Indien de conceptsubsidiëring wordt goedgekeurd (goedkeuring voorzien eind 2016), zullen de ontvangsten en uitgaven, die met de respectieve subsidieprojecten gepaard gaan, met behulp van een subsidiefiche in het meerjarenbudget worden ingeschreven (bij budgetwijziging 2017). Wat de aanvraag voor projectsubsidiëring betreft, deze wordt ingediend vanuit AG VESPA en aldus is AG VESPA zelf verantwoordelijk voor de inschrijving van ontvangsten en uitgaven.
Op 22 januari 2016 lanceerde Vlaams minister van steden Liesbeth Homans de oproep Stadsvernieuwing 2016. De stadsvernieuwingsoproep beoogt projectvoorstellen waarbij Vlaamse steden in hun stadsontwikkeling opteren voor een ingrijpende en duurzame vernieuwing van de stedelijke gebouwde ruimte, met aandacht voor publiek-private samenwerking, samenlevingsopbouw, participatie/coproductie, en een realistische inschatting van haalbaarheid (uitvoerbaarheid en timing).
Net zoals bij de vorige oproepen kunnen er voorstellen worden ingediend voor projectsubsidies en conceptsubsidies. De projectsubsidie betreft een financiële bijdrage in de realisatie van ‘bijzondere’ stadsvernieuwingsprojecten (een investeringssubsidie van maximum 5.000.000,00 EUR), terwijl de conceptsubsidie (90.0000,00 EUR) bedoeld is voor de verdere begeleiding van projecten die in de conceptfase zitten (en dus nog niet voldoende rijp zijn voor een projectsubsidie). In 2015 verwierf stad Antwerpen een projectsubsidie voor ‘Gebiedsontwikkeling Centers Borgerhout’ en een conceptsubsidie voor ‘Maritiem Park Droogdokkeneiland’.
De indieningsperiode voor conceptsubsidies loopt tot en met 31 maart 2016, voor projectsubsidies tot en met 22 april 2016. Een multidisciplinaire jury adviseert de minister bij de beoordeling van de dossiers en toetst de ingediende projecten op een aantal criteria. Voor de projectsubsidies zijn dit zowel uitsluitingscriteria (investeringsvolume van minimum 3.000.000,00 euro en een private inbreng van minimum 30%) als kwaliteitscriteria (projectinzet, integrale duurzaamheid, coproductie, totaalkarakter, multifunctionaliteit en synergie, kwaliteitsvolle ruimtelijke planning en ontwerp, realiseerbaarheid/haalbaarheid). Voorstellen voor conceptsubsidies worden beoordeeld op de inzet, de onderzoeksvragen en de realiseerbaarheid.
Net zoals bij de vorige oproepen zorgt de dienst strategisch coördinator/fondsen voor ondersteuning en begeleiding bij de indiening van voorstellen. Op 25 januari 2016 werd een schrijven gericht aan de leden van het managementteam, OCMW, Zorgbedrijf en AG VESPA met de vraag om tegen 22 februari 2016 mogelijke voorstellen in te dienen.
De dienst strategisch coördinator/fondsen ontving in totaal drie voorstellen tot project- en conceptsubsidie die werden toegestuurd vanuit de bedrijfseenheid stadsontwikkeling en AG VESPA. Op basis van een toetsing aan de beoordelingscriteria wordt het college gevraagd de drie voorstellen te weerhouden voor indiening bij de Vlaamse overheid. De geselecteerde voorstellen moeten uitgeschreven worden in een volledig aanvraagdossier. De sjablonen zijn beschikbaar via de website van Thuis in de Stad. De uiteindelijke indiening van de dossiers dient te gebeuren tegen de deadline van 31 maart 2016 voor conceptsubsidies en 22 april 2016 voor projectsubsidies. Voordien moeten deze dossiers namens het college ondertekend worden door de burgemeester en stadssecretaris.
De voorstellen die weerhouden worden voor indiening, zijn de volgende:
APC-loods Blue Gate Antwerp: stedelijke schakelplek voor duurzame bedrijvigheid (projectsubsidie)
Centraal in het duurzaam, eco-effectief bedrijventerrein Blue Gate Antwerp wordt een groene, ecologische corridor van 14,5 hectare voorzien. De APC-loods (American Petroleum Company) bevindt zich in deze groene corridor ter hoogte van één van de toegangen tot het beschermd natuurgebied Hobokense Polder. De loods dateert uit de beginperiode van Petroleum Zuid, en is één van de meest unieke gebouwen van de voormalige petroleumhaven. De uniciteit schuilt vooral in het betonnen tongewelf, één van de eerste voorbeelden van betonnen boogconstructies in België. De loods maakt deel uit van een ruimere cluster van beschermd industrieel erfgoed op de site.
