2016_CBS_09670 - Patrimonium Samen Leven. Sint-Jacobstraat 9, Antwerpen, Sint-Jacobskerk - Aanvraag tot het sluiten van een meerjarenpremieovereenkomst. Collegiale brief - Goedkeuring

De spreiding van de budgetten, meegegeven in dit besluit, is aangepast tegenover de huidige spreiding voorzien in het meerjarenplan bij begrotingsopmaak 2017. De aanpassing van de spreiding van het reeds voorziene budget zal gebeuren bij begrotingswijziging 2017. Verdere aanpassingen, nodig om de uitvoering van de opeenvolgende fases te bekostigen, zullen gebeuren bij het budgetproces, volgend op het definitief sluiten van de meerjarenpremieovereenkomst. 

In de huidige meerjarenbegroting tot en met 2019 werd door samen leven volgend budget voorzien voor de totaalrestauratie van de Sint-Jacobskerk:

• erelonen: 350.000,00 EUR;
• werken: 2.731.268,00 EUR;
• raming subsidies door Vlaamse Gemeenschap periode 2017-2019: 2.686.392,37 EUR;
• raming erelonen periode 2017 – 2019: 1.135.740,32 EUR;
• raming werken periode 2017 – 2019: 4.830.668,46 EUR.

Bij het budgetproces, volgend op het definitief sluiten van de meerjarenpremieovereenkomst, zal bijkomend 198.748,41 EUR voorzien dienen te worden voor het begrotingsjaar 2019.

Voor de begrotingsjaren 2020 tot en met 2025 als volgt:

• raming erelonen: 636.511,35 EUR;
• raming werken: 9.870.243,99 EUR;
• raming subsidies door de Vlaamse Gemeenschap periode 2020 - 2025: 6.018.343,13 EUR

Voor de begrotingsjaren 2020 – 2025 zal een geraamd budget van 4.488.412,21 EUR voorzien dienen te worden voor erelonen en werken.

Conform artikel 57 § 3, 1° van het Gemeentedecreet van 15 juli 2005  is het college van burgemeester en schepenen bevoegd voor de daden van beheer over de gemeentelijke inrichtingen en eigendommen.

De Sint-Jacobskerk  werd in 1938 beschermd als monument (OA000274) omwille van haar artistieke en oudheidkundige waarde en komt, voor wat de restauratiewerken - zowel exterieur als interieur -  betreft, in aanmerking voor subsidiëring door de Vlaamse overheid. De kerk is eigendom van de stad Antwerpen. Stad Antwerpen heeft bouwheerschap opgenomen voor zowel restauratiewerken exterieur als voor de restauratiewerken interieur. 

Op 19 januari 1988 keurde de gemeenteraad de overeenkomst goed met architect Rutger Steenmeijer voor de restauratiewerken aan de Sint-Jacobskerk. Een uitbreiding van dit contract met de studie van technische uitrustingen en de restauratie van verschillende delen interieur werd door respectievelijk de gemeenteraad op 23 november 1998 en het college van burgemeester en schepenen op 21 oktober 2005 goedgekeurd. Op 20 juli 2016 keurde het college van burgemeester en schepenen de gunning van een aanvullende opdracht -  de opmaak van een beheersplan - goed. 

De opmaak van het beheersplan zal op 23 maart 2017 afgerond zijn.
In 2013 diende stad Antwerpen een volgend dossier in voor het opnieuw schilderen van het interieur.
Volgende dossiers dienen nog opgenomen te worden om de restauratie van de Sint-Jacobskerk te vervolledigen: 

• herstelling van de bedaking: schade en vetusteit;
• restauratie niet geschilderd meubilair;
• restauratie polychroom meubilair en houten beeldhouwwerk;
• schilderwerk deel 2, polychromie;
• restauratie van beelden, beeldhouwwerk en klein meubilair in steen;
• restauratie orgels;
• restauratie schilderijen;
• nieuw meubilair.  

Het stadsbestuur wenst de uitvoering van de resterende restauratiewerkzaamheden zo spoedig mogelijk op te starten en op een coherente wijze uit te laten voeren in een zo beperkt mogelijke en aaneensluitende tijdspanne. 

Het Onroerend Erfgoeddecreet van 12 juli 2013 en het Onroerend Erfgoedbesluit van 16 mei 2014 voorzien in een procedure – de meerjarenpremieovereenkomst - om een restauratiedossier dat aan bepaalde voorwaarden voldoet sneller te behandelen dan wanneer het behandeld wordt onder de erfgoedpremieaanvraag bijzondere procedure.
De bijzondere procedure gaat uit van het first-in-first-out principe. Het stadsbestuur dient – na goedkeuring van het bestek – het dossier in bij de Vlaamse overheid en dient vervolgens een onbepaalde termijn te wachten – tot het dossier ‘aan de beurt’ is – op de voorlopige premiebelofte, waarna zij pas tot aanbesteding kan overgaan.
Het sluiten van een meerjarenpremieovereenkomst met de Vlaamse overheid stelt het stadsbestuur in staat om, na goedkeuring van de respectievelijke  bestekken en procedures door het college, onmiddellijk over te gaan tot aanbesteding, gunning en uitvoering van het betreffende deel van de restauratiewerken.
Om in aanmerking te komen voor een meerjarenpremieovereenkomst, dient een dossier te voldoen aan de vier criteria, vermeld in artikel 11.4.2 van het Onroerend Erfgoeddecreet van 12 juli 2013:

1. Het project vereist een strikte uitvoeringstermijn om budgettaire, organisatorische of uitvoeringstechnische redenen:
Het stadsbestuur wenst maximaal in te zetten op een minimale uitvoeringstermijn. De Sint-Jacobskerk  is van uitzonderlijke waarde met één van de rijkste en meest gaaf bewaarde kerkinterieurs in Vlaanderen, waaronder de Rubenskapel met het graf van de schilder waarvoor zowel nationaal als internationaal grote belangstelling bestaat en dat haar tot een sterke - onder andere toeristische -  trekpleister maakt. Ook de onmiddellijke nabijheid van het Rubenshuis biedt hierin een meerwaarde die te weinig tot uiting komt door de troosteloze aanblik die het interieur op dit moment biedt.

