2016_CBS_08494 - Duurzame stad - Onderzoek naar gepaste samenwerkingsstructuur voor uitwerking financieringsinstrument voor lokale klimaatplannen - Goedkeuring

Het college gaf op 14 februari 2014 (jaarnummer 1630) opdracht aan Tractebel Engineering International en SuMa Consulting om een financieringsmodel te ontwikkelen dat een antwoord biedt aan de financieringsbehoeften van de belangrijkste maatregelen uit het stedelijke klimaatplan. De stad Gent gaf aan Technum en SuMa Consulting dezelfde opdracht. Op basis van het onderzoek bij deze steden groeide de wens om de krachtlijnen uit de studies te valideren. Door op de potentiële omvang van het beoogde financieringsinstrument werden bijkomende partners gezocht. Leuven, Sint-Niklaas, Kruibeke, de opdrachthoudende vereniging Intergemeentelijke vereniging voor ontwikkeling van het Gewest Mechelen en Omgeving (IGEMO), de provincies West-Vlaanderen en Vlaams-Brabant, het Vlaamse departement Leefmilieu, Natuur en Energie (LNE) en de bank KBC sloten aan.

Om het financieringsinstrument voor financiering van lokaal klimaatbeleid verder uit te werken, is nood aan bijkomende financiering. Om die reden besliste het college op 28 mei 2015 (jaarnummer 4423) om de Europese subsidieaanvraag FALCO in te dienen. FALCO kreeg een zeer goede evaluatie maar net geen subsidie. Op 9 september 2016 (jaarnummer 7799) keurde het college de herindiening van deze subsidieaanvraag goed. 

In het Antwerpse klimaatplan werd het ontwikkelen van een financieringsoplossing voor de uitvoering van het klimaatplan verankerd in de maatregel "MA.02 Oprichten van een financieel instrument". De Antwerpse gemeenteraad keurde het Antwerpse klimaatplan op 26 oktober 2015 (jaarnummer 541) eenparig goed.

Met het oog op intensere samenwerking met Vlaanderen en naar aanleiding van de Vlaamse Klimaattop keurde het college op 1 april 2016 (jaarnummer 2826) de collegiale brieven goed die samen met de hiervoor genoemde partners aan minister-president Bourgeois, minister Homans, minister Schauvliege en minister Turtelboom verzonden werden. 

Antwerpen en andere steden en gemeenten hebben ambitieuze lokale actieplannen. De realisatie veronderstelt een lange periode van omvangrijke investeringen. Doordat de benodigde investeringen meteen ook een investering in de Vlaamse economie betekenen, kunnen deze klimaatplannen een motor van krachtige, langdurige economische relance zijn. De meeste lokale klimaatplannen missen echter een sluitend financieringsluik. Aangepaste financiering kan de realisatie van de lokale klimaatdoelstellingen en de daarmee gepaard gaande economische relance aanzienlijk versnellen.

Om maximaal het ecologische en economische potentieel van hun lokaal klimaatbeleid te valoriseren, hebben Antwerpen, Gent, Kruibeke, Leuven, de opdrachthoudende vereniging IGEMO, de provincies West-Vlaanderen en Vlaams-Brabant en LNE in samenwerking met de private partners Tractebel Engineering International, KBC en SuMa Consulting een samenwerking opgezet. Dit resulteerde in de ontwikkeling van een concept voor de financiering van lokale klimaatplannen met in hoofdzaak private middelen.

Om dit concept verder uit te werken en aan de praktijk te toetsen hebben de partners een pilootproject in drie fasen opgezet.

1. Fase 1 beschrijft het concept en het businessplan. In het businessplan komen aan bod: het financieringsmodel zelf, de financieringsdynamiek, cashflowplanning, beheer en risico’s. Drie maatregelenclusters over lokale renovatie van wooneenheden, energie-efficiëntie bij KMO’s en vergroenen van mobiliteit tonen aan dat  het ‘rollend-fonds-concept’ kan werken. In fase 2 zal de cluster ‘vergroenen van mobiliteit’ vervangen worden door de nieuwe cluster ‘hernieuwbare energie’.
2. Fase 2 kent twee onderdelen:
   1. fase 2a verdiept een aantal conclusies uit fase 1, zoals de totale financieringsbehoefte van alle clusters en de gewenste juridische en operationele structuur van het rollend fonds op detailniveau. Deze fase bereidt ook de start van de operationele activiteiten van fase 2b voor. Fase 2a wordt afgesloten met een zorgvuldigheidsonderzoek (due diligence) door een derde onafhankelijke partij;
   2. indien 2a een gunstige afloop kent, wordt de operationele testfase 2b gestart. Middelen worden in de markt opgehaald en deze worden geïnvesteerd in concrete projecten uit de drie voormelde clusters.
3. Fase 3 schaalt fase 2 op in volume van investeringen en maatregelenclusters. 

De hogervermelde partners financierden fase 1. De stad Antwerpen en andere lokale publieke partners wensen fase 2, mits er financiële middelen gevonden worden, op te starten. Het is niet de intentie van de lokale partners om deze fase zelf te financieren. De partners  namen daarom verschillende acties om fase 2 te financieren. Deze zijn:

• het (her)indienen van het Europese subsidiedossier FALCO;
• het schrijven van collegiale brieven aan de Vlaamse ministers in het kader van de Vlaamse klimaattop teneinde de eventuele rol van Vlaanderen in fase 2 te kunnen vastleggen.

Bijkomend achten de partners het opportuun dat een specifieke community wordt opgestart om het project Financiering Lokale Klimaatplannen (FLK) verder uit te werken. Doel van deze FLK-Community is om het huidige informele partnerschap structureel en organisatorisch te verankeren en uit te breiden naar andere publieke en private partners. Op die manier kan de financiering van klimaatplannen op een systematische en gestructureerde wijze aangepakt worden. Finaal zou dit kunnen leiden tot de oprichting van het uiteindelijk beoogde FLK-fonds.

Alvorens tot de eventuele creatie van de FLK-Community over te gaan, moet bepaald worden welke activiteiten de FLK-Community zal ontplooien en wat de gepaste juridische en organisatorische structuur van dit Vlaamse samenwerkingsverband is. de stad Antwerpen wenst beide onderzoeksterreinen mee te onderzoeken. Dit is gepland voor het najaar van 2016. Op basis van de resultaten en een verder uitgewerkt plan van aanpak zal aan het college de beslissing voorgelegd worden om al dan niet aan de FLK-Community te participeren.