De APC-loods heeft de potentie om een belangrijke schakelplek te vormen die werknemers, recreanten, buurtbewoners en erfgoedliefhebbers met elkaar verbindt. Om die ambitie waar te maken, wordt in twee fasen gewerkt. In een eerste fase (2017-18) wordt gedacht aan tijdelijke invullingen, start-ups en pop-ups, waarbij de transformatie van de loods en omgeving in gang wordt gezet, en waarbij de nodige zekerheid wordt bekomen over de herbestemming - met publieke financiering en vanuit stedelijke regie - van de loods. Pas in een tweede fase (2019-2020) is een grondige renovatie aan de orde, en kan de loods zich ontpoppen tot een congrescentrum met vergader- en presentatieruimte, horeca- en lunchgelegenheid voor werknemers, buurtbewoners en recreanten, een bezoekerscentrum voor de Hobokense Polder en een museale functie rond het industrieel erfgoed op de site. Op die manier wordt tevens gezorgd voor een verankering van het bedrijventerrein in de ruimere stedelijke omgeving. Op termijn moet de loods een belangrijk icoon worden in het transitieproces van een traditionele oliegebaseerde economie naar meer duurzame bedrijvigheid. In dit verband kan bij de renovatie ingezet worden op een hogere BREEAM-score en de realisatie van een energie-negatieve voetafdruk van het gebouw, waarbij de loods hét toonbeeld wordt van duurzaamheid naar bedrijven en buurtbewoners toe.
Dit voorstel beantwoordt duidelijk aan de finaliteit van de oproep Stadsvernieuwing, door in te zetten op verschillende aspecten van duurzaamheid (zowel sociale, economische als ecologische duurzaamheid), alsook op multifunctionaliteit (verschillende invullingen van de loods en omgeving). Naar co-creatie toe (met buurtbewoners en bedrijven) kan de tijdelijke invulling een belangrijke meerwaarde hebben. Vraag is evenwel of de jury Stadsvernieuwing nu een subsidie zal willen inzetten op een project, dat pas in een latere fase (2019-2020) tot effectieve investeringsuitgaven zal overgaan. Dit aspect moet in het subsidiedossier dan ook zeer zorgvuldig beargumenteerd worden.
Co-creatieve aanpak Lageweg Hoboken (conceptsubsidie)
De Lageweg is een gebied in Antwerpen, gelegen ten zuiden van het Kiel, in Hoboken. Het is een overmaats bouwblok met grote leegstaande fabrieksgebouwen, bestaande bedrijvigheid, verschillende scholen, ingesloten percelen en woningen. De stad heeft de ambitie om in coalitie met de eigenaars een omslag in het gebied te maken. In tegenstelling tot eerder 'typisch' stadsontwikkelingsprojecten heeft de publieke overheid op deze site nauwelijks eigendom, verloopt het planningsproces niet top-down, en is de eigendomsstructuur zeer complex (meerdere eigenaars, bedrijven in vereffening, combinatie van bedrijvigheid, scholen, braakliggende percelen en woningen). Desondanks wenst de stad via een nauwe samenwerking met de eigenaars na te gaan hoe een financieel gezond project ook een ruimtelijk kwalitatief en maatschappelijk relevant project kan zijn. Het gebied moet opnieuw een leven stadsdeel worden zonder de huidige bedrijvigheid te verdringen. Voor de conceptsubsidie worden twee cruciale vragen naar voren geschoven. Ten eerste, welke instrumenten laten toe een perceelsoverschrijdende samenwerking mogelijk te maken en de betrokkenheid van de (buurt)actoren te behouden tijdens het proces van herontwikkeling? Deze vraag speelt in op de uitdaging van co-creatie, zowel de vormgeving van de coaliteit met de eigenaars als de betrokkenheid van de buurt. Ten tweede, hoe kan gestalte worden gegeven aan initiatieven om tijdelijke activiteiten te realiseren? Immers, een belangrijke stap in de ontwikkeling is een snelle ingebruikname van het gebied met tijdelijk gebruik. Het tijdelijk gebruik van de site zal toelaten om ideeën te testen en om het draagvlak voor het project te vergroten.
