. Behoud van de bestaande bomen zou immers impliceren dat deze in de lijn van de boordstenen zouden staan en de boomspiegels bijgevolg in de looplijn zouden liggen. Bovendien zou er geen ruimte zijn om de bushalte uit te rusten met een wachthuisje. Gezien de gematigde condities van de bestaande bomen, zullen deze vervangen worden door 10 nieuwe exemplaren. De boomsoorten zullen na het voorontwerp worden bepaald. Het zullen inheemse soorten worden van grootteorde categorie 2. Door een betere inplanting kan de ondergrondse situatie van de bomen op een structurele manier worden verbeterd: meer wortelruimte van betere kwaliteit. Ook bovengronds verbetert de situatie omdat de bomen grotere boomspiegels krijgen en verder van de gevels komen, wat op termijn meer groenvolume oplevert in de straat. Een nieuwe groenstructuur laat tevens toe om de bomen ook ruimtelijk op de meest ideale locatie in te passen in het nieuwe straatprofiel: op voetpaduitstulpingen, buiten de looplijn en buiten de gidslijn voor blinden en slechtzienden;

• gekoppeld aan enkele bomen kan een voetpaduitstulping worden uitgebreid om het nodige straatmeubilair te voorzien. Op die manier wordt de looplijn maximaal gevrijwaard van obstakels;

• om het winkelklimaat te bevorderen wordt ook voor uitstallingen ruimte voorzien omdat deze zorgen voor kleur, beleving en een specifiek karakter van de winkelstraat. De heraanleg van de straat wordt echter aangegrepen om te streven naar een uniforme aanpak van de uitstallingen met een duidelijke reglementering. Ter ondersteuning van deze ambitie zal de zone voor uitstallingen ook fysiek worden gematerialiseerd op een manier die de identiteit van de straat benadrukt.

Het concept resulteert in een negatieve parkeerbalans (44 van de 69 van de plaatsen blijven behouden) en een neutrale bomenbalans. De negatieve parkeerbalans vindt zijn oorzaak in het nieuwe straatprofiel waarbij nog slechts aan één straatzijde geparkeerd kan worden.

Door het wegvallen van een parkeerstrook, wordt de parkeercapaciteit in de Handelstraat terug gebracht tot 24 plaatsen.