2. Het project heeft een gefaseerde uitvoeringstermijn van minimaal drie jaar en maximaal 5 jaar, eenmaal verlengbaar met een bijkomende periode van 5 jaar:
De uitvoering van alle restauratiedossiers voorzien in het bouwheerschap, kan gebeuren in 5 fases, gespreid over maximum 10 jaar, waarbij een fase kan bestaan uit verschillende percelen:
Gezien de grote omvang en aard van de voorziene werken (ook het investeringsbedrag bedrag bedraagt bijna het driedubbele van wat minimum wordt vermeld in artikel 11.4.2 van het Onroerend Erfgoeddecreet van 12 juli 2013), vraagt stad Antwerpen nu reeds een termijnverlenging van 5 jaar.

Fase 1:

• herstelling bedaking met inbegrip van hagelschade en vetusteit;
  raming werken: 1.930.015,00 EUR inclusief btw.

Fase 2:

• herstelling natuursteen gevels bovendaks en herstelling triforia;
• plaatsen voorzetbeglazing en herstel glas-in-loodramen;
• orgelrestauratie;
• schilderwerk deel 1 en allerlei bouwkundige werken (dossier reeds ingediend bij Vlaamse overheid);
• restauratie historisch interieur bijgebouwen;
• ontsluiting voor publiek
  raming werken: 7.870.396,00 EUR inclusief btw.

Fase 3:

• bijkomend materiaaltechnisch onderzoek van altaren, beelden enz.;
• restauratie ongeschilderd meubilair;
• koorgestoelte en koordoksaal;
• restauratie van beelden, beeldhouwwerk en klein meubilair in steen;
• restauratie exterieur;
  raming werken: 2.026.750,00 EUR inclusief btw

Fase 4:

• overige bouwkundige restauratiewerkzaamheden;
• restauratie ongeschilderd meubilair;
• overige;
• restauratie schilderijen;
• nieuw meubilair;
  raming werken: 1.512.500,00 EUR inclusief btw.

Fase 5:

• restauratie polychroom meubilair en houten beeldhouwwerk;
  raming werken: 1.361.250,00 EUR inclusief btw.

3. De kostenraming voor de subsidieerbare beheersmaatregelen, werkzaamheden of diensten bedraagt minstens vijf miljoen euro, exclusief btw:     

De totale raming van de uitvoeringskost bedraagt: 12.149.514,00 EUR  + 2.551.397,94 EUR (21% btw) = 14.700.911,94 EUR

4. het project voorziet in of verbetert de publieksgerichte erfgoedontsluiting van het beschermde goed, het erfgoedlandschap of minstens een representatief deel ervan:

In fase 2 wordt de ontsluiting voor het publiek opgenomen waaronder een volledige herwerking van de onthaalzone en de onthaalbalie. Daarnaast zal de toegankelijkheid verbeterd worden om zo dicht mogelijk tot een integrale toegankelijkheid te komen, rekening houdend met de integriteit van het gebouw; wordt een renovatie en uitbreiding voorzien van het sanitair volgens de huidige normen; zullen verdere maatregelen inzake brandveiligheid genomen worden en wordt de bewegwijzering en signalisatie in een eenduidige stijl herwerkt. Ook personeelsruimtes (sanitair, kleedkamers, refter met keuken, berging) en kantoren / vergaderzaal worden voorzien (buiten de kerkruimte). 

Prognose planning restauratie:

• 27 maart 2017: oplevering beheersplan;
• 2017: opmaak en goedkeuring dossier meerjarenpremieovereenkomst;
• 2017: opmaak, goedkeuring en aanbesteding dossier fase 1;
• 2018 - 2020: uitvoering fase 1;
• 2017 - 2018: opmaak, goedkeuring en aanbesteding dossiers fase 2;
• 2018 - 2023: uitvoering fase 2;
• 2018 - 2019: opmaak, goedkeuring en aanbesteding dossiers fase 3;
• 2019 - 2022: uitvoering fase 3;
• 2017 - 2020: opmaak, goedkeuring en aanbesteding dossiers fase 4;
• 2021 - 2023: uitvoering fase 4;
• 2020 - 2021: opmaak, goedkeuring en aanbesteding dossiers fase 5;
• 2022 - 2024: uitvoering fase 5. 

Prognose financiële spreiding

Samenvatting prognose:
Totaal werken: 14.700.912,45 EUR;
Totaal erelonen:  1.772.251,67 EUR;
Totaal werken + erelonen: 16.473.164,12 EUR;
Totaal premie (80% op de subsidiabele delen): 8.704.735,50 EUR

Conform artikel 11.4.1 en 11.4.2 van het Onroerenderfgoedbesluit van 16 mei 2014 kan de Vlaamse Regering meerjarenpremieovereenkomsten sluiten voor grote of langdurige werkzaamheden aan of in beschermde goederen.