Om twee redenen is dit voorstel zeer geschikt voor conceptsubsidiëring. Ten eerste is de projectsite exemplarisch voor vele gebieden in de 20ste-eeuwse gordel van de stad, en bij uitbreiding voor de 20ste-eeuwse ontwikkeling van (de rand in) vele centrumsteden in Vlaanderen. De complexe eigenaarsstructuur in het bijzonder stelt de stad voor een nieuwe uitdaging, en hiervoor wordt de ondersteuning gevraagd van een multidisciplinair team dat vanuit de conceptsubsidie vergoed kan worden. Ten tweede zijn de vragen naar bijkomende ondersteuning zeer duidelijk, wat een voorwaarde is voor subsidiëring en de zoektocht naar een geschikt multidisciplinair team vergemakkelijkt.
'We geven de stad van morgen ruimte': actualisering van het strategisch ruimtelijk structuurplan Antwerpen (conceptsubsidie)
Sinds 2015 staat de actualisering van het huidige strategische ruimtelijk structuurplan Antwerpen (s-RSA) op de agenda. Op basis van de doorstartnota 'We geven de stad van morgen ruimte' wordt een open actualseringsproces uitgezet. Binnen verschillende thema's ('stromende stad', 'levende stad' en 'samenwerkende stad') wordt een breed stadsdebat opgezet met workshops, onderzoeksgroepen, stadslab2050, een open oproep naar innovatieve projecten van Antwerpenaars, stadsgesprekken en een vakcongres. Voor de inhoudelijke en procesbegeleiding van dit stadsdebat wordt conceptsubsidiëring aangevraagd. Het stadsdebat zal lopen vanaf 2016 tot en met 2018, en moet in 2018 uitmonden in een synthesenota op basis waarvan de feitelijke actualisering van het s-RSA kan worden ingezet.
Om verschillende redenen is bijkomende ondersteuning (van een multidisciplinair team) wenselijk. Ten eerste omwille van het uitdagende karakter van de begeleiding: het debat wordt stadsbreed gevoerd (breed veld van publieke en private actoren, met aandacht voor vernieuwende vormen van samenwerking en co-creatie), en er wordt gezocht naar creatieve en innovatieve oplossingen om de voortschrijdende ruimtelijke uitdagingen binnen de thema's 'stromende stad', 'levende stad' en 'samenwerkende stad' het hoofd te bieden. Ten tweede wil de stad geen rechter en partij tegelijk zijn, en is het aangewezen onafhankelijke expertise in te winnen om de stad in deze complexe opdracht bij te staan. Dat de resultaten en inzichten van het actualiseringsproces gedeeld kunnen worden met Vlaanderen en de andere centrumsteden, is van groot belang bij de eventuele toekenning van de subsidie. Echter, om de slaagkansen te verhogen, wordt aangeraden om de vraagstelling naar inhoudelijke en procesbegeleiding te specificeren (met nadruk op expertise die de stad zelf niet in huis heeft), alsook om de timing van de ondersteuning vanuit de conceptsubsidie (toekenning eind 2016, start begin 2017) in detail af te stemmen met de planning van het actualiseringsproces, dat reeds in 2016 van start gaat.
Met het oog op een tijdige indiening van de voorstellen worden de projectleiders verzocht om de volledige aanvraagdossiers voor conceptsubsidie tegen ten laatste 29 maart 2016 en het volledige aanvraagdossier voor projectsubsidie tegen ten laatste 20 april 2016 aan de dienst strategisch coördinator/fondsen te bezorgen. De dienst strategisch coördinator/fondsen zal een finale screening doorvoeren van de dossiers die tijdig worden aangeleverd, de handtekeningspagina's van de aanvraagdossiers ter ondertekening voorleggen aan de burgemeester en stadssecretaris, en de volledige dossiers indienen bij het Team Stedenbeleid van de Vlaamse overheid tegen de reeds vermelde indieningsdeadlines.
Het college keurt de indiening van de weerhouden voorstellen voor de oproep Stadsvernieuwing 2016 goed. De weerhouden voorstellen zijn: 'APC-loods Blue Gate Antwerp: stedelijke schakelplek voor duurzame bedrijvigheid' (projectsubsidie), 'Co-creatieve aanpak Lageweg Hoboken' (conceptsubsidie), en 'We geven de stad van morgen ruimte: actualisering van het strategisch ruimtelijk structuurplan Antwerpen' (conceptsubsidie).